Дебёсы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Дебёсы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Дебёсы
Сурәт
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Дебёсское сельское поселение[d][1], Дебесы районы һәм Дебёсы өязе
Административ-территориаль берәмлек Дебёсское сельское поселение[d][1]
Халык саны 5778 (2012)[2]
Сәгать поясы UTC+04:00
Почта индексы 427060
Җирле телефон коды 34151
Commons-logo.svg Дебёсы Викиҗыентыкта

Дебёсы (арча Дэбес, рус. Дебёсы) — Удмуртиядә урнашкан авыл, Дебёсы районының административ үзәге, 19211923 еллардашәһәр.

Халык саны — 5 720 кеше (2010 ел).[3]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Авыл Чүпче елгасында, Ижаудан 141 километрга төньяк-көнчыгшрак урнаша. Авыл янында Р242 (ПермьЕкатеринбург) трассасы уза. Иң якын тимер юл станциясе — Кез.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Беренче тапкыр 1646 елда телгә алына.

XIX гасырдан авыл аша Себер тракты уза башлаган; шуның өстенә, авылда Себер трактының ике тармак тоташканнар. Тракт ихтыяҗлары өчен монда почта һәм зимства станцияләре, коралханә, этап төрмәсе һәм хәрби лазарет төзелә.[4]

1920 елда Вәтәк автономияле өлкәсе составына кертелә, Дебёсы өязе үзәге була һәм шәһәр статусын ала.

1923 елда Дебёсы өязе юкка чыгарыла һәм Глазов өязе составына кертелә, Дебёсы шәһәр статусы югалта.

1929 елданДебёсы районының үзәге.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[3]
2 898 3 506 4 355 5 383 5 828 5 720

Милли состав: арлар — 64,4%, руслар — 32,2%, татарлар — 0,5%.[10]

Социаль инфраструктура[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мәктәп, балалар бакчасы, сәнгать мәктәбе, хастаханә, клуб, Себер тракты музее.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]