Нигер (елга)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Нигер (елга) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Нигер
Сурәт
Су агымы башы Гвинея
Кушыла: Гвинея култыгы
Кушылдыгы Сокото[d], Бенуэ, Бани[d], Béli River[d], Gorouol[d], Sirba River[d], Tapoa River[d], Мекру[d], Dallol Bosso[d], Санкарани[d], Мило[d], Тинкисо[d], Кадуна[d], Сото[d], Goroubi[d], Alibori River[d], Анамбра[d], Oli River[d] һәм Ин-Атес[d]
Елгадагы сулык Каинджи[d]
Су җыю бассейны Q87063973?
Объектның бассейны илләре Гвинея
Су чыгымы 8630 м³/с
Бассейн мәйданы 2 117 700 км²
Дөнья кисәге Африка
Дәүләт Flag of Benin.svg Бенин
Flag of Guinea.svg Гвинея
Flag of Mali.svg Мали
Flag of Niger.svg Нигер
Flag of Nigeria.svg Нигерия
Озынлык 4180 километр
Харита сурәте
Бассейн категориясе Төркем:Нигер бассейны[d]
Commons-logo.svg Нигер Викиҗыентыкта

һәм

Нигер (фр. Niger [niˈʒɛʁ], ингл. Niger [ˈnaɪdʒər], йоруба Niger, Ọya) — Көнбатыш Африкадагы елга. Озынлыгы 4180 км, мәйданы 2 117 700 км², Африкада параметрлары буенча Нил һәм Конгодан кала өченче урында тора.

Этимология[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Атаманың ничек килеп чыкканы төгәл билгеле түгел. Тикшеренүчеләр арасында да моның турында бәхәсләр бара. «Негр» сүзе генә билгеле. Бәлки термин европалылар тарафыннан килеп чыккандыр дигән фаразлар бар. Чөнки аңа тамырдаш милләт исеме бар. Алар тарихи тамырдаш исемнәр исәпләнә.

Фаразлардан иң популяр туареги nehier-ren — агым елга, елга. Кайбер мәгълүматлар буенча тамырын "егерев н'егерев" сүзләренә дә бәйлиләр Ул тамак телендә зур елга дигән мәгънәдә. Яр буенда яшәгән башка халыклар да Нигер дип атап йөрткән.

Латин сүзе «niger»дән алынган дигән гипотезалар да бар. Ул кара дигән мәгънә бирә.

Яр буенда яшәгән җирле халык елганы төрлечә атый: Джолиба (мандинго телендә — «зур елга»), Мэйо, Эгхирреу, Изо, Кворра (Куарра, Ковара), Баки-н-руу һәм башка телләрдә дә барысы да елга мәгънәсен бирә.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Дмитревский Ю. Д. Внутренние воды Африки и их использование — Л.: Гидрометеорологическое изд-во, 1967.
  • River studies and recommendations on improvement of Niger and Benue — Amsterdam: North-Holland Pub. Co., 1959.
  • Reader, John (2001), «Africa», Washington, D.C.: National Geographic Society, ISBN 0-620-25506-4 
  • Thomson, J. Oliver (1948), «History of Ancient Geography», Biblo & Tannen Publishers, ISBN 0-8196-0143-8 
  • Welcomme, R.L. (1986), "The Niger River System", in Davies, Bryan Robert & Walker, Keith F., «The Ecology of River Systems», Springer, сс. 9–60, ISBN 90-6193-540-7 
  • Нигер // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.