Шәйхулла Алкин

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Шәйхулла Алкин latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Шәйхулла Сибгатулла улы Алкин
Туу датасы: 1893
Туу урыны: Иске Чәчкаб, Өлҗән вулысы, Зөя өязе, Казан губернасы/Qazan gubernası, Русия империясе
Үлем датасы: билгесез
Үлем урыны: Ырынбур, Ырынбур губернасы
Эшчәнлек төре: иҗтимагый эшлекле
Иҗат итү теле: татар
Яшәү җире Татар урамы[d], Тум[1]

Шәйхулла Сибгатулла улы Алкин — иҗтимагый эшлекле каләм иясе, язучы.

Тормыш юлы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ул 1893 елда Казан губернасы Зөя өязе Иске Чәчкаб авылында крестьян гаиләсендә дөньяга килә[2]. Башта Казанда сәүдә училищесын тәмамлый. 19131918 елларда Мәскәүдә сәүдә эшләре институтында укый. Сәүдә белән шөгыльләнә, февраль революциясе чорлары аның язмышын бөтенләй икенче якка борып җибәрә. Ул татар халкының мөстәкыйль дәүләтчелеге өчен көрәшүчеләр сафына баса. Мөселманнарның Беренче Бөтенрусия съездына (1917 ел, 1–11 май), Икенче съездына (1917 ел, 16 июль-2 август) катнаша. Ш. Алкин — Өфәдә үткән Милләт мәҗлесендә (1917 ел, 22 ноябрь — 1918 ел, 11 январь) депутат. Монда аңа финанс министры вазифасы (Малия Назарате рәисе) йөкләнә.

Ш. Алкин Октябрь революциясен кабул итми. «Татарстан хәбәрләре» (Хисап урынында, 1922 ел, 7 февраль) исемле мәкаләсендә Галимҗан Ибраһимов болай ди:

« Казанлы язучылардан Шәйхулла Алкин язмышы фаҗига белән бетте. Чех, Колчак артыннан байтак өстерәлеп, ахырда Ырынбурга кайтып, үзен-үзе атып үтергән имеш. »

Шуннан башка мәгълүмат юк.

Иҗат эшчәнлеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ш. Алкинның иҗат эшчәнлеге 1913 елларда башлана. «Ил» газетасында иҗтимагый эчтәлекле мәкаләләре белән катнаша. Балалар әдәбиятына да үзенең өлешен кертә. Бу өлкәдәге әсәрләре «Ак юл» журналының 1914 елгы саннарында теркәлеп калган.

Ул үзенең иҗатын ике юнәлештә алып барырга планлаштыра. Беренчесе — фәннилеккә тартым мәкаләләр: «Башкортлар җыены», «Агачлар, үләннәр дөньяда ничек тереклек итәләр». Икенчесе хикәяләре: «Үрдәкләр», «Мескен песнәк», «Хәнҗәр».

Хикәяләрендә Ш. Алкин табигатьтәге җан ияләре белән кешеләр язмышы арасында уртаклыклар таба. Табигатьтәге җан ияләренең дә кешеләрнеке шикелле язмышлары бар. Автор бу язмышларның фаҗигале якларын күрсәтергә алына.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998 — 703 с., илл
  • Д.Усманова “Татарстан” журналы №9-10 1995 ел.

Чыганак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]