Балакау

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Балакау latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Балакау
рус. Балаково
Илтамга
Coat of Arms of Balakovo (Saratov oblast).png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1762
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Муниципальное образование город Балаково[d][1], Балаково районы һәм Балакау өязе[d]
Административ-территориаль берәмлек Муниципальное образование город Балаково[d][1]
Халык саны 191 260 кеше кеше (2017)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 25 метр
Сәгать поясы UTC+04:00, UTC+03:00 һәм МСК+1[d][3]
Кардәш шәһәр Трнава, Пабьянитсе, Череповец, Загреб, Скрантон[d] һәм Бакы
Мәйдан 79 км²
Почта индексы 413840
Рәсми веб-сайт admbal.ru
Җирле телефон коды 8453
Commons-logo.svg Балакау Викиҗыентыкта

Балакау (рус. Балаково) — Россия шәһәре, Балакау районының административ үзәге.

Халык саны — 199 573 кеше буйсындырылган торак пунктлары белән — 200 862 кеше.[4]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Балакау Идел елгасының сул ярында, Сарытаудан 161 километр төньяк-көнчыгыштарак урнаша.

Идел буе тимер юлының Балакау станциясе. Елга порты. Шәһәр аша Р226 (ВолгоградСарытауСамар) автоюл бара.

Сәгать поясы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Сарытау халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уртача еллык температура — +6,4 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 4,1 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 65,3%
Сарытау климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 8 8 17 31 34 40 41 41 38 25 16 11 41
Уртача максимум, °C −5,6 −5,2 1,0 12,9 21,3 25,9 27,7 26,0 19,4 10,7 1,0 −4,3 10,9
Уртача температура, °C −8,8 −8,9 −2,9 7,6 15,3 20,1 22,1 20,1 13,9 6,5 −1,6 −7,2 6,4
Уртача минимум, °C −11,7 −11,9 −6,2 3,3 10,1 15,0 17,0 15,1 9,5 3,3 −3,8 −9,8 2,5
Абсолют минимум, °C −37 −35 −27 −17 −3 2 6 4 −2 −12 −23 −33 −37
Явым-төшем нормасы, мм 52 36 34 32 35 49 53 45 42 44 52 57 531
Чыганак: [1] [2]

Исемнең килеп чыгышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Өч версия бар:[5]

  1. рус. балакать сүзеннән.
  2. бурлак сүзеннән
  3. тат. балык сүзеннән

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мальцев йорты

XVIII гасырның башында Балаков-Юрт казаклар кордоны телгә алына.[5]

Балакау авылы 1762 елда староверлар тарафыннан нигезләнә.

1856 елда Балакауда 2 чиркәү һәм 357 йорт булган.

XIX гасырның ахырында Балакау Самар губернасының халык саны буенча икенче торак пункт булган.[6]; 1911 елда аңа шәһәр статусы бирелә.

19191924 елларда — Самар губернасы Балакау өязе үзәге. 19281934 елларда Түбән Идел крае, 19341936Сарытау крае, 1936 елдан — Сарытау өлкәсе составында.

1956—1970 елларда Сарытау ГЭСы төзелә, 1985 елда Балакау АЭСның беренче энергоблокы эксплуатациягә тапшырыла.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1856[7] 1897[8] 1926[7] 1931[7] 1939[7] 1959[9] 1970[10] 1979[11] 1989[12] 2002[13] 2010[4]
2 715 18 926 ~13 000 ~19 900 ~23 000 36 428 103 495 151 560 197 391 200 470 200 470

Милли состав (2010): руслар — 91,0%, украиннар — 2,2%, татарлар — 1,7%.

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Теплоэлектроцентраль, Сарытау ГЭСы, атом электростанциясе.

Сүс әйберләр заводы, вагоннар төзү заводы, «Балакаурезинотехника» заводы, суднолар ремонтлау заводы, металлургия комбинаты, һ. б.

Мәдәният[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Василий Чпапевның музей-йорты; Сарытау Алесандр Радищев исемле сәнгать музее филиалы, Сарытау өлкәне өйрәнү музее филиалы.

Югары уку йортлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Юрий Гагарин исемле Сарытау дәүләт техника университетының филиалы
  • Сарытау дәүләт иҗтмагый-икътисади университетының филиалы
  • Сарытау дәүләт хокук академиясенең филиалы
  • Пётр Столыпин исемле Идел буе дәүләткә хезмәт итү академиясенең филиалы
  • Заманча һуманитар академиясенең филиалы

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 ОКТМО
  2. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  3. Федеральный закон от 22.11.2016 № 395-ФЗ — 2016.
  4. 4,0 4,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  5. 5,0 5,1 http://www.mo-balakovo.ru/city/history/index.php?SECTION_ID=6&ELEMENT_ID=
  6. Насѣленныя места Россійской имперіи въ 500 и болѣе жителей, 1897
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 http://www.mojgorod.ru/saratov_obl/balakovo/index.html
  8. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1325
  9. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  13. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны