Дмитрий Менделеев

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Дмитрий Менделеев latin yazuında])
Bu mäqäläneñ latin älifbasındağı igezäge bar.
Дмитрий Менделеев
DIMendeleevCab.jpg
Туган телдә исем рус. Дмитрий Иванович Менделеев[1]
Әйтелеш
Туган 8 февраль 1834(1834-02-08)[2]
Тубыл, Россия империясе[3][4][5][…]
Үлгән 2 февраль 1907(1907-02-02)[1][6][7][…] (72 яшь)
Санкт-Петербург, Россия империясе[5][4][1][…]
Үлем сәбәбе пневмония[3][1]
Күмү урыны Литераторские-мостки[d][1]
Ватандашлыгы Россия империясе[1]
Әлма-матер Баш педагогика институты[d], Петербург дәүләт университеты һәм Питырбур дәүләт технология институты[d]
Һөнәре химик, физик, университет профессоры, икътисадчы, галим
Эш бирүче Петербург император университеты[d][1], Ришелье лицее[d][1], Петербургский технологический институт[d] һәм Петербург дәүләт университеты
Җефет Анна Попова[d][1] һәм Лещева Феозва Никитична[d]
Балалар Владимир Дмитриевич Менделеев[d][1], Лүбов Блок[d][1] һәм Василий Дмитриевич Менделеев[d][1]
Ата-ана
Гыйльми дәрәҗә: доктор[d] (1865)
Гыйльми исем: профессор[d] һәм профессор[d]
Фән өлкәсе: химия[1][8], физика, икътисад[1], җирбелем[1], үлчәүбелем[d][1], химик элемент[8] һәм Менделеевның периодик таблицасы[8]
Эш урыны: Петербург император университеты[d][1], Ришелье лицее[d][1], Петербургский технологический институт[d] һәм Петербург дәүләт университеты
Гыйльми дәрәҗә: доктор[d] (1865)
Гыйльми исем: профессор[d] һәм профессор[d]
Фәнни җитәкче: Александр Абрамович Воскресенский[d]
Mendelejew signature.jpg

Commons-logo.svg Дмитрий Менделеев Викиҗыентыкта

Дмитрий Иван улы Менделеев (рус. Дми́трий Ива́нович Менделе́ев; 27 гыйнвар (8 февраль) 1834, Тубыл — 20 гыйнвар (2 февраль) 1907, Санкт-Петербург) — рус галиме, химик, физикохимик, физик, метролог, икътисадчы, технолог, геолог, метеоролог, мөгаллим, һава гизүче, приборлар уйлап табучы. Санкт-Петербург университеты профессоры, Санкт-Петербург Фәннәр Академиясе әгъза-мөхбире. Иң зур ачышларының берсе — химик элементларның периодик законы.

Ул уйлап тапкан төтенсез дары төренең беренче партиясе 1893 елда Бандүк авылындагы (хәзер Менделеевск шәһәре) химия эаводында эшләнә, галим шунда химик технология мәсьәләләре буенча консультант була.

Тәрҗемәи хәл[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ул гаиләдә соңгы – унҗиденче бала була. 13 яшендә – әтисез, ә студент елларында әнисез кала. Дмитрий Менделеев Санкт-Петербургның Баш педагогия институтын тәмамлаган. Педагогик карьерасының башлангычында математика, физика, табигать фәннәрен укыта.

Гаиләсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Менделеев ике мәртәбә өйләнгән. Беренче хатынын үзеннән күпкә яшь кыз өчен ташлаган, бу гамәл җәмгыятьтә ризасызлык тудырган. Дмитрий Иванович алты бала атасы: икесе Феозва Лещева белән беренче никахтан туа, дүртесе – Анна Попова белән икенче никахтан. Өлкән улы Владимир диңгез офицеры була. Өлкән кызы Ольганың токымлы этләр үрчетүе турында билгеле. Кызы Любовь Мейерхольд төркемендә артист була һәм Александр Блокка кияүгә чыга. Иван, әтисе юлыннан китеп, метрология институтында эшли. Мария әтисенең Ленинград университеты каршындагы музей-архивын җитәкли. Василий су асты көймәләре, миналарга киртә ясау конструкторы була. Россиядә беренче бронировкаланган чылбырлы трактор проектын эшли.[9]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 https://www.biography.com/people/dmitri-mendeleyev-9405465
  2. Тасвирый сәнгать әрхибе — 2003.
  3. 3,0 3,1 3,2 Л. Чугаев Менделеев, Дмитрий Иванович // Новый энциклопедический словарьСПб: 1915.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Погодин С. А. Менделеев Дмитрий Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / мөхәррир А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1974.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 group of authors Mendeléeff, Dmitri Ivanovich // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911.
  6. Брокгауз энциклопедиясе / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  7. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.
  8. 8,0 8,1 8,2 Czech National Authority Database
  9. Дмитрий Менделеевның 180 еллыгына(үле сылтама)