Эстон Совет Социалистик Республикасы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Эстон Совет Социалистик Республикасы
эст. Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik
рус. Эстонская Советская Социалистическая Республика

21 июль 1940 — 6 сентябрь 1991


Flag of the Estonian Soviet Socialist Republic.svg Emblem of the Estonian SSR.svg
Байрак Герб
Шигарь
«Kõigi maade proletaarlased, ühinege!»
Гимн
Эстон Совет Социалистик Республикасы һимны
Soviet Union - Estonia.svg
Башкала Таллин
Акча берәмлеге ССРБ сумы
Мәйдан 45,2 мең км²
Халык 1 572 916 кеше[1] (1989)
Идарә итү төре Совет республикасы

Эстон Совет Социалистик Республикасы (эст. Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik, рус. Эстонская Советская Социалистическая Республика) — ССРБ республикаларының бересе.

Башкаласы Таллин шәһәрендә урнашкан булган.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

ЭССР 1940 елның 17 июлендәге совет гаскәрләренең бәреп керүе һәм курчак (марионетик) хөкүмәт төзү нәтиҗәсендә 1940 елның 21 июлендә Эстон Республикасы территориясендә барлыкка килгән. Шуннан соң ул 1940 елның 9 августында ССРБ тәркибенә кабул ителгән. 1941-1944 елларда ЭССР территориясе Өченче рейх тарафыннан оккупацияләнгән булган.

Күпчелек дәүләтләр Эстониянең ССРБ тәркибенә кертелүен танымаган; ЭССР хөкүмәте исә де-факто рәвештә яки тулысынча танымалган булган. Кайбер Аурупа дәүләтләре Эстон Республикасы исеменнән эшләгән дипломатларны тануын дәвам иткәннәр. Шул танымау сәясәте «юридик рәвештә 1940-1991 еллардагы оккупациясе дәверендә Эстон Республикасы бәйсез дәүләт булып калган» дигән хокукый дәвамчылык принсебенә этәргеч бирде.

1988 елның 16 ноябрендә Эстон ССР, Сәвитләр Берлеге республикаларыннан беренче булып, суверенитет турында декларациясен кабул итә. 1990 елның 30 мартында ЭССР Югары шурасы бәйсезлеккә ирешкәнгә кадәр күчеш (переходный) периодын игълан иткән. Шул ук елның 8 маенда республика исеме Эстон Республикасына алыштырыла. 1991 елның 20 августында бәйсезлек игълан ителә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1959[2] 1970[3] 1979[4] 1989[1]
1 196 791 1 356 079 1 465 799 1 572 916

Милли состав (1989): эстоннар — 61,5%, урыслар — 30,3%, украиннар — 3,1%, беларуслар — 1,8%, финнар — 1,1%.

Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1987 елда Эстон Совет Социалистик Республикасы составына 15 район кергән.[5]

Хакимият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

ЭКП ҮК беренче

сәркәтпләре

ЭССР Югары

Шурасы рәисләре

ЭССР Халык Кәмисәрләре Шурасы/

Министрлар шурасы рәисләре

Карл Сәре (1940-1943)

Николай Каротамм (1944-1950)

Йоһаннес Кәбин (1950-1978)

Карл Вайно (1978-1988)

Вайно Вәльяс (1988-1990)

Йоһаннес Варес (1940—1946)

Нигол Андресен (в.б.) (1946—1947)

Эдуард Пәлл (1947—1950)

Аугуст Якобсон (1950—1958)

Йоһан Эйхфелд (1958—1961)

Алексей Мүүрисепп (1961—1970)

Александр Ансберг (1970)

Артур Вадер (1970—1978)

Мета Янголенко-Ваннас (1978)

Йоһаннес Кәбин (1978—1983)

Арнольд Рүүтел (1983—1990)

Йоһаннес Лауристин (1940-1941)

Оскар Сепре (в.б.) (?-1944)

Арнольд Веймер (1944-1951)

Алексей Мүүрисепп (1951-1961)

Вальтер Клаусон (1961-1984)

Бруно Сауль (1984—1988)

Индрек Тооме (1988—1990)

Эдгар Сависаар (1990)

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg1.php
  2. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg1.php
  3. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg1.php
  4. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg1.php
  5. Дударев В. А., Евсеева Н. А. СССР Административно-территориальное деление союзных республик / редактор И. Каманина. — М.: «Известия Советов народных депутатов СССР», 1987. — 671 с. — 103 800 экз.