Иҗтимагый аң

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Калып:Distinguish

Берәр җәмгыятьнең барлык әгъзаләре уртаклашкан аңны иҗтимагый аң дип атыйлар. Аны шулай ук аерым җәмгыятьләр һәм җәмәгатьләр үзләренең көндәлек тормышында очраткан мәсьәләләрне тану, җәмгыять яшәгән кыенлыклардан аңлы булу дип билгеләп була. Иҗтимагый аңны үзләштергән субъект үз карашларны доминант мәдәнияткә нигезли.[1]

Марксизмда[үзгәртү]

Иҗтимагый яшәешнең чагылышы; берәр чорда кешеләр җәмгыятендә таралган фикерләр. Еш һәр бер җәмгыят әгъзасының шәхси аңнан аермалы буларак, уртак хәлен билгеләүче төшенчә буларак аңлашыла.

Термин тарихы[үзгәртү]

Иҗтимагый аң турында фикерләрнең тамырлары абсолют рух төшенчәсен кулланган Һегель эшчәнлегеннән килә дип санала[2]. Марксизм фәлсәфәсендә җәмгыять кирәге абсолютка чыгарыла, рух сүзе исә аң белән алмаштырыла. "Иҗтимагый аң" термины беренче тапкыр 1895 елда Владимир Ленин тарафыннан (ПСС, т. 2, с. 482) кулланыла һәм 1914 елда Александр Богданов (рус.) язган хезмәтеннән соң [3] фәнни кулланылышта үз урынын ала.

Замандаш Русия фәлсәфәсендә иҗтимагый аң формалары еш рухи сфералары белән алмаштырыла[4]

Иҗтимагый аң формалары[үзгәртү]

Гадәттә сүзгә алынган иҗтимагый аңның формалары[5]:

Иҗтимагый аңның һәр формасына: фәнгә, фәлсәфәгә, мифологияга, сәясәткә, дингә һәм б. - белемнең аерым формалары хас[12].

Торышлары[үзгәртү]

Уяу[үзгәртү]

Уяу иҗтимагый аңлы субъект доминант мәдәни карашка альтернативаларны эзли.[1]

Киңәйтелгән[үзгәртү]

Маргинальләшкән төркеме белән үзен көчле бәйләгән субъектның иҗтимагый аңы киңәйтелгән дип әйтелә.[1]

Шулай ук карагыз[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 [1]
  2. Эстетика Гегеля
  3. Богдановъ А. Наука объ общественномъ сознаніи. (Краткый курсъ идеологической науки въ вопросахъ и ответахъ). – М.: Книгоизд-во писателей, 1914. – 203 с.
  4. Философия
  5. Общественное сознание. Его уровни и форма
  6. Искусство как форма общественного сознания
  7. Наука как форма общественного сознания. Вебер "Наука как призвание и профессия"
  8. Мораль как форма общественного сознания
  9. Фарбер И.Е. Правосознание как форма общественного сознания. - М.: Юрид. лит., 1963
  10. Религия как форма общественного сознания
  11. Идеология национальная или государственная?
  12. Философия для аспирантов : учебное пособие / В. П. Кохановский [и др.]. - 2-е изд. - Ростов н/Д. : Феникс, 2003. - 448 с. - (Высшее образование). - ISBN 5-222-03544-1

Сылтамалар[үзгәртү]