Белосток

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Белосток latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Белосток
пол. Białystok[1]
Байрак[d]Илтамга[d]
POL Białystok flag.svgPOL Białystok formal COA.svg
Сурәт
Нигезләнү датасы 1691[1]
Рәсми исем Białystok[1]
Нигезләүче Гедимин
Дөнья кисәге Аурупа
Дәүләт Flag of Poland.svg Польша[2]
Нәрсәнең башкаласы Подлясье воеводалыгы
Административ-территориаль берәмлек Подлясье воеводалыгы
Хөкүмәт башлыгы Tadeusz Truskolaski[d]
Халык саны 297 288 кеше кеше (31 декабрь 2017)[3]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 120 ± 1 метр һәм 160 ± 1 метр
Сәгать поясы UTC+01:00 һәм UTC+02:00
Кардәш шәһәр Эйндһовен[4], Калининград[4][5], Каунас[4][6], Реҗҗо-ди-Калабрия, Елгава[4][7], Һродна[4], Милуоки[4], Дижон[4], Ченстохова, Псков[4], Чунцзо[d][4], Гөмре[4], Таллин, Лутск[4], Бельцы[d][4], Борнова[d][4], Гори[d][4], Өркет[4], Йехуд[d][4], Лусака[d][4], Мадзара-дел-Валло[4], Слима[d][4], Сумкает[4] һәм Тум[4]
Чиктәш дәүләтләр Белостокский повят[d]
Мәйдан 102 км²
Почта индексы 15-001
Рәсми веб-сайт bialystok.pl(ингл.)(пол.)
Харита сурәте
Изображение печати/эмблемы
Беренче язма телгә алу 1437
Җирле телефон коды 85
Нумир тамгасы куды BI
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Экономика темы economy of Białystok[d]
Commons-logo.svg Белосток Викиҗыентыкта

[8]Белосток (пол. Białystok, белар. Беласток, литв. Balstogė, рус. Белосток) — Польша шәһәре, Подлясье воеводалыгының административ үзәге.

Халык саны — 294 001 кеше (2011).[9]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Супрасль елгасында, Төньяк Подлясье түбәнлегендә, Варшаудан 188 километр төньяк-көнчыгышрак урнакан.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Казан соборы, XIX гасырның икенче яртысы

Беренче тапкыр 1437 елда телгә алына.

1749 елда шәһәр статусы бирелә.

Речь Посполитаяның өченче бүлүе буенча (1795 ел) Пруссия составына кертелә. Тилзит солыхы буенча (1807 ел) Наполеон тарафыннан Русия империясе составына тапшырыла.

1842 елга кадәр Русия империясенең Белосток өлкәсе үзәге, 1842 елдан — Гродно губернасыеың өяз шәһәре.

Беренче бөтендөнья сугышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Беренче бөтендөнья сугышы барышында 1915 елның 13 августында шәһәр алманнар тарафыннан басып алына. 1918 елның мартында Белорус Халык Республикасы өлеше булып игълан ителә. 1919 елның 19 февралендә Польша тарафыннан басып алына. 1920 елның 28 июлендә Кызыл Армия Белостокны ала, шәһәрдә Польшаның коммунистик хөкүмәте оештырыла. Бер ай үткәч поляклар тарафыннан кайтарыла.

1919–1939 елларда — Польшаның Белосток воеводалыгының үзәге.

Икенче бөтендөнья сугышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1939 елның сентябрьдә алманнар тарафыннан басып алына, ләкин Молотов-Риббентроп килешүе буенча шунда ук Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе составына тапшырыла. 1944 елга кадәр БССРның Белосток өлкәсе үзәге булып торган. 1941 елның 27 июнендә алманнар шәһәрне кабаттан басып алалар, шуның белән бергә шәһәр тирәсендә Белосток-Минск сугышы барышында 10-нче совет армиясе чолганышка эләккән.

Нацист оккупациясе вакытында — Белосток окургы үзәге.

1944 елның июльдә шәһәр Кызыл Армия тарафыннан азат ителә, ә шул ук елның сентябрьдә Белосток янәшәсендә булган районнары белән Польшага тапшырыла.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1857 1897[10] 1921[11] 1931[12] 1950 1960 1970 1978 1988 2002 2011[9]
13 787 66 032 76 792 91 335 68 503 120 921 168 500 211 600 264 309 291 660 294 001

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2002 елдагы милли состав:[13]

1921 елдагы милли состав::[14]

1897 елдагы милли состав:[15]

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Азык-төлек, агач эшкәртү, керамик сәнәгатьләре, машиналар төзү.

Мәгариф[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә 15 югары уку йорты урнаша; 1997 елда Белосток дәүләт университеты ачылган.

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә туганнар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Максим Литвинов (чын исем — Меер-Генох Моисеевич Валлах) — инкыйлабчы, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе дәүләт эшлеклесе.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Bialystok;3877124.html
  2. archINFORM — 1994.
  3. http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 http://www.bialystok.pl/pl/dla_mieszkancow/wschodzacy_bialystok/wspolpraca-zagraniczna.html
  5. http://klgd.ru/city/twins
  6. http://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-partneriai/
  7. https://www.jelgava.lv/lv/pilseta/pilseta/sadraudzibas-pilsetas/
  8. Ф. Ш. Белосток // Энциклопедический словарь / мөхәррир И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. ПетрушевскийСПб: Брокгауз — Ефрон, 1891.
  9. 9,0 9,1 Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. - wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r.
  10. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=354
  11. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/Woj.bia%C5%82ostockie_miejscowo%C5%9Bci_1921.pdf
  12. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/01/Woj.bia%C5%82ostockie-Polska_spis_powszechny_1931.pdf
  13. [1]
  14. [2]
  15. [3]