Көньяк Америка

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Көньяк Америка ярымшар харитасында

Көньяк Америка исп. América del Sur, Sudamérica, Suramérica, порт. América do Sul, инг. South America, нидерл. Zuid-Amerika, фр. Amérique du Sud, гуар. Ñembyamérika, кечуа Urin Awya Yala, Urin Amerika) - Америкадагы көньяк кыйтга, ул Җир планетасының күбесенчә Көнбатыш һәм Көньяк ярымшарларында, өлешчә Төньяк ярымшарда урнашкан. Көнбатышта Тын океан, көнчыгышта Атлантик океан тарафыннан юыла, төньякта Төньяк Америка белән чикләшә, ике Америка арасында чик Панама муены һәм Кариб диңгезе аша үтә.

Көньяк Америка составына шулай ук күбесе континент илләре составында булучы төрле утраулар керә. Кариб территорияләре исә Төньяк Америкага карый. Кариб диңгезе белән чикләшүче Көньяк Америка илләре – Колумбия, Венесуэла, Гайана, Суринам һәм Француз Гвианасын кертеп – Кариб Көньяк Америкасы буларак билгеле.

«Америка» атамасын бу континент исемендә беренче тапкыр Мартин Вальдземюллер куллана: ул Христофор Колумб ачкан җирләр Һиндстанга бөтенләй кагылмыйча, әле аурупалыларга билгеле булмаган Яңа Дөнья булуы турында фикер белдергән Америго Веспуччиның латинлаштырылган исемен харитага яза.

Континент мәйданы – 17,8 млн км² (континетлар арасында 4 нче урын), халык саны – 385 742 554 (континентлар арасында 4 урын)

Кырый нокталар[үзгәртү]

Сәяси бүленеш[үзгәртү]

Көньяк Американың 1700-1975 елларда сәяси тарихы
Илләр һәм территорияләр Мәйдан (км²) Халык
(1 июль 2008)
Халык тыгызлыгы
(км²га)
Аргентина байрагы 2 766 890 40 677 348 14,3
Боливия байрагы 1 098 580 8 857 870 8,1
Бразилия байрагы 8 514 877 191 908 598 22,0
Венесуэла байрагы 912 050 26 414 815 27,8
Гайана байрагы 214 970 770 794 3,6
Колумбия байрагы 1 138 910 45 013 674 37,7
Парагвай байрагы 406 750 6 347 884 15,6
Перу байрагы 1 285 220 27 925 628 21,7
Суринам байрагы 163 270 438 144 2,7
Уругвай байрагы 176 220 3 477 778 19,4
Flag of the Falkland Islands.svg (Бөекбритания һәм Аргентина арасында бәхәсле) 12 173 2 967 0,24
Калып:Байрак/Француз Гвианасы (Франция) 91 000 209 000 2,1
Чили байрагы 756 950 16 454 143 21,1
Эквадор байрагы 283 560 13 927 650 47,1
Барысы 17 824 513 382 426 293 21,5