Чулпан (планета)
 Ве |
|
| Тәртип саны | 2 |
|---|---|
| Максималь ераклык | 108 942 109 км |
| Минималь ераклык | 107 476 259 км |
| Радиус | 6 051,8 ± 1,0 км |
| Масса | 4,8685×1024 кг |
| Тыгызлык | 5,24 г/см³ |
| Тәүлек озынлыгы | 243,0185 сәг |
| Ел озынлыгы | 224,70069 җир тәүлеге |
| Иярченнәр | юк |
Чулпан (лат. Venus) — Кояш системасының икенче эчке планетасы. Кояш тирәсендә 224,7 җирдәге тәүлек эчендә әйләнеп чыга. Аның исеме Борынгы Рим уйланма гыйшык алиһәсене искә алып куштылар.
Чулпан — Җирнең күк йөзендә яктырыш буенча Кояш һәм Ай соңыннан өченче объект, аның күренмә йолдызча зурлыгы −4,6m җитә. Венера Җиргә караганда Кояшка якынрак булуы сәбәпле, җирдәге күзәтүче өчен Кояштан беркайчан да 47,8° ка артыграк ераклашмый. Аның иң югары яктырышы Кояш чыгу алдыннан гына яки Кояш бату озак вакыт үтмәстән була, шуңа күрә аны шулай ук Таң йолдызы һәм Шәфәкъ йолдызы дип атыйлар.
Атамалар [үзгәртү]
Татар халкы, бөтен гарәп-мөселман мәдәнияте бер өлеше буларак, әүвәл планетаның Зөһрә (иске тат. زهرە; «Зөһрә йолдызы») гарәп исеме кулланган[1]. Шулай ук Чулпан («Чулпан йолдызы») төрки исеме кулланылышта булган. Хәзер исә бу исемнәр тик нәфис әдәбиятта һәм гади сөйләмдә очрыйлар.
Искәрмәләр [үзгәртү]
- ↑ Зөһрә — Зөһрә йолдызы, чулпан. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге: татар әдәбиятында кулланылган гарәп һәм фарсы сүзләре / К.З. Хәмзин, М.И. Мәхмүтов, Г.Ш. Сәйфуллин. — Казан: Тат. кит. нәшр., 1965. — 792 б. — Б. 143.
 |
Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:
|
|
|
|---|
 |
| Кояш |
| Планеталар һәм кәрлә планеталар: Меркурий · Венера · Җир · Марс · Церера · Юпитер · Сатурн · Уран · Нептун · Плутон · Хаумеа · Макемаке · Эрида |
| Иярченнәр/боҗралар: Җир · Марс · Юпитер/∅ · Сатурн/∅ · Уран/∅ · Нептун/∅ · Плутон · Хаумеа · Эрида |
| Кече җисемнәр: метеороидлар · астероидлар (Җир янындагы · баш поястагы · кентаврлар) · Нептун арты (КП · СТ) · кометалар (ОБ) |
