Арыслан (Татарстан)
| Арыслан | |
|---|---|
| Рәсми исем | Арыслан |
| Рәсми тел | татар теле һәм рус теле |
| Дәүләт |
 Россия |
| Административ-территориаль берәмлек | Багай авылы җирлеге |
| Сәгать поясы | UTC+03:00 |
| Халык саны | 174 (2010) |
| Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек | 158 метр |
| Почта индексы | 422332 |
| Җирле телефон коды | 84370 |
 | |
 Арыслан Викиҗыентыкта | |
Арыслан — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл.
Географиясе
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Арыслан Татарстанның башкаласы Казаннан көньяк-көнбатышка таба 68 чакрым, ә район үзәге Олы Кайбычтан төньяк-көнбатышка таба 9 чакрым ераклыкта урнашкан[1].
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү].jpg)
XVIII гасырда нигезләнгән. Революциягә кадәрге чыганакларда авыл Мамадыш-Арыслан исеме белән дә билгеле. 1860 елларга кадәр халкы дәүләт крәстияннәре катлавына керә, игенчелек, терлек үрчетү, мичкә ясау белән шөгыльләнә. 20 йөз башында Арысланда архитектура истәлеге — Никольский чиркәве (1901 дә төзелә), чиркәү — приход мәктәбе (1885 тә ачыла), иске дин тарафдарлары гыйбадәтханәсе, май язу йорты, 3 вак-төякләр кибете була. Бу чорда авыл җәмәгатенең имана җире 2053 дисәтинә тәшкил итә. 1920 гә кадәр авыл Казан губернасы Зөя өязенең Әҗил волостена керә. 1920 дән ТАССРның Зөя кантонында. 1927 нең 14 февраленнән — Кайбыч, 1963 нең 1 февраленнән — Буа, 1964 нең 4 мартыннан — Апас, 1991 нең 19 апреленнән Кайбыч районында.
Демография
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]| Халык саны | |||||||||||||
| 1859 | 1897 | 1908 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 | 2011 |
| 865 | 1303 | 1656 | 1553 | 1456 | 1170 | 562 | 394 | 366 | 305 | 191 | 215 | 174[2] |  161 |
Төп милләтләр (2017 елгы җанисәп буенча): руслар. Авылда иске дин тарафдарлары белән бергә православие динен тоткан керәшен татарлар да яши.[3]
2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 143 кеше яши[4], шул исәптән:
урыслар — 91,61%,
татарлар — 4,20%,
башка халыклар — 4,20%[4].
Шәхесләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Бу исемлек Wikidata мәгълүматларына нигезләнә һәм периодик рәвештә робот тарафыннан яңартылып тора. Исемлекне кулдан яңарту өчен уң яктагы яңартка басыгыз.
Исемлек өлкәсе эченә кертелгән барлык төзәтмәләр киләсе яңарту белән бетереләчәк!
| туу | Исем | әлма-матер | һөнәр төре | эш урыны | үлем датасы | үлем урыны |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1914-11-02 | Константин Бударин | хәрби хезмәткәр | 2000-02-20 | Казан | ||
| 1947-10-03 | Валерий Фёдоров | Санкт-Петербург дәүләт университеты | физик | Petersburg Nuclear Physics Institute Санкт-Петербург дәүләт университеты Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты |
- Валерий Фёдоров — физик, физика-математика фәннәре докторы, профессор, РФА Петербург атом-төш физикасы институтының Нейтрон тикшеренүләр бүлеге директоры (2002—2014 елларда), рентген һәм гамма-спектроскопия лабораториясе мөдире (2014 елдан).
Мәгариф
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Климат
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]| Тәүлек буена һаваның уртача температурасы | ||||||||||||
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb[5]. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.[6]
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ Implementations of the haversine formula in 91 languages at rosettacode.org and in 17 languages on codecodex.com 2018 елның 14 август көнендә архивланган.
- ↑ "Банк городов" (рус."Калалар банкы") сайты.(рус.), archived from the original on 2012-06-01, retrieved 2012-03-02
- ↑ Онлайн — энциклопедия Tatarica
- 1 2 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.
- ↑ World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna
- ↑ NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International
Чыганаклар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
- Каюм Насыйри. Зөя өязе авыллары
Кайбыч районы авыл җирлекләре торак пунктлары |
||
|---|---|---|
| авыл җирлеге | торак пунктлары | .svg) .png)  .gif) |
| Багай | Арыслан • Багай • Кодыбирде • Салтыйган | |
| Борындык | Борындык • Шуширмә | |
| Зур Подберезье | Каргалы • Кече Подберезье • Олы Подберезье • Пләтәни • Сосновка | |
| Иске Тәрбит | Иске Тәрбит • Камыллы • Соравыл | |
| Кече Мәме | Имәнле Бортас • Кече Мәме • Малала • Яңа Патрикеево | |
| Колангы | Бәли • Колаңгы • Түбән Колаңгы | |
| Кошман | Кошман • Урсак урманчылыгы | |
| Мәлки | Байморза • Иске Буа • Мәлки • Яңа Буа | |
| Мөрәле | Зур Колаңгы • Мөрәле | |
| Надеждино | Кичке • Морат • Надеждино • Репьёвка • Чиста Чишмә | |
| Олы Кайбыч | Афанасьевка • Иске Чәчкаб • Олы Кайбыч • Симәки | |
| Олы Урсак | Бушанчы • Кече Урсак • Олы Урсак • Чүкри-Алан | |
| Ульянково | Воскресенски • Корноухово • Өлҗән • Победа | |
| Федоровское | Федоровское | |
| Хуҗа Хәсән | Александровка • Кушкүл • Турминское • Хуҗа Хәсән | |
| Чүти | Олы Тәрбит • Чүти | |
| Ябалак | Бәрлебашы • Бәрлебашы урманчылыгы • Кече Кайбыч • Морза Бәрлебашы • Ябалак | |