Ферми — Дирак бүленеше

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Ферми — Дирак бүленеше. Температура күтәргәндә "баскыч" ашала
Ферми — Дирак бүленеше температура функциясе буларак. E-дәрманы биеклекләренең тутыруы температура белән үсә

Ферми — Дирак бүленеше яки Ферми — Дирак статистикасы (tat.lat. Fermi — Dirak büleneşe)- ярым бөтен спин белән бертигез кисәкчәләр дәрман биеклеге буйлап термодинамик тынычлыкта бүленеше. Шушы кисәкчәләр фермион булып исемләнә, мәсәлән: электрон (1/2 спин), протон (1/2 спин) һәм бүтән. Фермионнар Паули мәсләгенә буйсыналар: ике һәм күбрәк фермион (ярым бөтен спин белән кисәкчә) бер квант хәлдә була алмый.

Ферми — Дирак бүленеше 1926 елда итальян галим Энрико Ферми һәм инглиз физик Поль Дирак тарафыннан тәкъдим ителгән.

Ферми — Дирак һәм Бозе — Эйнштейн бүленешләре квант тәэсир исәпкә ала. Квант тәэсир (N/V) ≥ nq тупланышында барлыкка килә.

nqквант тупланыш: кисәкчәләр арасында ераклыгы кисәкчәләр Де-Бройль дулкыны озынлыгына тигез.

Ферми — Дирак бүленеше әлеге квант биеклектә фермион булуының ихтималлыгын тасвирлый.

Урта кисәкчәләр саны энергиясе белән :

хәлендә урта кисәкчәләр саны,
- хәленең энергиясе,
-хәленең бозылуы (-дәрманы белән хәлләр саны),
— химик потенциал (нуль теспературасында - Ферми дәрманына тигез),
— Больцман даимлеге,
— абсолют температура

Идеаль ферми-газда түбән температурасында . Бу очракта (дәрман биеклекләре бозылмаган очракта) бүленеш функциясе - Ферми - функциясе булып исемләнә:

Температураның йогынтысы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Химик потенциал температурадан бәйле. Әгәр системаның температурасы - Ферми температурасыннан түбәнрәк булса якынчалык кулланыла:

Чынлыкта:

Кулланыш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ферми — Дирак бүленеше электр үткәрүчәнлекне, Ферми өслеген тасвирлый.

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Бозе — Эйнштейна статистика // Большая советская энциклопедия: В 30 т. / Главный редактор А. М. Прохоров. — 3-е издание. — М.: Советская энциклопедия, 1970. — Т. 3. Бари — Браслет. — 640 с.