Диңгез буе өлкәсе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Диңгез буе өлкәсе latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Диңгез буе өлкәсе
1856 — 1920


Coat of Arms of Primorye oblast (Russian empire).png
Герб
Yakutsk Amursk Primorye Oblast.jpg
Башкала 18561880:
Николаевск
18801888:
Хабарау
18881920:
Владивосток
Мәйдан 516 867,8 чакрым2
Халык 190 663 кеше[1] (1897), (1914 елның чикләрендә)
Ерак Көнчыгыш Республикасы

Диңгез буе өлкәсе (рус. Приморская область) — Русия империясе составында административ-территориаль берәмлек.

Өлкәнең үзәге — Николаевск (18561880 елларда), Хабарау (18801888 елларда), Владивосток (18881920 елларда).

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чиктәшлек[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Як Өлкә
Төньяк Камчатка өлкәсе, Якутск өлкәсе
Төньяк-көнбатыш Амур өлкәсе
Көньяк-көнбатыш Кытай
Көнчыгыш Сахалин өлкәсе (диңгез буенча)

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Диңгез буе өлкәсе Көнчыгыш Себернең дмңгез буендагы территорияләрдән (Камчатка белән) 1856 елда оештырыла. 1857 елда аның составыннан Амур өлкәсе чыгарыла. 1858 елда, Айгун договоры буенча, аның составына Амурның унъягы, Уссури елгасы һәм Япон диңгезе арасындагы җирләре кертеләләр. 1880 елда өлкәнең идарәсе Николаевсктан Хабарауга күчерелә; шул ук елда өлкә составыннан Владивосток порты һәм Муравьёв-Амурский ярымутравы аерылып чыгарылалар һәм Владивосток хәрби губернаторлыгына кертеләләр.

1884 елда өлкә составыннан Сахалин отделы (1909 елдан — Сахалин өлкәсе) аерылып чыгарыла; шул ук елда Амур буендагы генерал-губернаторлыгы оештырыла: аның составына Диңгез буе, Амур, Байкал арты һәм Сахалин өлкәләре кертеләләр. 1888 елда Владивосток губернаторлыгы яңадан Диңгез буе өлкәсе составына кертеләләр; шул ук елда өлкәнең идарәсе Владивостокка күчерелә.

1909 елда өлкә составыннан Камчатка өлкәсе аерып чыгарыла.

Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1909-1917 елларда:

  1. Төньяк Уссури округасы
  2. Уссури округасы
  3. Уда округасы
  4. Хабарау округасы

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча)[2]:

Камчатка өлкәсе:
Тел Кешеләр саны %
урыс 76 292 40,15
украин 33 326 17,54
кытай 30 699 16,16
корея 24 297 12,79
эвенк 10 289 5,41
гиляк 4 231 2,22
поляк 3 197 1,68
япон 2 094 1,10
яһуд 1 570 0,83
татар 1 034 0,54
алман 601 0,32
мордва 380 0,20
белорус 274 0,14
якут 230 0,12
литва 209 0,11
бурят 178 0,09
латыш 124 0,07
чиркәс 124 0,07
башка телләр 881 0,46
Өязләрдә тел буенча состав:
Округа урыс украин кытай корея эвенк гиляк поляк япон
Уда[3] 40,6 % ... 8,5 % 1,8 % 17,3 % 23,1 % 1,1 % 1,3 %
Уссури[4] 67,9 % 2,8 % 16,0 % 4,5 % 6,2 % ... ... ...
Хабарау[5] 49,7 % 4,5 % 17,1 % 2,6 % 20,4 % ... 1,4 % 1,2 %
Төньяк Уссури[6] 33,6 % 25,2 % 17,1 % 17,9 % ... ... 2,0 % ...

Өлкәнең җитәкчелеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хәрби губернаторлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Исем Звание
Пётр Казакевич контр-адмирал
06.12.1856—04.04.1865
Иван Фуругельм контр-адмирал
04.04.1865—20.04.1870
Александр Кроун контр-адмирал
20.04.1870—07.07.1875
Густав Эрдман контр-адмирал
07.07.1875—04.06.1880
Михаил Тихменёв генерал-майор
04.06.1880—29.04.1881
Иосиф Баранов генерал-майор
29.04.1881—30.08.1888
Павел Унтербергер генерал-лейтенант
01.10.1888—27.05.1897
Диан Субботич генерал-майор
11.06.1897—10.09.1898
Николай Чичагов генерал-лейтенант
04.01.1899—18.01.1903
Алексей Колюбакин генерал-майор
18.01.1903—19.09.1905
Василий Флут генерал-майор
19.09.1905—01.01.1910
Иван Свечин генерал-майор
01.01.1910—03.10.1911
Михаил Манакин генерал-майор
30.10.1911—1913
Арсений Сташевский генерал-лейтенант
1913—1915
Владимир Толмачёв генерал-лейтенант
1915—1917

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=591
  2. 1914 елның чикләрендә
  3. яһуд — 1,5 %, татар — 1,4 %, якут — 1,2 %, башка телләр — 2,1 %.
  4. башка телләр — 2,6 %
  5. башка телләр — 4,3 %
  6. башка телләр — 3,0 %