Эчтәлеккә күчү

Австро-Маҗарстан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Австро-Маҗарстан latin yazuında])
(Аустрия-Маҗарстан битеннән юнәлтелде)
Австро-Маҗарстан
алман. Österreichisch-Ungarische Monarchie
маҗар. Osztrák–Magyar Monarchia

Империя

15 март 1867 12 ноябрь 1918


Австрия һәм Маҗарстан байраклары
(Цислейтания һәм Транслейтания байраклары)
Урта герб
Шигарь
лат. Viribus Unitis
шулай ук
лат. Indivisibiliter ac Inseparabiliter

1908—1918 елларда Австро-Маҗарстан
Башкала Вена һәм Будапешт
Тел(ләр) Рәсми телләр:

алман теле һәм маҗар теле
Халык телләре:
алман, маҗар, словак, ләх, чех, словен, хорват, босняк, серб, румын, итальян, украин, идиш телләре

Дин католиклык, православлык, кальвинизм, иудаизм, лютеранлык һәм ислам (1908 елдан соң)[1]
Акча берәмлеге гульден, крона (1892 елдан)
Мәйдан 676 615 км²
Халык 52 749 900 кеше
Идарә итү төре дуалистик монархия
Нәсел Һабсбург-Лотарингия династиясе
Тарих
 - 15 март 1867 Төзү
 -  19051906 Маҗарстан кризисы
 -  19081909 Босния кризисы
 - 28 июнь28 июль 1914 Июль кризисы
 -  19141918 Беренче бөтендөнья сугышы
 - 31 октябрь 1918 Таркалу
Элгәр дәүләтләр:
Варислар:
Австрия империясе
Алмания Австриясе
Маҗарстан Демократик Республикасы
Италия патшалыгы
Беренче Чехословакия республикасы
Словеннар, хорватлар һәм серблар дәүләте
Ләхстан Республикасы
Румыния патшалыгы
Көнбатыш Украина халык республикасы
Гуцул Республикасы
Команча Республикасы
Серб-маҗар Баранья-Байя республикасы
Лемка-русин Республикасы
Тарнобжег республикасы
Банат республикасы
Прекмурье республикасы

Австро-Маҗарстан (алман. Österreich-Ungarn; рәсми рәвештә 1868 елның 14 ноябреннән — алман. Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder und die Länder der heiligen ungarischen StephanskroneПатшалыклар һәм Рейхсратта тәкъдим ителгән җирләр, шулай ук Изге Стефанның Маҗарстан таҗы җирләре; рәсми булмаган тулы исеме Австро-Маҗарстан монархиясе, алман. Österreichisch-Ungarische Monarchie, маҗар. Osztrák-Magyar Monarchia, рум. Monarhia Austro-Ungară, итал. Monarchia Austro-Ungarica, словак. Rakúsko-Uhorská monarchia, чех. Rakousko-Uhersko monarchia) — 1867—1918 елларда Үзәк Аурупада булган күпмилләтле дәүләт; Австрия һәм Маҗарстанның реаль униясе[2].

Элеккеге Австро-Маҗарстан территориясендә хәзерге Австрия, Бүснә-Һәрсәк, Маҗарстан, Словакия, Словения, Хорватия, Чехия дәүләтләре, шулай ук Румыния территориясенең яртысы диярлек (Трансильвания тарихи өлкәсе һәм Сучава жудецы) урнашкан; аерым өлешләре Италия (Трентино-Альто-Адидже автоном өлкәсе, Фриули-Венеция-Джулия өлкәсенең өлеше, шул исәптән Триест), Ләхстан (Кече Ләхстан һәм Субкарпат воеводлыклары), Сербия (Воеводина автоном крае, Белград өлеше), Каратау (Котор култыгы) составына керә. Украина дәүләтенең көнбатыш өлешләре шулай ук Австро-Маҗарстан составына кергән: Закарпатье (Карпат арты өлкәсе), Көнчыгыш Галиция (Ивано-Франковск, Львов, Тернополь өлкәләре) һәм Төньяк Буковина (Черновцы өлкәсе) тарихи өлкәләре. Моннан тыш, империя шулай ук Кытайның Тяньцзинь шәһәрендә концессиягә ия булган.

Искәрмәләр

  1. История государства Габсбургов: Австрийское дворянство 1806—1919 гг. Декрет императора Иосифа II от 1781 г. «Право веротерпимости» (алман. Toleranzpatent). әлеге чыганактан 2020-09-27 архивланган. 2024-02-22 тикшерелгән. История государства Габсбургов: Австрийское дворянство 1806—1919 гг. Декрет императора Иосифа II от 1781 г. «Право веротерпимости» (алман. Toleranzpatent)]
  2. Коркунов Н.М. Русское государственное право. Общая часть.Том I. Введение и общая часть. — 6-е изд.. СПб.: Тип. М.М. Стасюлевича, 1909. — Т. 1. — С. 159, 161−162.

Сылтамалар