Ротацизм

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Ротацизм — ниндидер авазның [р] авазына тарихи күчүе, атама ρ («ро») грек хәрефеннән чыккан.

Төрки телләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

23 гасыр элек төп төрки төркемнән аерылган огур телләрендә (чуаш телендә) [р] авазы гомум төрки [з] авазына туры килә, мәсәлән:

Индоиран телләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Индоиран телләрендә [л] авазы [р] авазына күчкән. Борынгы Иран телендә бу үзгәреш эзлекле хәлдә үткән, ләкин кайбер көнчыгыш Һиндстан диалектларында чыгыш халәте сакланган.

Герман телләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Герман телләрендә [з] авазы [р] авазына күчкән.

Ротацизмның калган эзләре алман телендә саклана:

  • инглизчә was - алманча war (булган)
  • инглизчә hare - алманча Hase (куян)
  • инглизчә iron - алманча Eisen (тимер)

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Н. Н. Поппе. О родственных отношениях чувашского и тюрко-татарских языков. Чебоксары, 1925.
  • Гамирзан Давлетшин. Булгарская письменность (Раннебулгарский и домонгольский периоды). Журнал Гасырлар Авазы/Эхо веков, Раздел: Из глубины столетий, 2008-1.
  • Г.М. Давлетшин. Этапы письменности тюрко-татар, Научный Татарстан, 2'2009, стр.132-145.
  • Catford, J.C. (2001), "On Rs, rhotacism and paleophony", Journal of the International Phonetic Association 31 (2): 171–185, doi:10.1017/S0025100301002018
  • Crowley, Terry (1997). An Introduction to Historical Linguistics (3rd ed.). Oxford University Press. ISBN 9780195583786.
  • Greenberg, Marc L. (1999), "Multiple Causation in the Spread and *Reversal of a Sound Change: Rhotacism in South Slavic", Slovenski jezik/Slovene Linguistics Studies 2: 63–76 http://hdl.handle.net/1808/803
  • Nandris, O (1963), Phonétique Historique du Roumain, Paris: Klincksiek