Русия Югары Советы куып таратылуы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Русия Югары Советы куып таратылуы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Россия Югары Советы куып таратылуы
White House-3.JPG
Мәскәүдәге Ак йортының янган фасады
Дата

21 сентябрь4 октябрь 1993

Урын

Мәскәү

Нәтиҗә

президент Ельцин җиңүе, вице-президент посты юкка чыгаруы, Россия халык депутатлары съезды һәм Россия Югары советының таратылуы, халык депутатлары Советлары эшчәнлегенең туктатылуы. Элек булган совет республикасына алмашка Россиядә идарә итү формасы буларак президент республикасы урнаштырыла

Көндәшләр
Русия байрагы Калып:Байрак/Россия 1991-1993
Россия президенты Борис Ельцин тарафдарлары; Тамань дивизиясе
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Россия халык депутатлары съезды
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Россия Югары советы
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Россия вице-президенты
Калып:Байрак/Россия 1991-1993ССБР байрагыРСФСР байрагы
Россия халык депутатлары съезды һәм Россия Югары советы тарафдарлары, шул исәптә:
* Милли коткару фронты
* Рус милли берлеге
* «Хезмәтчел Россия» хәрәкәте
Сәргаскәрләр
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Борис Ельцин
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Павел Грачёв
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Виктор Ерин
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Валерий Евневич
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Александр Руцкой
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Руслан Хасбулатов
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Владислав Ачалов
Калып:Байрак/Россия 1991-1993 Виктор Баранников
ССБР байрагы Станислав Терехов
ССБР байрагы Альберт Макашов
ССБР байрагы Виктор Анпилов
Калып:Байрак/Россия империясе Александр Баркашов
Яклар көчләре
билгесез билгесез
Югалтулар
билгесез билгесез

Россия Югары Советы куып таратылуы (рус. Разгон Верховного Совета России, «1993 елдагы Октябрь фетнәсе», «1993 елдагы Октябрь күтәрелеше», «1993 елдагы Ельцин түнтәрелеше», «Ак йортны атыш», «Советлар йортны атыш», «1400 указы») — 1993 елның 21 сентябрь — 4 октябрьдагы Россия Федерациясендәге эчке сәяси конфликты.

1992 елда башлаган конституцон кризис нәтиҗәсендә килеп чыккан. Конфликт нәтиҗәсе — Мәскәү урамнарындагы кораллы бәрелешләре (президент рәсми чыганаклар буенча бәрелешләр нәтиҗәсендә 157 кеше һәлак булган, 348 кеше яраланган[1], парламент чыганагы буенча 10 меңгә кадәр кеше вафат) белән 1917 елдан гамәлдә булган «совет хакимият моделе»нең көчләп туктату.

Бәрелешләр сәбәпләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Конфликт сәбәбе: президент Ельцин канунсыз рәвештә Россия парламентын - Югары Советны таратып җибәрү фәрманын чыгарган. Шушы 1400 санлы указ эш иткән Конституциягә каршы булган, шулай итеп президент конституцияне бозып канунсыз булуын парламент тарафыннан танылган. Конституцияне бозган президент легитим түгел булып чыкканын парламент раслаган һәм вице-президентны Руцкойны президент итеп сайлаган.

1993 елның 24 сентябрендә Конституция Мәхкәмәсе Ельцинның карары Конституцияне бозганын хөкем иткән һәм аның вазифаларыннан читләшкәнен хуплаган.

Канлы бәрелеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ике хакимият көрәшендә хәрби көчләре Ельцинны яклаганнар һәм кораллы бәрелеш нәтиҗәсендә парламент атып бетергән.

Кыска ватандашлар сугышыннан соң һәммә парламент җитәкчеләре кулга алынган (бер елдан алар азат ителгән), сул карашлы һәм миләтчеләр карашлы оешмалар бастырылганнар.

Нәтиҗәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Баш нәтиҗәсе - парламент хакимиятен кыскарту, көчсезләнү. Яңа конституция кабул иткәннән соң көчле президент хакимияте һәм зәгыйфь парламент хакимияте барлыкка килүе.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Видеоязмалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]