Амудәрья
44°06′30″ т. к. 59°40′52″ кч. о.HGЯO{{#coordinates:}}: нельзя иметь более одной первичной метки на странице
| Амудәрья | |
|---|---|
.jpg) | |
| Су агымы башы | Памир[d] |
| Кушыла: | Большое Аральское море[d] |
| Кушылдыгы | Кундуз[d], Кафирниган[d], Сөрхандәрья, Шерабад[d], Зәрәфшан, Хульм[d], Вәхыш һәм Пәнеҗ |
| Объектның бассейны илләре | Төрекмәнстан, Үзбәкстан[1], Таҗикстан һәм Әфганстан |
| Су чыгымы | 1400 м³/с |
| Бассейн мәйданы | 309 000 км² |
| Дәүләт |
 Төрекмәнстан Таҗикстан Әфганстан Үзбәкстан[1] |
| Административ-территориаль берәмлек | Гор[d] |
| Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек | 29 метр[2] |
| Озынлык | 2620 km |
 | |
| Бассейн категориясе | [d] |
 | |
 Амудәрья Викиҗыентыкта | |
һәм
Амудәрья (дәрья — зур елга; таҗ. Амударё, үзб. Amudaryo, төрекм. Amyderýa) — Урта Азиядә иң зур елга. Озынлыгы 1415 км; Пәнеҗ елгасының дәвамы дип санасаң — 2540 км; бассейн мәйданы 309 мең км². Пәнеҗ һәм Вәхыш елгалары кушылудан барлыкка килә; дельта ясап, Арал диңгезенә коя. Җәен ташый. Декабрь һәм февраль айларында боз ага. Урта һәм түбән агымнары судно йөрешле, сугару өчен киң кулланыла. Керки шәһәрендә янында уртача су чыгымы 2000 м³/с.
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Татар халкы, бөтен гарәп-мөселман мәдәниятенең бер өлеше буларак, әүвәл елганың Җәйхун (иске тат. جيحون) дигән гарәп исеме дә кулланылган[3], әмма хәзерге вакытта бу исем кулланылмый.