Айя Суфия

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Мәчет
Айя Суфия
грек. Αγία Σοφία, төр. Ayasofya
Aya sofya.jpg
Ил Төркия
Шәһәр Истанбул
Координатлары 41°00′31″ т. к. 28°58′48″ кч. о. / 41.00861° т. к. 28.98000° кч. о. / 41.00861; 28.98000 (G) (O)
Дин ислам
Бина төре чиркәү, соңыннан мәчет
Халәте музей

Координатлар: 41°00′31″ т. к. 28°58′48″ кч. о. / 41.00861° т. к. 28.98000° кч. о. / 41.00861; 28.98000 (G) (O) (Я)

Айя Суфия (грек. Αγία Σοφία, төр. Ayasofya) – Төркия башкаласы Истанбулда урнашкан дөньякүләм мәшһүр архитектура истәлеге. 324-327 елларда чиркәү буларак төзелгән Айя Суфия – Византия архитектурасының киң танылган үрнәкләренең берсе, империянең “алтын чоры” билгесе булып тора. 1453 елда Госманлы хәлифәлеге Константинопольне яулап алгач, чиркәү мәчеткә әйләндерелә. Дивардагы христиан «изге»ләре рәсемнәре балчык белән каплана, алар урынына гарәп каллиграфиясе язулары төшерелә. Биеклеге – 55,6 м, гөмбәз диаметры 31 м. 1934 елдан башлап музей статусын ала. Дини статусын югалткач, диварлардагы христиан сурәтләре яңадан ачылып, күпсанлы Аурупа туристларын җәлеп итәләр.

Хәзерге халәте[үзгәртү]

XX гасыр башында Госманлы империясе таркалганнан соң Анатолиядә яңа милли дәүләт барлыкка килә – Төркия җөмһүрияте. Аңа нигез салучы Мостафа Кәмал Ататөрек иҗтимагый тормышта дөньявилык игълан итә һәм төрле яклап динне кысрыклау кампаниясен башлый. Аның кысаларында Айя Суфия да үзгәрешкә дучар була – 1935 елда Кәмал-паша карары белән мәчет музейга әйләндерелә. Шул көннән бирле ул илгә зур күләмдә табыш китерә башлый – берүк вакытта ике мәдәният һәм ике дингә бәйле булган бина дөньяның төрле почмакларында яшәгән мөселман, христиан һәм башка диндәге туристларны җәлеп итә. Керү билеты 15 доллар. Елга аны якынча 3 миллион кеше зиярәт кыла.

Кызыклы факт[үзгәртү]

Айя Суфияны мәчеткә әйләндерү эшләрендә танылган госманлы архитектор Мигъмәр Синан катнаша. Бина мәңгелек мәчет булып саклансын өчен ул андагы мөселман элементларын бина эченнән чыкмаслык итеп эшли: Аллаһ, Мөхәммәд, хәлифәләр исемнәре язылган һәм диварларга эленгән зур такталар бинаның эчендә ясала. Шул рәвешле аларны сүтмичә мәчеттән алып чыгып булмый. Әлеге мәһабәт такталар бүген дә Айя Суфияның диварларын бизәп тора.

Commons-logo.svg
Викиҗыентыкта әлеге темага бәйле медиа бар:

Чыганаклар[үзгәртү]