География

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

География (грек. γεωγραφία, γεια – Җир шары һәм γράφω – язарга, тасвирларга) – табигый һәм территориаль хуҗалык комплексларын һәм аларның компонентларын өйрәнүче фәннәр тупламасы. География урындагы, төбәк һәм глобаль кимәлдә географик мөхит компонентларының урынлашу законлыкларын, кеше һәм табигать бәйләнеше процессларын, җәмгыять һәм табигатьне файдалануның территориаль оешмасының гыйльми нигезләрен, җәмгыятьнең тотрыклы үсеше кануннарын өйрәнә. Табигать (физик-географик) һәм иҗтимагый фәннәргә бүленә. Табигый географик фәннәргә комплекслы физик география һәм аннан аерылып чыккан геоморфология, туфрак географиясе, гидрология, климатология, биогеография, палеогеография, тарихи география һ.б.; иҗт. фәннәргә иктисади һәм социаль география, халык географиясе, сәяси география һ.б. карый. Географик фәннәр комплексына шулай ук илләрне өйрәнү һәм гамәли географик фәннәр (медицина географиясе, хәрби география, рекреацион география, мәдәниәт географиясе һ.б.) керә. Фәннәр арасында мөһим урынны картография алып тора.


География тарихы[үзгәртү]

Беренче тапкыр «география» сүзен Эратосфен кулланды. Грекча «ге» – Җир, «графо» – язам. «География» сүзе «Җирне тасвирлау» дигәнне аңлата.

География тармаклары[үзгәртү]

Физик география Җирнең физик, метеорологик һәм экологик сыйфатларын һәм аларның Җирдәге күренешләрен өйрәнә. Җәмгыять географиясенең игътибары икътисади, сәяси һәм мәдәни процессларга юнәлдерелгән. Географлар, Җирнең үзлекләрен өйрәнүдән тыш, шулай ук аның Кояш Системасында һәм Галактикада алып торган урынын һәм бу тирәлекнең Җиргә тәэсирен (климат, океандагы агымнар һ.б.) дә өйрәнә.

Чыганаклар[үзгәртү]