Азәрбайҗан татарлары

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Азәрбайҗан татарлары latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Азәрбайҗан татарларыАзәрбайҗан Республикасы территориясендә яшәүче милли азчылыкларның берсе. 2009 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, илдә 25 882 татар яшәгән, бу халыкның гомуми саныннан якынча 0,29% тәшкил иткән[1][2].

Җәмәгать[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрләрдә татарлар хәзерге Азәрбайҗанда яшәүче башка халыклар кебек үк яшәү рәвешен алып бара. Әмма авыл җирендә Азәрбайҗан татарлары үзләренең борынгы гореф-гадәтләрен саклыйлар. Шул ук вакытта 2020 елга илдә бер генә татар җирлеге дә калмаган. Нигездә Азәрбайҗан татарлары зур шәһәрләрдә яши, шул ук вакытта күпчелек өлеше (97 %) дәүләт башкаласы Бакуда яши, шул рәвешле шәһәрнең этник төркеме саны буенча өченче булып тора[2]. Шул ук вакытта Баку татарларының күбесе шәһәрдә күп буыннар дәвамында яши (үз чиратында, бу төп татарларның күбесе Пенза, Самар, Төмән, Сембер җирләреннән күчеп килүчеләрнең нәсел-нәсәбе булып тора, ә Татарстаннан чыккан кешеләр саны чагыштырмача зур түгел[3][4]). Азәрбайҗанның күпчелек татар халкы татар телен дә, азәрбайҗан телен дә белә. Азәрбайҗанда яши торган татарларның төп дине — хәнәфи мәзһәбе исламы, татар халкының нибары 1,5 % ы гына христианлык тота[1]. Татарлар, кайбер искәрмәләрдән тыш, Азәрбайҗанда яшәүче башка милләтләрнең дә бәйрәмнәрен һәм истәлекле көннәрен билгеләп үтәләр. Алар Нәүрүз, Яңа ел һәм Корбан бәйрәмен, шулай ук аларның үз милли бәйрәме-Сабантуйны бәйрәм итәләр[5].

Азәрбайҗан татарларының күренекле вәкилләре булып торалар:

Азәрбайҗанда татар халкының төп яшәү урыннары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Урын Сан %
Баку 25 171 97 %
Хачмаз 131 0.57 %
Сумгайыт 116 0.44 %
Губа 63 0.24 %
Апшеронск районы 57 0.22 %
Гянджа 52 0.20 %
Мингечевир 38 0.14 %
Бейлаганск районы 24 0.09 %
Сиазань 18 0.06 %
Ленкорань 13 0.05 %
Загатала 11 0.04 %
Габала 10 0.03 %
Ширван 4 0.01 %
Агдаш 4 0.01 %

Азәрбайҗанның татар халкы еллар буенча[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Этник төркем 1926 елгы халык санын алу 1939 елгы халык санын алу 1959 елгы халык санын алу 1970 елгы халык санын алу 1979 елгы халык санын алу 1989 елгы халык санын алу 1999 елгы халык санын алу 2009 елгы халык санын алу
Сан % Сан % Сан % Сан % Сан % Сан % Сан % Сан %
Әзериләр 1 437 977 62.1 % 1 870 471 58.4 % 2 494 381 67.5 % 3 776 778 73.8 % 4 708 832 78.1 % 5 804 980 82.7 % 7 205 464 90.6 % 8 172 800 91.6 %
Татарлар 9 948 0,4 % ▲ 27 591 0.9 % ▲ 29 370 ▲ 0,8 % ▲ 31 353 ▲ 0,6 % ▼ 31 204 0.5 % 28 019 0.4 % 30 011 ▲ 0,4 % ▼ 25 882 ▼ 0,29 %
  1. 1,0 1,1 Tatar in Azerbaijan.
  2. 2,0 2,1 Ethnic composition of Azerbaijan 2009.
  3. Лейла Аралбаева (2015-09-25). Татары Баку принимали уфимскую гостью как родную. www.i-gazeta.com. 2020-06-05 тикшерелде.
  4. Модератор Миннуллина (2012-07-27). В Баку живут самые дружные татары. Всемирный конгресс татар. 2020-06-05 тикшерелде.
  5. Bakida sabantuy tatar mi̇lli̇ bayrami qeyd olunmuşdur.
  6. Скончался герой Карабахской войны Альтаф Гюльахмедов. 2020-09-10 тикшерелде.
  7. Сколько смешанных семей по всему бывшему постсоветскому пространству?. 2020-09-10 тикшерелде.(үле сылтама)

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]