Радик Әхмәтов

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Радик Әхмәтов latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Радик Әхмәтов
Туган 3 март 1933(1933-03-03)
Дыван районы, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР яки Өлкенде[d], Дыван районы, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР
Үлгән 9 август 2008(2008-08-09) (75 яшь)
Уфа, Россия
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Әлма-матер Башкорт дәүләт аграр университеты
Һөнәре тереклек химиячесе, биотехнолог, университет профессоры
Эш бирүче Башкорт дәүләт университеты
Гыйльми дәрәҗә: биология фәннәре докторы[d]
Гыйльми исем: профессор

Радик Әхмәтов (3 март 1933 ел9 август Ике мең сигез) — галим-биохимик, биотехнолог, югары мәктәп укытучысы. 1981-1985 елларда Русия Фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәгенең Биология институты директоры. Биология фәннәре докторы (1976), профессор (1986). Башкорт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе (1975), «Хөрмәт Билгесе» ордены кавалеры (1975)

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Радик Рәхимҗан улы Әхмәтов 1933 елның 3 мартында Башкорт АССРның Дуван районы Өлкенде авылында туа.

1958 елда Башкорт авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.

1959-85 елларда СССР Фәннәр академиясенең Башкортстан филиалында эшли: 1967 елдан биохимия һәм цитохимик бүлеге мөдире, 1981 елдан Биология институты директоры, бер үк вакытта 1967-81 елларда, шулай ук 1985 елда мөдир, 2000 елдан Башкорт дәүләт университетының биохимия һәм биотехнология кафедрасы укытучысы[1].

Фәнни эшчәнлеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Фәнни хезмәтләре үсемлекләр гетерозисының күзәнәк ядросын һәм молекуляр-генетик табигатен өйрәнүгә багышланган. Әхмәтов җитәкчелегендә тәүге тапкыр үсемлекләрдәге гистон аксымнарының модификациясе ачыла; фитогормоннарның һәм башка физиологик актив матдәләрнең күзәнәкнең генетик аппараты активлыгын көйләүдә катнашуының яңа механизмнары ачыклана; рекомбиноген үзенчәлекләргә ия булган һәм иммунитетны стимуллаштыручы, фунгицид тәэсиргә ия химик берләшмә ачыклана. Аның тарафыннан үсемлекләрдә матдәләр алмашынуының, шул исәптән үсемлекләрнең гетерозис гибридларының нуклеин кислоталары синтезы һәм аларның ана формаларының законлыклары ачыклана; тәүге тапкыр кыяклылар протопластларыннан каллуска охшаш тукымалар алына.

190 нан артык фәнни хезмәт һәм 10 уйлап табу авторы.

Әхмәтов - РФ биохимия җәмгыятенең Уфа бүлекчәсен һәм РФ генетиклары һәм селекционерлары җәмгыятенең Башкортстан бүлекчәсен оештыручыларның берсе[2].

Төп хезмәтләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    • Электронно-микроскопическая цитохимия. Уфа, 1971 (соавт.);
    • Теоретические основы селекции. Т.1.
    • Молекулярно-биологические аспекты прикладной ботаники, генетики и селекции. М., 1993(соавт.).

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Ахметов Радик Рахимьянович
  2. АХМЕТОВ РАДИК РАХИМЬЯНОВИЧ

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Әхмәтов Радик Рәхимҗан улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.