Непал

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Непал latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү


Федератив Демократик Непал Республикасы
Flag of Nepal.svg Непал илтамгасы
Байрак Илтамга
Непал милли һимны
Nepal (orthographic projection).svg
Рәсми телләр непал теле[d][1]
Башкала Катманду[d][2]
{{{Җитәкчеләр вазифалары}}} {{{Җитәкчеләр}}}
Халык саны
• Бәя
Халык тыгызлыгы

30 986 975 кеше кеше (июль 2014)[3]
ТЭП (номинал)
  • Барлыгы
  • Кеше башына

19 769 642 122±1 $[4] $
КПҮИ  0,279, 0,325, 0,384[5], 0,416, 0,451[5], 0,48, 0,531[5], 0,536[5], 0,54[5], 0,543[5] һәм 0,548[5] 
Акча берәмлеге Непал рупиясе[d]
Интернет-домен .np
ISO коды NP
ХОК коды NEP
Телефон коды +977
Сәгать кушаклары UTC+5:45[d] һәм Время в Непале[d]
Балигъ булу яше 16 яшь

Непа́л, Непал Федератив Демократик Җөмһүрияте (непал. नेपाल [neˈpaːl]) —Көньяк Азиядә, Һималайларда урнашкан дәүләт. Һиндстан һәм Кытай белән чиктәш.

Мәйданы 147 181 квадрат километр һәм халык саны якынча 27 миллион булган, Непал мәйданы буенча дөньяда 93-енче дәүләт һәм халык саны буенча 41-енче ил. Непал Бангладештан тар Силигури коридоры белән аерылган һәм Бутаннан Һиндстан штаты Сикким белән аерылган. Катманду дәүләтнең башкаласы һәм иң зур мегаполисы.

Непалның таулы төньягы дөньядагы ун иң биек тауларның сигезенә ия, шулар арасында дөньядагы иң югары нокта Эверест Тавы. 20000 футтан артык булган 250 дән артык пиклар Непалда урнашкан. Көньяк Тераи регионы мул һәм дымлы.

Һинд диненә якынча 81,3% непаллылар ышаналар, бу барлык илләрдән иң югары процент. Буддизм тарихи рәвештә Непал белән бәйләнгән һәм аңа халыкның 9%ы ышана, аннан соң Исламга 4,4%, Киратизмга 3,1%, Христианлыкка 1,4% һәм анимизмга 0,4% халык ышана. Халыкның зур өлеше, бигрәк тә таулы регионда, үзләрен бер үк вакытта Һинд дине һәм Буддизм тарафдарлары итеп игълан итәләр. Кератларның бабалары бу территориягә безнең эрага кадәр килгән. Непалда Һинд дине һәм Буддизм таралган. Мондагы брахманнар Буддизм белән компромисска барып Будданы Вишну Ходаеның сигезенче Аватары дип карый. Непаллыларның тере Кумари Алиһәсе чагылышы бар - ул брахманнар кастасыннан кыз, айлыгына җитмәгән. Бу кыз кайвакыт халыкка яшәгән сараеның балконыннан күренә. Бу илнең президенты бу кыз белән икътисад сораулары буенча киңәшләшә. Непалда Кайлас тавына менәргә ярамый. Кайласны әйләнеп чыкканда тукталалар да җиргә тиеп баш ияләр. Будда гыйбадәтханәләрендә өстенә мантралар язылган махсус барабаннар бар. Аларны сәгать угы борылышына кире әйләндерәләр. Непалда хатын-кызларның бәйрәме бар, хатын-кызлар ул бәйрәмгә кызыл киемнәр кияләр. Ир-кешеләр кайвакыт бер кулында тәсбих тартып, ә икенче кулында барабан әйләндереп йөриләр. Непалда бик күп телләр бар, алар Һинд-Аурупа һәм Тибет-Бирма гаиләләренә карый. Иң таралганы - Непали теле. Непалда светофорлар юк. Урамнарда тук-тук дигән такси йөри, аларга кешеләр барышлый сикереп менәләр һәм төшәләр. Балаларга күзләрен кара сөрмә белән буйыйлар, усал рухлар кермәсен өчен. Кытайга квадрат түбәле йортлар гадәте Непалдан үтеп кергән.

Дәүләт һимны[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

सयौं थुँगा फूलका हामी
सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली
सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।
सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली
सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।
प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आंचल
वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल।
ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल
अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।
बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति छन् विशाल
अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।

Латинча транскрипциясе
Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā nepālī
Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī
Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā nepālī
Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī
Prakritikā kotī-kotī sampadāko ā̃chal,
Vīrharūkā ragata le, swatantra ra aṭal
Gyānabhūmi, śhāntibhūmi Tarāī, pahād, himāl
Akhaṇḍa yo pyāro hāmro mātṛibhūmi Nepāl
Bahul jāti, bhāṣhā, dharma, sãnskṛti chan biśhāl
Agragāmī rāṣhṭra hāmro, jaya jaya Nepāl

Без — меңләгән гөл-чәчәк
Без — меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,
Мечидән Маһакалигә сузылган гүзәл илдә.
Без — меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,
Мечидән Маһакалигә сузылган гүзәл илдә.
Мул табигать байлыклары — бәйсез илебез даны,
Кан түгеп, батырларыбыз какшамас итте аны.
Гыйлем, тынлык хөкем сөрә Тераида, тауларда,
Уртак, бүленмәс, сөекле Ватаныбыз Непалда.
Төрле раса, телләр, диннәр мирасын саклап калдың,
Алгарышлы ил-дәүләтем, мәңге яшә, Непалым!


  1. 7 // Constitution of Nepal 2015
  2. 2,0 2,1 Инглиз Википедиясе
  3. 3,0 3,1 Справочник ЦРУ по странам мира 2 май 2015 көнне тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/NPL

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]