Ctrl

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Ctrl төймәсе

Ctrl (ингл. Control сүзенең кыскартуыннан) — санак төймәсарындагы система төймәсе. Баштагы мәлне идарә итү символларын кертү өчен билгеләнгән булган ул, шуңа шулай аталган. Заманча Ctrl төймәләре PC-га ярашлы санакларга дигән төймәсарларның гадәттә әлифба-саннар өлешенең түбәнге сул һәм түбәнге уң якларында урнашканнар.

  105 төймәле IBM/Windows санак төймәсары җәеме  к·б·ү 
Esc F1 F2 F3 F4 F5 F6 F7 F8 F9 F10 F11 F12 PrtSc
SysRq
Scroll
Lock
Pause
Break
Тильда Өндәү билгесе @ Куштырнаклар Рәшәткә (төймә) Номер билгесе Доллар символы Нокталы өтер Процент Циркумфлекс Ике нокта Амперсанд Сорау билгесе Йолдызчык (типографика) Түгәрәк җәяләр Түгәрәк җәяләр Сызу + (төймә) Backspace Машиналы кире апостроф Ё 1 (сан) 2 (сан) 3 (сан) 4 (сан) 5 (сан) 6 (сан) 7 (сан) 8 (сан) 9 (сан) 0 (сан) Минус Тигезлек билгесе Backspace Tab (төймә) Q W E R T Y U I O P Фигуралы җәяләр Фигуралы җәяләр Enter (төймә) Tab (төймә) Й Ц У К Е Н Г Ш Щ З Квадрат җәяләр Х Квадрат җәяләр Ъ Enter (төймә) Caps Lock A S D F G H J K L Ике нокта Куштырнаклар Вертикаль сызык Кире сызык Enter (төймә) Caps Lock Ф Ы В А П Р О Л Д Нокталы өтер Ж Машиналы апостроф Э Кире сызык Enter (төймә) Вертикаль сызык Z X C V B N M Почмаклы җәяләр Почмаклы җәяләр Сорау билгесе Өтер Shift (төймә) Кире кыек сызык Я Ч С М И Т Ь Өтер Б Нокта (тыныш билгесе) Ю Кыек сызык Нокта (тыныш билгесе) Shift (төймә) Ctrl Windows (төймә) Alt (төймә) Буш ара AltGr (төймә) Windows (төймә) Menu (төймә) CtrlKB Eng-Rus QWERTY(ЙЦУКЕН).svg
Ins Home PgUp NumLk / *
Del End PgDn 7 8 9 +
4 5 6
1 2 3 Ent
0 ,

Apple Macintosh санакларындагы Control төймәсенең функцияләре PC-га ярашлы санаклардагы Ctrl төймәсенең функцияларыннан аерылып тора; PC-га ярашлы санаклардагы Ctrl төймәсенә Macintosh-тагы  Cmd дигән төймә якынрак.

Гадәттә Ctrl төймәсе модификатор кебек кулланыла: мәсәлән, Ctrl + C төймәләр тиңдәшлеге GNU/Linux һәм DOS консольләрендә агыштагы программаны тәмамлый. Ялгыз басулар ешрак төймәсар җәемен күчерү өчен файдаланыла, яки уеннарда кулланыла.

Еш кына очрай торган Ctrl белән төймәләр тиңдәшлекләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Төймәләр тиңдәшлеге Программа Гамәл
Ctrl + A WinAPI һәм GTK блән программаларда Барысында сайлау (ингл. all — «барысыда» сүзеннән)
Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда) Юлның башына күчү
Ctrl + B Сүзләр процессорларында Хәрефләрне калынайтырга яки нормальга күчерергә (ингл. bold — «калынайту (хәрефне)» сүзеннән)
Ctrl + С WinAPI һәм GTK блән программаларда Алмашу буферына күчерергә (ингл. сopy — «күчермә ясарга» сүзеннән)
Консоль программаларында Боерыкны тәмамларга
Ctrl + F Күп төрле программаларда Эзләү диалогын чакыру (ингл. find — «табырга» сүзеннән)
Ctrl + H
Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда) Backspace
Operaда Программаларны хәбәрнамәләр өлкәсендә «яшерү» (ингл. hide — «яшерү» сүзеннән)
Башка гизгечләрдә Тарихны ачу (Mozilla Firefox, Internet Explorer, Google Chrome) (ингл. history — «тарих» сүзеннән)
Ctrl + I Сүзләр процессорларында Хәрефләрне авышлыга яки нормальга күчерү (ингл. italics — «авышлы» сүзеннән)
Ctrl + J Гизгечләрдә Йөкләүләрне (Mozilla Firefox, Internet Explorer, Google Chrome) яки сылтамалар панелен ачу (Opera)
Сүзләр процессорларында Сүзләрне ике як вертикаль крыйлардан тигезләү (ингл. justify — justification сүзеннән)
Ctrl + L Гизгечләрдә Адрес юлының эчен билгеләү
Сүзләр процессорларында Сүзләрне сул як буйлап тигезләү (ингл. left — «сул» сүзеннән)
Ctrl + N Күп тәрәзәле интерфейслы программаларда Яңа буш тәрәзә ачу (ингл. new — «яңа» сүзеннән)
Ctrl + O Күп төрле программаларда Булган файлның ачу диалогын чакыру (ингл. open — «ачарга» сүзеннән)
Ctrl + P Күп төрле программаларда Сүзләрне бастырырга (яки бастыру диалогын чакырырга) (ингл. print — «бастырырга» сүзеннән)
Ctrl + Q Кайбер программаларда Программадан чыгып китү (ингл. quit — «чыгарга» сүзеннән)
Ctrl + R Гизгечләрдә Тәрәзәнең эчен яңартырга
Сүзләр процессорларында Сүзләрне уң як буйлап тигезләү (ингл. right — «уң» сүзеннән)
Ctrl + S Күп төрле программаларда Әлеге файлны саклап калу (яки саклап калу диалогын чакыру) (ингл. save — «саклап калу» сүзеннән)
Ctrl + T Гизгечләрдә Яңа салынма бит ачу (ингл. tab — «өстәмә бит» сүзеннән)
Ctrl + U Гизгечләрдә Гизгечләрдә (Mozilla Firefox, Google Chrome) битнең кодын карау
Сүзләр процессорларында Сүзләрнең астыннан сызу, яки сызуны бетерү (ингл. underscore / understrike сүзләреннән)
Ctrl + V WinAPI һәм GTK блән программаларда Алмашу буферында сакланып калганны өстәү
Ctrl + W Кайбер GUI-лы программаларда Агымдагы тәрәзәне яки салынма битне ябу (ингл. window — «тәрәзә» сүзеннән)
Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда) Курсордан алдагы сүзгә хәтле текстны сөртү. Шушыннан — санак челтəрлəрендə хəбəрлəрдə аралашканда «^W».
Ctrl + X WinAPI һәм GTK блән программаларда Сайланган сүзләрне алмашу буферына кисеп алу («X» хәрефе кайчыга охшаган
Ctrl + Y Күп төрле программаларда Азакы гамәлдән баш тарту
Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда) Алмашу буферында сакланып калганны өстәү
Ctrl + Z Күп төрле программаларда Азакы гамәлдән баш тарту
Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда) Агышлы программаны туктатып тору һәм командалар юлына күчү (fg, bg, jobs командаларын карагыз). GVim мəсьəлəлəр аслыгына җыела.
Ctrl + Shift + Z Күп төрле программаларда Ctrl + Z баш тартуыннан баш тарту, яки шул ук Ctrl + Z
Ctrl + F4 MDI-лы яки TDI-лы программаларда Салынма битне ябу
Ctrl + F5 Гизгечләрдә Эчтəлекне яңарту (төрле модификациялар)
Ctrl + Tab TDI-лы программаларда Киләсе салынма биткә күчү
Ctrl + Home Сүз юллы программаларда Редактировать ителә торган документның башына күчү
Ctrl + End Сүз юллы программаларда Редактировать ителә торган документның азагына күчү
Ctrl + PgUp Күп төрле программаларда Мониторда күренә торган файлны тулы яңа биткә өскә күчерү (ингл. page up сүзләреннән — «битне өскә»). Аңлатма: Ctrl-га басмыйча PgUp-ка гына бассаң әзерәккә генә күчерә — бер генә экранның вертикаль зурлыгына
Салынма битле программаларда Үткәндәге салынма биткә күчү
Ctrl + PgDn Күп төрле программаларда Мониторда күренә торган файлны тулы яңа биткә аска күчерү (ингл. page down сүзләреннән — «битне аска»). Аңлатма: Ctrl-га басмыйча PgDn-га гына бассаң әзерәккә генә күчерә — бер генә экранның вертикаль зурлыгына
Ctrl + \ Norton Commander-да һәм аңа охшарга тырышкан программаларда Дискның тамыр каталогына күчү
Ctrl + - Гизгечләрдә Экран битенең күренү масштабын кечерәйтү
Ctrl + + Гизгечләрдә Экран битенең күренү масштабын арттыру

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]