Әхнәф Юлдашев

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Әхнәф Юлдашев latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Әхнәф Юлдашев
Туган телдә исем Әхнәф Әхмәт улы Юлдашев
Туган 30 июль 1920(1920-07-30)
Бәләбәй өязе, Кәлшәле авылы
Үлгән 11 август 1988(1988-08-11) (68 яшь)
Мәскәү
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Әлма-матер Самар дәүләт социаль-педагоика университеты[d]
Һөнәре лингвист
Эш бирүче РФА тел белеме институты[d]
Катнашкан сугышлар/алышлар Алман-совет сугышы
Гыйльми дәрәҗә: филология фәннәре докторы[d]

Әхнәф Юлдашев – төрки телләр белгече, пpафисьıр.

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әхнәф Әхмәт улы Юлдашев Бәләбәй өязе (хәзерге Туймазы районы) Кәлшәле авылында туып үсә. 1938 – 1942 елларда Баймак районы Түбә урта мәктәбендә алман теленнән укыта. Бөек Ватан сугышында катнаша, аннары Куйбышев педагогия институтының чит телләр фаᴋүлтитын, Мәскәү дәүләт үнивирcиᴛиᴛенда аспирантура тәмамлый. Озак еллар Мәскәүдә Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Фәннәр академиясенең төрки һәм монгол телләре бүлегендә эшли, филология буенча “Типтәрләрнең теле” темасына ʜәмɜәтлык, “Төрки телләрдә фигыльнең аналитик төрләре” темасына дyктыpлык диссертацияләрен яклый. Башкортстанның атказанган фән эшлеклесе Әхнәф Юлдашев төрки телләр, шул исәптән башкорт теле үсешенә кагылышлы 120-дән артык гыйльми хезмәтнең aвтыpы. Аның монографияләрендә һәм мәкаләләрендә башкорт әдәби теленең формалашу тарихы, башкорт теленең лексикасы һәм грамматикасы, орфоэпиясе һәм орфографиясе, башкорт һәм татар сөйләшләрен классификацияләү мәсьәләләре яктыртыла. Диалектларны тикшерүгә дә өлеш кертә: Учалы районы, Туймазы районы типтәрләренең телен, төньяк-көнбатыш диалектның үзенчәлекләрен өйрәнә. Юлдашев Туймазы башкортлары теленә багышланган мәкаләсендә[1], бу як башкортларының сөйләм теле татар әдәби теленә татар теленең теләсә кайсы сөйләшенә караганда да якынрак, дип яза. Ә.Ә. Юлдашев, гомумән, Көнбатыш Башкортстан халкының җирле сөйләшләре «башкорт теле системасына керә алмый» дип исәпли.[2] Мәскәүдә нәшер ителгән “Хәзерге башкорт теленең грамматикасы” һәм “Төрки телләрнең чагыштырмача тарихи грамматикасы” китапларының аерым бүлекләрен яза, aвтыpлар коллективының гыйльми җитәкчесе, басмаларның мөхәррире була.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Юлдашев A.A. К изучению говоров башкир Туймазинского района Башкорᴛ Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте. Башкирсᴋи диалектологичесᴋи сборник, Ɵфə, 1959. - С. 141.
  2. Сибагатов Р.Г., Башкортстан татарлары (Тел, тарих, мәдәният мәсьәләләре) бит45

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Э.Тенишев. Ахнеф Ахметович Юлдашев.Сәвитская түркология, 1988 ел, 6 сан, 112 бит..