Амудәрья

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Амудәрья latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Амудәрья
Aral map.png
География
Ил Төрекмәнстан, Таҗикстан, Әфганстан, Үзбәкстан
ДДӨБ 29 метр Edit this on Wikidata
Координатлар 37°6'21.6"N, 68°18'22.7"E, 44°6'29.9"N, 59°40'52.0"E
Tarddiad Памир Edit this on Wikidata
Нинди сулыкка коя Большое Аральское море Edit this on Wikidata
Бассейн мәйданы 309 000 квадрат километр Edit this on Wikidata
Озынлык 2620 километр Edit this on Wikidata
Су чыгымы 1400 Edit this on Wikidata


Амудәрья (дәрья — зур елга; таҗ. Амударё, үзб. Amudaryo, төрекм. Amyderýa) — Урта Азиядә иң зур елга. Озынлыгы 1415 км; Пәнеҗ белән бергә — 2540 км; бассейн мәйданы 309 мең км². Пәнеҗ һәм Вәхыш елгалары кушылудан барлыкка килә; дельта ясап, Арал диңгезенә коя. Җәен ташый. Декабрь һәм февраль айларында боз ага. Урта һәм түбән агымнары судно йөрешле, суы сугаруда киң кулланыла. Керки шәһәрендә янында уртача су чыгымы 2000 м³/с.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татар халкы, бөтен гарәп-мөселман мәдәнияте бер өлеше буларак, әүвәл елганың Җәйхун (иске тат. جيحون‎) гарәп исеме да кулланды[1], әмма хәзерге вакытта бу исем кулланмый.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге: татар әдәбиятында кулланылган гарәп һәм фарсы сүзләре / К.З. Хәмзин, М.И. Мәхмүтов, Г.Ш. Сәйфуллин. — Казан: Тат. кит. нәшр., 1965. — 792 б. — Б. 773.