Каһан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Каһан latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Каһан
бор. төрк. 𐰴𐰍𐰣‬
монг. ᠬᠠᠭᠠᠨ
фар. خاقان
кыт. 可汗
кор. 가한
төр. kağan

Каһан - (рус. Кага́н хакан, хаган, урта монгол ᠬᠠᠭᠠᠨ, Qaɣan; хәзерге монголча хаан, борынгы төрки - 𐰴𐰍𐰣, кыт. 可汗, , пиньинь: Kèhán) — урта гасыр күчмә халыклар иерархиясенең иң югары титулы. Ханнар ханы. Монгол империясе чорында каан («бөек хан») рәвешенә кергән.[1]

«Каан» рәвешендә беренче тапкыр XIII гасырда күренә. Ул Бөек Монгол Олысының югары башлыгына карата кулланылган һәм Чыңгызханның Ясасындагы титулатурага кертелгән.

Үгәдәй беренче булып каһан титулын алган дип санала.[2] Җәми ат-таварихтагы Рәшит ад-Дин бу исем белән Борҗиһиннардан башлап Борҗиһин кланының күп әгъзаларының исемнәрен, шулай ук Чыңгызхан токымнары исемнәрен бәйли. Чыңгыз үзе каһан дип аталмаган. Шул ук вакытта, шул ук Рәшит ад-Дин "Үгәдәй Чыңгызханнан соң каан булды" дип яза.[3] Әрмән тарихчысы Григор Акнерци (монах Магакия) шулай ук "Чангыз-Каан" турында яза.[4]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Кляшторный С. Г. Степные империи древней Евразии. — Филологический факультет Санкт-Петербургского гос. университета, 2005. — С. 50. — 345 с. — ISBN 978-5-8465-0246-8.
  2. Фёдоров-Давыдов Г. А. Общественный строй Золотой Орды. — М.: Издательство Московского университета, 1973. — С. 45
  3. Рашид ад-Дин. Сборник летописей. — М., Л.: Издательство АН СССР, 1952. — Т. 1, кн. 2. — С. 69
  4. История монголов инока Магакии, XIII века. — М., 1871. — С. 4.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Ганиев Р.Т. Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв — Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2006. — Б. 152. — ISBN 5-7525-1611-0.
  • Мельникова Е.А. «Князь» и «каган» в ранней титулатуре Древней Руси // Древняя Русь и Скандинавия — Москва: Русский фонд содействия науке и образованию, 2011. — Б. 476 с.. — ISBN 978-5-91244-073-1.