Эчтәлеккә күчү

Торино

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Торино latin yazuında])
(Torino битеннән юнәлтелде)
Торино
итал. Torino
Ошибка скрипта: Функции «lang_xx_italic» не существует.
БайракИлтамга
Сурәт
Рәсми исем Torino
Демоним torinesi, torinese, Turinois[1], Turinoise[1], turinèis, turinèisa, torinezo һәм torinezi
Рәсми тел итальян теле
Дөнья кисәге Европа
Дәүләт  Италия[2]
Нәрсәнең башкаласы Пьемонт
Административ-территориаль берәмлек Турин[d]
Сәгать поясы UTC+01:00 һәм UTC+02:00
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы По[d], Дора-Рипария[d], Sangone[d] һәм Stura di Lanzo[d]
Иң көнчыгыш ноктасы 45°04′40″ т. к. 7°46′24″ кч. о.
Иң төньяк ноктасы 45°08′25″ т. к. 7°39′51″ кч. о.
Иң көньяк ноктасы 45°00′24″ т. к. 7°38′40″ кч. о.
Иң көнбатыш ноктасы 45°02′31″ т. к. 7°34′40″ кч. о.
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы мэр Турина[d]
Хөкүмәт башлыгы Кьяра Аппендино[d]
Канунбирү органы Turin City Council[d]
Әгъзалык Креатив шәһәрләр челтәре[d] һәм Бөтендөнья туристик шәһәрләр федерациясе[d][3]
Халык саны 841 600 (1 гыйнвар 2023)[4]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 239 метр
Кардәш шәһәр Волгоград[5], Эш-сюр-Альзетт[d][6], Банье (О-де-Сен), Шамбери[6], Кордоба[6], Детройт[6], Газзә[6], Glazgo[6][7], Нагоя[6], Лилль[6], Льеж[6][8][9], Солт-Лейк-Сити[6], Кесальтенанго[6], Богота, Шеньяң[6], Роттердам[6], Уагадугу[d], Көлн[6], Тирана, Росарио[10], Измир[11], Санкт-Петербург[12] һәм Вэньчжоу[d][13][14]
Нәрсә белән чиктәш Бальдиссеро-Торинезе, Бейнаско, Боргаро-Торинезе, Колленьо, Грульяско, Mappano[d], Монкальери, Никелино, Орбассано, Печетто-Торинезе, Пино-Торинезе, Риволи (Торино), Сан-Мауро-Торинезе, Сеттимо-Торинезе һәм Венария-Реале
Бүләкләр
Мәйдан 130,01 км² (9 октябрь 2011)[15]
Почта индексы 10121–10156
Рәсми веб-сайт comune.torino.it(италь.)
Харита сурәте
Подробная карта
Коллаж
Яклаучы изге Our Lady of Consolation[d] һәм Иоанн Креститель[d]
Ачык мәгълүматлар порталы AperTO[d]
Феноменның икътисады economy of Turin[d]
Сейсмик классификация 3[d][16][17]
Җирле телефон коды 011
Номер тамгасы коды TO
Монда җирләнгәннәр төркеме [d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме [d]
Карта
 Торино Викиҗыентыкта

Торино (итал. Torino) — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 841,600[18] кеше (1 гыйнвар 2023). Падан тигезлегендә Көнбатыш Альп таулары итәгендә, Дора-Рипария елгасының По елгасына койган урынында урнашкан.

Халык саны буенча Италиянең Рум, Милан һәм Неапольдан соң дүртенче урында тора. 2012 елда 911 мең кеше булган, бистә халкы белән бергә 1,7 миллион кеше исәпләнә.

Бай тарихы һәм мәдәнияте булган шәһәр, үзенең арт-галереялары, сарайлары, театрлары, музейлары, парклары белән билгеле. Шулай ук Торино үзенең барокко, рококо, неоклассицизм, модерн стилендәге архитектурасы белән танылган.

XVI-XVIII гасырларда Савой герцоглыгы (соңрак Сардина кыйраллыгы) башкаласын Шамберидан (хәзерге Франция) Туринга күчерү процесында, сарайларның (Палаццо Мадам), мәйданнарның һәм бакчаларның күпчелек өлеше төзелә.

Италияне берләштерүгә зур өлеш кертүче сәясмәннәр һәм билгеле кешеләрнең (мәсәлән, Камилло Бенс ди Кавур) туган шәһәре булуы аркасында, Ториноны кайчакта «Италия азатлыгының бишеге» дип атыйлар.

Шәһәрдә бик күп университетлар, көллиятләр, академиялар, гимназия һәм лицейлар бар. Алар арасында XV гасырда нигез салынган — Турин университеты.

Туринның иң билгеле истәлекле урыннары булып Мисыр музее һәм шәһәр символы булган Моле Антонеллиана санала.

Шушы һәм башка истәлекле урыннары бөтендөнья туристларын үзенә җәлеп итә, Турин Италиянең кеше иң күп йөргән шәһәрләр унлыгына керә[19].

XIX гасырда кала Европаның мөһим сәяси үзәге булып тора. 1861 елда Турин берләшкән Италиянең беренче башкаласы булу белән беррәттән, Италия кыйраллыгында хакимлек иткән династия — Савой йортының да башкаласы булып тора.

Италияда монархия бетерелгәннән соң, Туринның сәяси әһәмияте кимүенә карамастан, кала Европа һәм Италиянең мөһим сәнәгать, икътисад һәм сәүдә үзәге булып исәпләнә.

Турин — Милан һәм Румнан соң, икътисади күрсәткечләр буенча илдә өченче кала.

Шулай ук Турин Италиянең автомобильләр төзү буенча башкаласы, дип санала. Шәһәрдә FIAT, Lancia, Iveco компанияләренең штаб-фатирлары урнашкан.

Кала христианнарның истәлеге — Турин япмасы белән, шулай ук «Ювентус» һәм «Торино» футбол командалары белән дөньяга билгеле. Турин — 2006 елның Кышкы Олимпия уеннарының башкаласы.

Каланың саклаучысы булып Изге Иоанн Креститель (итал. San Giovanni Battista) санала. Кала бәйрәме көне — 24 июнь.

Халыкара стандарт буенча Торино Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

1861 1871 1881 1901 1911 1921 1931 1936 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
173305 210873 250655 329691 415667 499823 590753 629115 719300 1025822 1167968 1117154 962507 865263 872367
  1. 1,0 1,1 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. archINFORM — 1994.
  3. https://cn.wtcf.org.cn/citys/3492-2.html
  4. https://demo.istat.it/?l=it
  5. http://www.volgadmin.ru/d/about/TwinCities
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 http://www.comune.torino.it/relint/gemellaggieaccordi/index.shtml
  7. https://www.glasgow.gov.uk/index.aspx?articleid=21035
  8. http://www.comune.torino.it/relint/gemellaggieaccordi/liegi.shtml
  9. https://www.liege.be/fr/vie-communale/services-communaux/international/jumelages-et-partenaires/turin-torino-italie
  10. https://www.rosario.gob.ar/web/gobierno/internacionales/relaciones-bilaterales#hermanamientos
  11. https://www.izmir.bel.tr/tr/KardesKentler/62
  12. https://kvs.gov.spb.ru/en/agreements/
  13. http://www.ezhejiang.gov.cn/wenzhou/2022-08/19/c_799132.htm
  14. http://www.ezhejiang.gov.cn/wenzhou/sistercities.html
  15. Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011ISTAT.
  16. Seismic classification in Italy
  17. https://rischi.protezionecivile.gov.it/it/sismico/attivita/classificazione-sismica
  18. Error: Unable to display the reference properly. See the documentation for details.
  19. Самые посещаемые туристами города Италии, archived from the original on 2014-03-19, retrieved 2018-04-27 
  20. http://dati.istat.it/Index.aspx