Актүбә

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
1880
Актүбә
Герб
Герб
Ил Казакъстан
Төбәк Актүбә өлкәсе
Координаталар 50°16′00″т.к. 57°13′00″кч.о. / (G)
Нигезләнде 1869
Мәйдан 235 км²
Халык саны 345 687 кеше (2009)
Телефон коды 7132
Почта индекслары 030000
Рәсми сайт http://www.akimataktobe.kz/
Актүбә (Казакъстан)
Red pog.png
«Нурдәүләт» комплексы

Актүбә (каз. Ақтөбе, рус. Актюбинск) — Казакъстанның көнбатышында, Аурупа өлешендә урнашкан шәһәр, Актүбә өлкәсенең мәркәзе. Илнең сәнәгый, эшлекле һәм мәдәни үзәкләренең берсе.

География[үзгәртү]

Актүбә Җаекның сул кушылдыгы — Илекнең сул ярында урнашкан.

Климат[үзгәртү]

  • Елның урта температурасы — +5,3 °C
  • Елның урта җил тизлеге — 2,4 м/с
  • Елның урта һава дымлылыгы — 68%
Актүбә климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 4,5 5,3 23,6 30,9 39,0 39,9 42,2 42,9 38,3 29,7 17,0 11,2 42,9
Уртача максимум, °C −8,1 −7,1 −0,4 13,3 22,0 28,2 29,9 28,3 21,7 12,1 0,7 −5,7 11,2
Уртача температура, °C −12,3 −11,9 −5,4 7,0 14,9 20,9 22,7 20,7 14,0 5,7 −3,2 −9,7 5,3
Уртача минимум, °C −16,5 −16,3 −9,8 1,4 7,9 13,4 15,6 13,5 7,4 0,6 −6,5 −13,6 −0,2
Абсолют минимум, °C −48,5 −45 −37 −18,9 −7,6 −0,9 4,1 0,7 −7,9 −26,3 −35 −41,5 −48,5
Явым-төшем нормасы, мм 25 23 26 31 34 35 29 27 19 27 28 29 333
Чыганак: Погода и климат

Тарих[үзгәртү]

Тургай өлкәсенең Актүбә өяз шәһәренә 1891 елда Актүбә ныгытмасы урынында нигез салганнар. Ә ул исә 1869 елда барлыкка килде. Шәһәрдә татар бистәсе булды. XX гасырның башында шәһәр аша Оренбург — Ташкент тимер юлы үткән. 1932 елда шәһәр Актүбә өлкәсенең мәркәзе булган.

Халык[үзгәртү]

1959[1] 1970[2] 1979[3] 1989[4] 1999[5] 2009[6]
96 680 149 914 190 569 253 532 253 088 345 687

Шәһәрдә казакълар (68,72 %), руслар (19,58 %), украиннар (5,69 %), татарлар (2,21 %) һәм башка халыклар яшиләр. Халык исәбе 367 мең кеше тәшкил итә, ә шәһәр хакимияте буйсынган 5 авыл округының халкы белән — 416 мең кеше (2012).

Кызыклы фактлар[үзгәртү]

2012 елның июль аенда шәһәрдә Татарстанның премьер-министры Илдар Халиков катнашуы белән республика сабантуе үткәрелде[7].

Искәрмәләр[үзгәртү]