Туннель эффекты

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
 Просмотр этого шаблона  Квант механикасы

Билгесезлек принцибы

Математик нигезләр
Шулай ук карагыз: Портал:Физика
Киртә аша квант туннель эффекты. Узган кисәкчекнең шундый ук энергиясе ләкин кечерәйгән амплитудасы.
Х-күчәре - киртә киңлеге, Y-күчәре узган амплитуда

Туннель эффекты (tat.lat. Tunnel effektı) - кисәкчек тулы энергиясе потенциаль киртә биеклегенә караганда кечерәк булганда кисәкчек потенциаль киртә аша уза. Туннель эффекты квант механикасында гына була, классик механикада мөмкин түгел.

Квант механикасының тасвирламасы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бер үлчәнешле Шрөдингер тигезләмәсе даими потенциал белән:

биредә

координата
тулы энергия
потенциаль энергия

Киртә өстендәге очрак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әгәр булса Шрөдингер тигезләмәсенең чишүе:

Киртә эчендәге очрак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Электрон бәйләме чагылышы һәм туннелләштерүе. Зәгыйфь күренә торган уң яктагы тап - киртә аша узган электроннар. Шулай ук төшүче һәм чагылучы электроннар арасында интерференция күренә (сул якта)

Әгәр потенциаль киртә , кисәкчек потенциалы (киртә алдында һәм артында), , киртәнең киңлеге .

киртә алдында
киртә эчендә
киртә артында

Шрөдингер тигезләмәсенең чишүе:

биредә ,

- чагылган дулкын, биредә ул булмый, шуңа күрә .


Туннель эффекты киртәнең үтә күренмәлелеге коэффициенты белән тасвирлана. Үтә күренмәлелек коэффициенты узган кисәкчекләр агымының тыгызлыгы башлангыч агымының тыгызлыгына чагыштырмасына тигез:



Кисәкчекләр агымы:

Шулай итеп Үтә күренмәлелек коэффициенты:

биредә:

Гомуми очрак: һәр гәүдәле киртә өчен

Гадиләштергән аңлатма[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Туннель эфекты Билгесезлек принцибы ярдәмендә аңлатылып була:

x-координатасының билгелеген чикләгәндә кисәкчекнең импульсы p билгесезлеклеге арта бара. Импульс билгесезлеге кисәкчек энергиясен күтәрә ала һәм кисәкчек киртә аша уза ала. Шулай итеп уртача даими энергияле квант кисәкчеге киртә аша узуы ихтимал.

Туннель эффекты кулланышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Туннель эффекты техникада, төрле әсбапларда, җайланмаларда, детекторларда, хәрби техникада, ПРО-системасында (Ракеталар каршы саклавы), Стеллс-технологияләрендә кулланыла. Шулай ук:

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Гольданский В. И., Трахтенберг Л. И., Флёров В. Н. Туннельные явления в химической физике. М.: Наука, 1986. — 296 с.
  • Блохинцев Д. И., Основы квантовой механики, 4 изд., М., 1963;
  • Ландау, Л. Д., Лифшиц, Е. М. Квантовая механика (нерелятивистская теория). — Издание 3-е, переработанное и дополненное. — М.: Наука, 1974. — 752 с. — («Теоретическая физика», том III).