COVID-19 коронавирус авыруы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/COVID-19 коронавирус авыруы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
COVID-19 коронавирус авыруы
COVID-19-Longontsteking.jpg
Әһәмиятле кеше Ли Вэньлян[d][1], Чжун Наньшань[d] һәм Chen Shih-chung[d]
Рәсми исем Coronavirus disease 2019[2][3][4], Yeni koronavirüs hastalığı (COVID-19)[5], 2019冠狀病毒病, 2019冠状病毒病, 코로나바이러스감염증-19, Bệnh virus corona 2019, 嚴重特殊傳染性肺炎[6], Clefyd coronafirws 2019, করোনাভাইরাস রোগ ২০১৯, 新型コロナウイルス感染症[7], โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019[8], коронавірусна хвороба 2019 (COVID-19) һәм koronavirové onemocnění 2019[9]
Кыскача исем COVID-19, 코로나19, COVID-19, COVID-19, কোভিড-১৯, COVID-19, โควิด-19, COVID-19[5] һәм 武漢肺炎[10]
Үлүчеләр саны 607 187[11]
Ачыш датасы декабрь 2019[12]
Ачыш ясалган урын Үһән[12]
Тыйб белгечлеге инфектология[d], үпкәбелем[d], Вирусология, эпидемиология һәм реаниматология[d]
Симптомнар ютәл[d][13][14], бизгәк[d][15][6], сулыш алу җитлексезлеге[d][15], баш авыртуы[d][15], миалгия[d][15], артык талчыгу[d][15], кровохарканье[d][15], эч китү[d][15][16], тын кысылу[d][15][6], лимфопения[d][15], сулыш дистресс-синдромы[d][15], аз канлылык[15], салкын тию[d][17], аносмия[d][18], агевзия[d][18], инсыфалапатия[d][19], һипаксия[d][20], озноб[d][21], заложенность носа[d][22], анорексия[d][23], косасы килү[d][23], Конъюнктивит[24], боли в области живота и таза[d][24], вирусная пневмония[d][25], повреждение мозга[d][26], делирий[d][26], психоз[d][26], инсыфалит[d][26] һәм enanthem[d][27]
Диагностика юллары COVID-19 тестлары[d]
Дәвалау юллары symptomatic treatment[d], вирусларга каршы дарулар[d], оксигенотерапия[d], Иммунотерапия[d][28][29], Иммуноглобулины для внутривенного введения[d][30], Иммунодепрессанты[d][31] һәм antiserum[d][32][33]
Дәвалануда кулланыла торган дару Гидроксихлорохин[d][34], Хлорохин[d], lopinavir/ritonavir[d], Ремдесивир[d], Фавипиравир[d][35], Baricitinib[d], Sarilumab[d] һәм ruxolitinib[d][36]
Үлүчеләр өлеше 0,023[37]
Показатель размножения 5,7 ± 2,5[38]
Авыру тудыргычны тапшыру процессы сулыш аркылы йоктыру[d][39][40][…], сулыш секрецияләре аркылы йоктыру[d][42][41], тию белән йоктыру[d][42][39], ташучыдан йоктыру[d][39], өслекләр аша йоктыру[d][43] һәм eye infection[d][44][45][46]
Кеше эчендә иң кечкенә инкубацион дәвер озынлыгы 2 тәүлек
Кеше эчендә иң зур инкубацион дәвер озынлыгы 14 тәүлек[47] һәм 27 тәүлек[48]
Очраклары саны 14 567 109[11]
Һәштәге COVID19[49]
Нинди веб-биттә тасвирланган who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019, emcrit.org/ibcc/covid19/(ингл.), rtve.es/noticias/20200324/mapa-mundial-del-coronavirus/1998143.shtml(исп.), covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/(төр.), scripps.edu/covid-19/(ингл.), covid19.gov.ua(укр.)(ингл.)[50], science.sciencemag.org/content/early/2020/04/02/science.abb7269(ингл.) һәм cdc.gov.tw/Category/List/AuFztf_j5e4MaYz-sjteNQ
NCI Thesaurus коды C171133
Фактор риска кан басымы артуы[51][52][53], Симерү[51][52][…], Шикәр авыруы[51][52][…], коронарная недостаточность[d][51], иммунодефицит[d][55], гиперхолестеринемия[d][51], үпкәләрнең озакка сузылган обструктив авыруы[d][56], аутоиммунные заболевания[d][57], гипергликемия[d][58], астматический статус[d][59], тәмәке тарту[d] һәм быранхиял асмы[d]
Нинди вики-проектка карый Проект:Коронавирус[d]
Commons-logo.svg COVID-19 Викиҗыентыкта

COVID-19 коронавирус авыруы (абберивиатура ингл. COrona VIrus Disease-2019) — кеше өчен хәвефле булырга мөмкин булган респиратор инфекция. Ярсытучысы —  коронавируслар гаиләлегенә караучы SARS-CoV-2 вирусы. Авыру кешедә куркыныч булмаган җиңел формада да (үткен респиратор инфекция рәвешендә), үлем куркынычы яный торган авыр формаларда да үтә ала (сулыш житешсезлеге, үткен респиратор дистресс-синдром).[60]

Барлыкка килүе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2019 елның ахырында Кытай Халык Республикасында хасил була. Халыкара вируслар таксономиясе комитеты 2020 елның 11 февралендә аны SARS-CoV-2 дип исемләде. Кешедә бу вирус китереп чыгаручы авыруга исеме шул ук көнне Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы тарафыннан бирелә.

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. https://www.nytimes.com/2020/02/07/world/asia/Li-Wenliang-china-coronavirus.html
  2. Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Report – 22
  3. https://icd.who.int/browse10/2019/en#/U07.1
  4. https://icd.who.int/dev11/f/en#/http://id.who.int/icd/entity/1790791774
  5. 5,0 5,1 https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/covid-19-yeni-koronavirus-hastaligi-nedir
  6. 6,0 6,1 6,2 https://www.cdc.gov.tw/Disease/SubIndex/N6XvFa1YP9CXYdB0kNSA9A
  7. https://extranet.who.int/kobe_centre/ja/news/COVID19_specialpage
  8. http://web.archive.org/web/20200408115737/https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/
  9. https://prirucka.ujc.cas.cz/?slovo=covid-19
  10. https://www.cdc.gov.tw/File/Get/9G__tJC4fy3OcIWSD8P4CQ
  11. 11,0 11,1 (unspecified title) / мөхәррир Җон Һопкинс үнивирситите
  12. 12,0 12,1 https://www.lemonde.fr/planete/article/2020/01/09/une-pneumonie-d-origine-inconnue-en-chine_6025276_3244.html
  13. Hu Y., Huang C. Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China // Lancet / R. HortonElsevier, 2020. — ISSN 0140-6736; 1474-547Xdoi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5PMID:31986264
  14. https://www.cdc.gov.tw/Category/Page/vleOMKqwuEbIMgqaTeXG8A
  15. 15,00 15,01 15,02 15,03 15,04 15,05 15,06 15,07 15,08 15,09 15,10 https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30183-5/fulltext
  16. https://www.webmd.com/lung/covid19-digestive-symptoms#1
  17. https://www.health.gov.au/news/health-alerts/novel-coronavirus-2019-ncov-health-alert/what-you-need-to-know-about-coronavirus-covid-19#symptoms
  18. 18,0 18,1 https://www.the-scientist.com/news-opinion/lost-smell-and-taste-hint-covid-19-can-target-the-nervous-system-67312
  19. https://www.cureus.com/articles/29414-neurological-complications-of-coronavirus-disease-covid-19-encephalopathy
  20. https://www.livescience.com/silent-hypoxia-killing-covid-19-coronavirus-patients.html
  21. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/clinical-criteria.html
  22. https://www.businessinsider.com/covid-19-symptoms-cdc-list-2020-4
  23. 23,0 23,1 https://www.healthline.com/health-news/the-covid-19-symptoms-most-people-could-miss
  24. 24,0 24,1 https://www.bloomberg.com/news/features/2020-05-11/all-the-covid-19-symptoms-you-didn-t-know-about?srnd=premium&sref=IjU66rxU
  25. https://www.forbes.com/sites/alexandrasternlicht/2020/04/22/covid-toes-doctors-identify-newest-symptom-of-coronavirus/#46005a491048
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 https://www.nbcnews.com/health/health-news/scientists-warn-potential-wave-covid-linked-brain-damage-n1233150
  27. https://www.usnews.com/news/health-news/articles/2020-07-15/another-covid-19-symptom-joins-the-list-mouth-rash
  28. https://www.bioworld.com/articles/433331-increasing-number-of-biopharma-drugs-target-covid-19-as-virus-spreads
  29. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04268537
  30. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.17.20064444v1.full.pdf
  31. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04327388
  32. https://www.wsj.com/articles/national-study-finds-convalescent-plasma-to-treat-covid-19-is-safe-11589453869?mod=hp_lead_pos5
  33. https://www.cbsnews.com/news/coronavirus-antibodies-blood-plasma-therapy-60-minutes-2020-05-31/
  34. Raoult D. Hydroxychloroquine and azithromycin as a treatment of COVID-19: results of an openlabel non-randomized clinical trial, Hydroxychloroquine and azithromycin as a treatment of COVID-19: results of an open-label non-randomized clinical trial // International Journal of Antimicrobial AgentsInternational Journal of Antimicrobial Agents, 2020. — ISSN 0924-8579; 1872-7913doi:10.1016/J.IJANTIMICAG.2020.105949PMID:32205204
  35. https://www.prnewswire.com/in/news-releases/glenmark-becomes-the-first-pharmaceutical-company-in-india-to-receive-regulatory-approval-for-oral-antiviral-favipiravir-for-the-treatment-of-mild-to-moderate-covid-19-855346546.html
  36. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0091674920307387
  37. Vital Surveillances: The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020 // China CDC Weekly — 2020. — 10 p.
  38. Lin Y. T. High Contagiousness and Rapid Spread of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 // Emerg. Infect. Dis.Centers for Disease Control and Prevention, 2020. — ISSN 1080-6040; 1080-6059doi:10.3201/EID2607.200282PMID:32255761
  39. 39,0 39,1 39,2 http://inqm.news/olwn
  40. https://www.nature.com/articles/s41586-020-2271-3
  41. 41,0 41,1 https://www.pnas.org/content/early/2020/05/12/2006874117
  42. 42,0 42,1 https://www.ucsf.edu/news/2020/02/416671/how-new-coronavirus-spreads-and-progresses-and-why-one-test-may-not-be-enough
  43. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf
  44. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32175797
  45. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3572132
  46. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.05.09.086165v1
  47. https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-china-toll/researchers-identify-two-coronavirus-types-as-china-cases-dwindle-idUSKBN20R07Z
  48. https://uk.reuters.com/article/us-china-health-incubation/coronavirus-incubation-could-be-as-long-as-27-days-chinese-provincial-government-says-idUKKCN20G06W
  49. https://twitter.com/WHO/status/1227248333871173632
  50. https://covid19.gov.ua/en
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 51,4 https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-04-16/your-risk-of-getting-sick-from-covid-19-may-lie-in-your-genes?sref=IjU66rxU
  52. 52,0 52,1 52,2 https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2765184
  53. 53,0 53,1 https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.05.11.088500v1
  54. https://www.forbes.com/sites/brucelee/2020/04/26/how-can-obesity-affect-your-covid-19-coronavirus-risk-here-are-some-possibilities/#125639f6690f
  55. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/need-extra-precautions/people-at-higher-risk.html
  56. https://www.nytimes.com/2020/04/16/health/coronavirus-asthma-risk.html
  57. https://www.nm.org/conditions-and-care-areas/infectious-disease/covid-19/high-risk-groups/autoimmune-disorders
  58. https://www.healthline.com/health-news/covid-19-impact-on-diabetes-hospitalizations
  59. https://www.iflscience.com/health-and-medicine/world-s-largest-preliminary-study-reveals-key-risk-factors-associated-with-covid-19-death/
  60. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]