Мәкәрим Мәһдиев

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Мәкәрим Мәһдиев latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Мәкәрим Мәһдиев
Туу датасы:

23 декабрь 1901(1901-12-23)

Туу җире:

Самар губернасы, Бөгелмә өязе, Әлкәй волосте Түбән Ака авылы[1]

Үлем датасы:

10 июль 1938(1938-07-10) (36 яшь)

Үлем җире:

Уфа

Һөнәре:

актер, режиссер

Активлык еллары:

1917-1937

Мәкәрим Мәһдиев (баш. Мәкәрим Мәһәҙиев, 23.12.1901, Самар губернасы Бөгелмә өязе Түбән Ака авылы – 10.7.1938, Уфа) — татар актёры, режиссёр.

Тәрҗемәи хәл[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мәһдиев Мәкәрим Әдһәм улы Казан татар укытучылар мәктәбендә белем ала.

1917—21 елларда төрле күчмә шәхси театрларда катнаша, 5-нче армиянең сәяси бүлеге янындагы кызылармеецлар театры, Уфа дәүләт татар-башкорт үрнәк театры актёры. 1922 елдан алып Үзәк театр сәнгате техникумында (Мәскәү) укыган, бер үк вакытта Мәскәү үзәк татар эшче театрында эшли, 1926-37 елларда Башкорт театр-художество училищесының театр бүлегендә укыта һәм уку-укыту бүлеге мөдире була, бер үк вакытта 1930 елдан алып Башкорт академия театры актёры, режиссеры, 1933 елдан – сәнгать җитәкчесе.

Иҗади эшчәнлеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мәһдиев башкорт театры тарихына милли сәхнә реформаторы буларак кергән: К.С.Станиславскийның художество принципларын хуплап, проф. театр мәдәниәте, актёр осталыгы үсешенә булышлык итә, театрның репертуарын, репетицияләр үткәрү процессын үзгәртә. Төп рольләре: Шаймак (“Янгура”), Галим (“Алатау”; икесе дә — А.М.Таһиров), Исмәгыйль (“Галиябану”), Отелло (У.Шекспирның шул ук исемле пьесасы) һ.б. Режиссер буларак, башлыча классиклар әсәрләреннән спектакльләр куя һәм төп игътибарын йогынтылы анализга юнәлтә: Ф.Шиллерның “Юлбасарлар” (дебют, 1928) һәм “Мәкер һәм мөхәббәт”, Лопе де Веганың “Сарык чишмәсе”, Н.В.Гогольнең “Ревизоры”, А.С.Пушкинның “Борис Годунов“, А.Н.Островскийның “Төшемле урын” спектакльләре. Совет драматургларыннан Таһировның “Алатау” һәм “Сибиряк Гыйльман”, С.М.Мифтаховтың “Паннар илендә”, Н.Исәнбәтнең “Портфель”, Г.Хәмитнең “Һинд кызы”, Г.Я.Кобецтың “Гута” һ.б әсәрләрен сәхнәләштергәндә тормышны дөрес һәм ышандырырлык итеп чагылдырырга тырыша. Ш.Х.Усмановның “Кичеккән фәрман, яки вәлидовчелек” спектакле тирән яшерен сәяси мәгънәсе белән зур иҗтимагый резонанс тудыра. Укучылары арасында Г.Б.Абызгилдина, З.И.Бикбулатова (хатыны), Т.М.Бикташева, В.Г.Галимов, З.Г.Игдәүләтов, Б.Г.Имашев. Репрессияләнә (1937), атып үтерелә (1938). 1957 елда аклана.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Исәпләү буенча, Азнакай районының Түбән Якый авылына туры килә.