COVID-19 коронавирус авыруы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/COVID-19 коронавирус авыруы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
COVID-19 коронавирус авыруы
Сурәт
Әһәмиятле кеше Zhang Jixian[d][1] һәм Чжун Наньшань[d]
Рәсми исем Coronavirus disease 2019[2][3][4], Yeni koronavirüs hastalığı (COVID-19)[5], 2019冠狀病毒病, 2019冠状病毒病, 코로나바이러스감염증-19, Bệnh virus corona 2019, 嚴重特殊傳染性肺炎[6], Clefyd coronafirws 2019, করোনাভাইরাস রোগ ২০১৯, 新型コロナウイルス感染症[7], โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019[8], коронавірусна хвороба 2019 (COVID-19) һәм koronavirové onemocnění 2019[9]
Кыскача исем COVID-19, 코로나19, COVID-19, COVID-19, কোভিড-১৯, COVID-19, โควิด-19, COVID-19[5], 武漢肺炎[10], COVID-19, ኮቪድ-19 һәм 武肺
Үлүчеләр саны 607 187[11]
Ачыш датасы декабрь 2019[12]
Ачыш ясалган урын Үһән[12]
Тыйб белгечлеге инфектология[d], пульмонология[d], Вирусология, эпидемиология һәм реаниматология[d]
Симптомнар ютәл[d][13][14], бизгәк[d][15][6], сулыш алу җитлексезлеге[d][15], баш авыртуы[d][15], миалгия[d][15], артык талчыгу[d][15], кан какыру[d][15], эч китү[d][15][16], тын кысылу[d][15][6], лимфопения[d][15], аз канлылык[15], аносмия[d][17], агевзия[d][17], һипаксия[d][18], озноб[d][19], заложенность носа[d][20], анорексия[d][21], косасы килү[d][21], Конъюнктивит[22], боли в области живота и таза[d][22], вирусная пневмония[d][23], повреждение мозга[d][24], делирий[d][24], психоз[d][24], инсыфалит[d][24], enanthem[d][25] һәм эмоциональное выгорание[d]
Диагностика юллары COVID-19 тестлары[d]
Дәвалау юллары Симптоматическое лечение[d], вирусларга каршы дарулар[d][26], оксигенотерапия[d], Иммунотерапия[d][27][28][29], Иммуноглобулины для внутривенного введения[d][30], Иммунодепрессанты[d][31][32] һәм antiserum[d][33][34]
Дәвалануда кулланыла торган дару Хлорохин[d], lopinavir/ritonavir[d], Ремдесивир[d], Фавипиравир[d][35], Барицитиниб[d], Сарилумаб[d], ruxolitinib[d][36], Ивермектин[d], Колхицин[d][37] һәм Флувоксамин[d][38]
Үлүчеләр өлеше 0,023[39]
Показатель размножения 5,7 ± 2,5[40]
Авыру тудыргычны тапшыру процессы сулыш аркылы йоктыру[d][41][42][43][…], сулыш секрецияләре аркылы йоктыру[d][44][43], тию белән йоктыру[d][44][41], ташучыдан йоктыру[d][41], өслекләр аша йоктыру[d][45] һәм заражение глаз[d][46][47][48]
Кеше эчендә иң кечкенә инкубацион дәвер озынлыгы 2 тәүлек
Кеше эчендә иң зур инкубацион дәвер озынлыгы 14 тәүлек[49] һәм 27 тәүлек[50]
Очраклары саны 14 567 109[11]
Сәламәтләнүчеләр саны 88 176[51], 123 947[51], 212 221[51], 356 480[51], 548 099[51], 756 528[51], 1 054 822[51], 1 365 140[51], 1 721 386[51], 2 109 730[51], 2 623 481[51], 3 286 003[51], 3 872 520[51], 4 546 801[51], 5 293 269[51], 6 162 552[51], 7 184 897[51], 8 279 054[51], 9 530 110[51], 10 930 846[51], 12 350 509[51], 14 140 697[51], 19 155 936[51], 17 931 490[51], 15 699 085[51], 43 536 986[51], 33 593 848[51], 50 007 028[51], 60 282 553[51], 67 361 614[51], 77 230 919[51], 90 228 716[51] һәм 107 802 193[51]
Һәштәге COVID19[52]
Носитель возбудителя инфекции норка[d][53]
Фактор риска кан басымы артуы[54][55][56], Симерү[54][55][57][…], шикәр авыруы[54][55][56][…], коронарная недостаточность[d][54], иммунодефицит[d][58], гиперхолестеринемия[d][54], үпкәләрнең озакка сузылган обструктив авыруы[d][59], аутоиммунные заболевания[d][60], гипергликемия[d][61], астматический статус[d][62], тәмәке тарту[d] һәм быранхиял асмы[d]
Нинди вики-проектка керә Проект:Коронавирус[d]
Нинди веб-биттә тасвирланган who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019, emcrit.org/ibcc/covid19/(ингл.), rtve.es/noticias/20200324/mapa-mundial-del-coronavirus/1998143.shtml(исп.), covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/(төр.), scripps.edu/covid-19/(ингл.), covid19.gov.ua(укр.)(ингл.)[63], science.sciencemag.org/content/early/2020/04/02/science.abb7269(ингл.), cdc.gov.tw/Category/List/AuFztf_j5e4MaYz-sjteNQ һәм koronavirus.gov.hu(маҗар.)
NCI Thesaurus идентификаторы C171133
Commons-logo.svg COVID-19 коронавирус авыруы Викиҗыентыкта

COVID-19 коронавирус авыруы (абберивиатура ингл. coronavirus disease 2019) — кеше өчен хәвефле булырга мөмкин булган респиратор инфекция. Ярсытучысы —  коронавируслар гаиләлегенә караучы SARS-CoV-2 вирусы. Авыру кешедә куркыныч булмаган җиңел формада да (үткен респиратор инфекция рәвешендә), үлем куркынычы яный торган авыр формаларда да үтә ала (сулыш житешсезлеге, үткен респиратор дистресс-синдром).[64]

Барлыкка килүе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2019 елның ахырында Кытай Халык Республикасында хасил була. Халыкара вируслар таксономиясе комитеты 2020 елның 11 февралендә аны SARS-CoV-2 дип исемләде. Кешедә бу вирус китереп чыгаручы авыруга исеме шул ук көнне Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы тарафыннан бирелә.

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. https://www.hk01.com/%E5%8D%B3%E6%99%82%E4%B8%AD%E5%9C%8B/431373
  2. Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Report – 22
  3. https://icd.who.int/browse10/2019/en#/U07.1
  4. https://icd.who.int/dev11/f/en#/http://id.who.int/icd/entity/1790791774
  5. 5,0 5,1 https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/covid-19-yeni-koronavirus-hastaligi-nedir
  6. 6,0 6,1 6,2 https://www.cdc.gov.tw/Disease/SubIndex/N6XvFa1YP9CXYdB0kNSA9A
  7. https://extranet.who.int/kobe_centre/ja/news/COVID19_specialpage
  8. http://web.archive.org/web/20200408115737/https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/
  9. https://prirucka.ujc.cas.cz/?slovo=covid-19
  10. https://www.cdc.gov.tw/File/Get/9G__tJC4fy3OcIWSD8P4CQ
  11. 11,0 11,1 (unspecified title) / мөхәррир Җон Һопкинс үнивирситите
  12. 12,0 12,1 https://www.lemonde.fr/planete/article/2020/01/09/une-pneumonie-d-origine-inconnue-en-chine_6025276_3244.html
  13. Hu Y., Huang C., Wang Y. Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China // Lancet / R. HortonElsevier, 2020. — ISSN 0140-6736; 1474-547Xdoi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5PMID:31986264
  14. https://www.cdc.gov.tw/Category/Page/vleOMKqwuEbIMgqaTeXG8A
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 15,7 15,8 15,9 https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30183-5/fulltext
  16. https://www.webmd.com/lung/covid19-digestive-symptoms#1
  17. 17,0 17,1 https://www.the-scientist.com/news-opinion/lost-smell-and-taste-hint-covid-19-can-target-the-nervous-system-67312
  18. https://www.livescience.com/silent-hypoxia-killing-covid-19-coronavirus-patients.html
  19. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/clinical-criteria.html
  20. https://www.businessinsider.com/covid-19-symptoms-cdc-list-2020-4
  21. 21,0 21,1 https://www.healthline.com/health-news/the-covid-19-symptoms-most-people-could-miss
  22. 22,0 22,1 https://www.bloomberg.com/news/features/2020-05-11/all-the-covid-19-symptoms-you-didn-t-know-about?srnd=premium&sref=IjU66rxU
  23. https://www.forbes.com/sites/alexandrasternlicht/2020/04/22/covid-toes-doctors-identify-newest-symptom-of-coronavirus/#46005a491048
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 https://www.nbcnews.com/health/health-news/scientists-warn-potential-wave-covid-linked-brain-damage-n1233150
  25. https://www.usnews.com/news/health-news/articles/2020-07-15/another-covid-19-symptom-joins-the-list-mouth-rash
  26. https://www.cnn.com/2020/10/04/health/covid-trump-drugs-remdesivir-dexamethasone-explainer/index.html
  27. https://www.bioworld.com/articles/433331-increasing-number-of-biopharma-drugs-target-covid-19-as-virus-spreads
  28. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04268537
  29. https://www.laboratoryequipment.com/569027-COVID-19-Vaccine-Update-Eli-Lilly-Regeneron-Both-File-EUA-for-Antibody-based-Treatment/
  30. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.17.20064444v1.full.pdf
  31. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04327388
  32. https://www.statnews.com/2020/10/12/understanding-dexamethasone-the-steroid-used-to-treat-trumps-covid-19/
  33. https://www.wsj.com/articles/national-study-finds-convalescent-plasma-to-treat-covid-19-is-safe-11589453869?mod=hp_lead_pos5
  34. https://www.cbsnews.com/news/coronavirus-antibodies-blood-plasma-therapy-60-minutes-2020-05-31/
  35. https://www.prnewswire.com/in/news-releases/glenmark-becomes-the-first-pharmaceutical-company-in-india-to-receive-regulatory-approval-for-oral-antiviral-favipiravir-for-the-treatment-of-mild-to-moderate-covid-19-855346546.html
  36. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0091674920307387
  37. https://www.statnews.com/2021/01/23/colchicine-gout-drug-shows-promise-for-covid-19/
  38. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2773108
  39. Vital Surveillances: The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020 // China CDC Weekly — 2020. — 10 p.
  40. Lin Y. T., Sanche S., Romero-Severson E. et al. High Contagiousness and Rapid Spread of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 // Emerg. Infect. Dis.Centers for Disease Control and Prevention, 2020. — ISSN 1080-6040; 1080-6059doi:10.3201/EID2607.200282PMID:32255761
  41. 41,0 41,1 41,2 http://inqm.news/olwn
  42. https://www.nature.com/articles/s41586-020-2271-3
  43. 43,0 43,1 https://www.pnas.org/content/early/2020/05/12/2006874117
  44. 44,0 44,1 https://www.ucsf.edu/news/2020/02/416671/how-new-coronavirus-spreads-and-progresses-and-why-one-test-may-not-be-enough
  45. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf
  46. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32175797
  47. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3572132
  48. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.05.09.086165v1
  49. https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-china-toll/researchers-identify-two-coronavirus-types-as-china-cases-dwindle-idUSKBN20R07Z
  50. https://uk.reuters.com/article/us-china-health-incubation/coronavirus-incubation-could-be-as-long-as-27-days-chinese-provincial-government-says-idUKKCN20G06W
  51. 51,00 51,01 51,02 51,03 51,04 51,05 51,06 51,07 51,08 51,09 51,10 51,11 51,12 51,13 51,14 51,15 51,16 51,17 51,18 51,19 51,20 51,21 51,22 51,23 51,24 51,25 51,26 51,27 51,28 51,29 51,30 51,31 51,32 https://www.worldometers.info/coronavirus/worldwide-graphs/#recovered
  52. https://twitter.com/WHO/status/1227248333871173632
  53. https://www.who.int/csr/don/06-november-2020-mink-associated-sars-cov2-denmark/en
  54. 54,0 54,1 54,2 54,3 54,4 https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-04-16/your-risk-of-getting-sick-from-covid-19-may-lie-in-your-genes?sref=IjU66rxU
  55. 55,0 55,1 55,2 https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2765184
  56. 56,0 56,1 https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.05.11.088500v1
  57. https://www.forbes.com/sites/brucelee/2020/04/26/how-can-obesity-affect-your-covid-19-coronavirus-risk-here-are-some-possibilities/#125639f6690f
  58. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/need-extra-precautions/people-at-higher-risk.html
  59. https://www.nytimes.com/2020/04/16/health/coronavirus-asthma-risk.html
  60. https://www.nm.org/conditions-and-care-areas/infectious-disease/covid-19/high-risk-groups/autoimmune-disorders
  61. https://www.healthline.com/health-news/covid-19-impact-on-diabetes-hospitalizations
  62. https://www.iflscience.com/health-and-medicine/world-s-largest-preliminary-study-reveals-key-risk-factors-associated-with-covid-19-death/
  63. https://covid19.gov.ua/en
  64. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]