Хәмәл (йолдыз)
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Хәмәл (гарәп. رأس الحمل рә’с әл-хәмәл — «бәрәннең башы»[1]; Хәмәл α, Хәмәл альфасы, α Ari) — Хәмәл йолдызлыгының иң якты йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +2,00m тәшкил итә.
Планеталар системасы [үзгәртү]
Бу йолдыз тирәсендә бер зур планета ачылган. Аның иң аз массасы Юпитерныкы 1,8 ± 0,2 массасы, орбитаның зур ярымкүчәре — 1,2 а.б., эксцентриситеты — 0,25, әйләнеп чыгу вакыты — 380,8 ± 0,3 җир тәүлеге тәшкил итә.[2]
| Планета |
Масса (MJ) |
Радиус (RJ) |
Әйләнеп чыгу вакыты (көн) |
Орбитаның зур ярымкүчәре(а.б.) | Орбитаның эксцентриситеты |
|---|---|---|---|---|---|
| b | 1,8±0,2 | ? | 380,8±0,3 | 1,2 | 0,25±0,03 |
Тарих һә исемнәр [үзгәртү]
Йолдызның гарәп теленнән алынган исеме Хәмәл (гарәп. حمل хәмәл, инг. Hamal, рус. Хамаль) Рәэселхәмәл (гарәп. رأس الحمل рә’с әл-хәмәл — «бәрәннең башы») исеменең кыскартылган варианты. Птолемей һәм аның артыннан әл-Бируни йолдызны «Башың астында; Гиппарх аны борында урнаштырды» дип тасвирлады[3].
Искәрмәләр [үзгәртү]
- ↑ Рәэс — баш; хәмәл — сарык бәрәне. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге: татар әдәбиятында кулланылган гарәп һәм фарсы сүзләре / К.З. Хәмзин, М.И. Мәхмүтов, Г.Ш. Сәйфуллин. — Казан: Тат. кит. нәшр., 1965. — 792 б. — Б. 489, 680.
- ↑ B.-C. Lee, D. E. Mkrtichian, I. Han, K.-M.Kim, M.-G. Park. A likely exoplanet orbiting the oscillating K-giant α Arietis. Arxiv.org. Retrieved on 2011-04-27.
- ↑ Звездный каталог ал-Бируни с приложением каталогов Хайама и ат-Туси // Историко-астрономические исследования. Вып. VIII. — М.: Физматгиз, 1962. — С. 112.
|
|
|
|---|---|
| Байер | α (Хәмәл) • β (Шәрәтан) • γ (Мезартим) • δ (Ботайн) • ε • ζ • η • θ • ι • κ • λ • μ • ν • ξ • ο • π • ρ¹ • ρ² • ρ³ • σ • τ¹ • τ² • c |
| Флемстид | 1 • 4 • 5 (γ, Мезартим) • 6 (β, Шәрәтан) • 7 • 8 (ι) • 9 (λ) • 10 • 11 • 12 (κ) • 13 (α, Хәмәл) • 14 • 15 • 16 • 17 (η) • 19 • 20 • 21 • 22 (θ) • 23 • 24 (ξ) • 26 • 27 • 29 • 30 • 31 • 32 (ν) • 33 • 34 (μ) • 35 • 36 • 37 (ο) • 38 • 39 • 40 • 41 (c) • 42 (π) • 43 (σ) • 44 (ρ¹) • 45 (ρ²) • 46 (ρ³) • 47 • 48 (ε) • 49 • 50 • 51 • 52 • 53 • 54 • 55 • 56 • 57 (δ, Ботайн) • 58 (ζ) • 59 • 60 • 61 (τ¹) • 62 • 63 (τ²) • 64 • 65 • 66 • Кит 54 • Кит 85 |
| Якындагы | Тигарден йолдызы • TZ • Глизе 109 • GJ 3146 |
| Исемлек | |
