Сембер операциясе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Сембер операциясе latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Сембер операиясе
Дата 9—28 сентябрь 1918
Урын Самар губернасы,
Сембер губернасы
Нәтиҗә бәлшәвикләрның җиңүе.
Көндәшләр
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | Flag of Russia (1918–1920).svg РСФСР
| rowspan="2" width="50%" | Русия байрагы Ак хәрәкәте

|}
Сәргаскәрләр
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | Flag of Russia (1918–1920).svg Михаил Тухачевский
Flag of Russia (1918–1920).svg Пётр Славен
| rowspan="2" width="50%" | Русия байрагы Станислав Чечек, Владимир Каппель (КомУч Халык армиясе)
Русия байрагы Георгий Старк (КомУч Халык армиясенең сугыш елга флоты)
Русия байрагы Ян Сыровый (Чехословаклар корпусы)
|}
Яклар көчләре
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | Flag of Russia (1918–1920).svg 1нче армия 
Flag of Russia (1918–1920).svg 5нче армия
Flag of Russia (1918–1920).svg Идел хәрби флотилиясе | rowspan="2" width="50%" | Русия байрагыКомУч Халык армиясенең 1-я и 2-я дивизии
Русия байрагы Чехословаклар корпусының Идел группировкасы
11500 штыклар һәм кылычлар

Русия байрагы КомУч Халык армиясенең сугыш елга флоты

|}
Югалтулар
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | билгесез
| rowspan="2" width="50%" | билгесез

|}

Сембер операциясеватандашлар сугышы вакытында ЭККА Көнчыгыш фронтның КомУч Халык армиясенә каршы һөҗүм итү операциясе.

Алтарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Казан басып алудан соң фронтның конфигурациясе акларга өчен уңайсыз булган: Казан янында 2 000 - 2 500 кеше 100-120 километрлы фронтта урнашкан, ә кызылллар шул ук участогында биш тапкыр зур көчләрне туплаганнар. Шуңа карамастан, аклар һөҗүмне дәвам итергә тырышканнар. Аларга ярдәм итү өчен С. Чечек Сембердән Казанга Владимир Каппельның отрядны җибәрә (2340 штыклар һәм кылычлар). 29 августына каршы төндә аклар Түбән Ослан янында Владимир Каппельның төшергәннәр; алар урындагы кызыл частьләрне чигерндергәннәр һәм Зөягә чыкканнар. Ләкин кызылларның сан ягыннан өстенләк һәм ярдәмнең юклыгы Каппельны чигенергә мәҗбур иткәннәр.

Операция[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шушы ситуация белән файдалангач, 9 сенятбрьдә 1нче армия (Сембер төмәне) һөҗүмне башлый һәм 12 сентябрьдә Семберне ала. 14 сентябрьгә каршы төндә 1нче армия Идел елгасы аша чыга, ә сентябрьның ахырына 30—35 километрга алга киткән.

Казан яныннан кайткан Каппель отряды контратака ясый һәм кызылларны Идел аръягына чигендерә. 18-24 сентябрьдә Каппель Семберне сугышып алырга тырышкан, ләкин аның атакларны кызыллар кире кайтарганнар; 5нче армия һәм Идел хәрби флотилиясе килгәч, кызыллар яңадан Идел аша чыгалар һәм Каппельның отрядны Чардаклы районына чигендерә, кайда аны чолганышка алалар һәм тар-мар итәләр.

Нәтиҗәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Казан һәм Сембернең бирелүдән соң аклар урта Идел сызыгыннан чигенәләр. 13 сентябрьдә кызыллар Вольскны алалар. КомУч Халык армия эчендә тәртипсезлек башлана; аның частьләре тиз рәвештә чигенә башлаганнар.

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]