Торино

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Торино latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Торино
итал. Torino
БайракИлтамга
Flag of Turin.svgTurin coat of arms.svg
Сурәт
Рәсми исем Torino һәм Turin
Демоним torinesi, torinese, Turinois[1] һәм Turinoise[1]
Рәсми тел итальян теле
Дәүләт Flag of Italy.svg Италия[2]
Нәрсәнең башкаласы Пьемонт
Административ-территориаль берәмлек Турин[d]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы По[d], Дора-Рипария[d], Sangone[d] һәм Stura di Lanzo[d]
Иң көнчыгыш ноктасы 45°04′40″ т. к. 7°46′24″ кч. о.
Иң төньяк ноктасы 45°08′25″ т. к. 7°39′51″ кч. о.
Иң көньяк ноктасы 45°00′24″ т. к. 7°38′40″ кч. о.
Иң көнбатыш ноктасы 45°02′31″ т. к. 7°34′40″ кч. о.
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы мэр
Хөкүмәт башлыгы Аппендино, Кьяра[d]
Канунбирү органы Turin City Council[d]
Халык саны 870 952 кеше кеше (1 гыйнвар 2020)[3]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 239 метр
Сәгать поясы UTC+01:00 һәм UTC+02:00
Кардәш шәһәр Волгоград, Эш-сюр-Альзетт[d][4], Банье (О-де-Сен), Шамбери[4], Кордоба[4], Детройт[4], Газзә[4], Glazgo[4], Нагоя[4], Лилль[4], Льеж[4], Солт-Лейк-Сити[4], Кесальтенанго[4], Богота, Шеньяң[4], Роттердам[4], Уагадугу[d], Көлн[4], Тирана, Росарио[5] һәм Измир[6]
Чиктәш дәүләтләр Бальдиссеро-Торинезе, Бейнаско, Боргаро-Торинезе, Колленьо, Грульяско, Mappano[d], Монкальери, Никелино, Орбассано, Печетто-Торинезе, Пино-Торинезе, Риволи[d], Сан-Мауро-Торинезе, Сеттимо-Торинезе һәм Венария-Реале
ХФӘ билгесе toˈriːno
Мәйдан 130,01 км² (9 октябрь 2011)[7]
Почта индексы 10121–10156
Рәсми веб-сайт comune.torino.it(италь.)
Харита сурәте
Коллаж
Святой покровитель Our Lady of Consolation[d] һәм Иоанн Креститель[d]
Җирле телефон коды 011
Нумир тамгасы куды TO
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме [d]
Open Data portal AperTO[d]
Экономика темы economy of Turin[d]
Commons-logo.svg Торино Викиҗыентыкта

Торино (итал. Torino) — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 870,952[8] кеше (1 гыйнвар 2020). Падан тигезлегендә Көнбатыш Альп таулары итәгендә, Дора-Рипария елгасының По елгасына койган урынында урнашкан.

Халык саны буенча Италиянең Рум, Милан һәм Неапольдан соң дүртенче урында тора. 2012 елда 911 мең кеше булган, бистә халкы белән бергә 1,7 миллион кеше исәпләнә.

Бай тарихы һәм мәдәнияте булган шәһәр, үзенең арт-галереялары, сарайлары, театрлары, музейлары, парклары белән билгеле. Шулай ук Торино үзенең барокко, рококо, неоклассицизм, модерн стилендәге архитектурасы белән танылган.

XVI-XVIII гасырларда Савой герцоглыгы (соңрак Сардина кыйраллыгы) башкаласын Шамберидан (хәзерге Франция) Туринга күчерү процесында, сарайларның (Палаццо Мадам), мәйданнарның һәм бакчаларның күпчелек өлеше төзелә.

Италияне берләштерүгә зур өлеш кертүче сәясмәннәр һәм билгеле кешеләрнең (мәсәлән, Камилло Бенс ди Кавур) туган шәһәре булуы аркасында, Ториноны кайчакта «Италия азатлыгының бишеге» дип атыйлар.

Шәһәрдә бик күп университетлар, көллиятләр, академиялар, гимназия һәм лицейлар бар. Алар арасында XV гасырда нигез салынган — Турин университеты.

Туринның иң билгеле истәлекле урыннары булып Мисыр музее һәм шәһәр символы булган Моле Антонеллиана санала.

Шушы һәм башка истәлекле урыннары бөтендөнья туристларын үзенә җәлеп итә, Турин Италиянең кеше иң күп йөргән шәһәрләр унлыгына керә[9].

XIX гасырда кала Аурупаның мөһим сәяси үзәге булып тора. 1861 елда Турин берләшкән Италиянең беренче башкаласы булу белән беррәттән, Италия кыйраллыгында хакимлек иткән династия — Савой йортының да башкаласы булып тора.

Италияда монархия бетерелгәннән соң, Туринның сәяси әһәмияте кимүенә карамастан, кала Аурупа һәм Италиянең мөһим сәнәгать, икътисад һәм сәүдә үзәге булып исәпләнә.

Турин — Милан һәм Румнан соң, икътисади күрсәткечләр буенча илдә өченче кала.

Шулай ук Турин Италиянең автомобильләр төзү буенча башкаласы, дип санала. Шәһәрдә FIAT, Lancia, Iveco компанияләренең штаб-фатирлары урнашкан.

Кала христианнарның истәлеге — Турин япмасы белән, шулай ук «Ювентус» һәм «Торино» футбол командалары белән дөньяга билгеле. Турин — 2006 елның Кышкы Олимпия уеннарының башкаласы.

Каланың саклаучысы булып Изге Иоанн Креститель (итал. San Giovanni Battista) санала. Кала бәйрәме көне — 24 июнь.

Сәгать поясы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Time zones of Europe.svg

Халыкара стандарт буенча Торино Үзәк Аурупа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

Халык[10][үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1861 1871 1881 1901 1911 1921 1931 1936 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
173305 210873 250655 329691 415667 499823 590753 629115 719300 1025822 1167968 1117154 962507 865263 872367

Рәсми сайт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]