Татарстан Республикасы Дәүләт гимны

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Татарстанның дәүләт гимны

Чын исеме: Туган ягым

Татарстанның дәүләт гимны.jpg
Ноталы бит
Сүзләрнең авторы Рамазан Байтимеров
Композиторы Рөстәм Яхин
Дәүләт Татарстан байрагы Татарстан
Билгеләнү вакыты 1992 ел
Гимнның инструменталь башкарылышы

Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт гимны (tat.lat. Tatarstan Cömhüriäte Däwlät gimnı)1992 елда кабул ителгән. Җәмһүриятнең Дәүләт гимны авторы – бөек татар композиторы Рөстәм Яхин. Дәүләт гимнын куллану кагыйдәләре "Татарстан Җәмһүрият дәүләт символлары" законында күрсәтелгән.

Текст[үзгәртү]

2013 елның 21 февралендә Татарстан парламенты депутатлары республиканың сүзле гимнын кабул итте. Татарстан гимны ике телдә язылган.

Татар телендәгесе 33, рус телендәгесе 39 сүздән тора. Гимн сүзләренең һәр ике телдәгесе дә 8-әр юлга сыйдырылган. Гимн башта татар телендә, аннан соң рус телендә башкарыла. Гимнның ике телдәгесендә дә соңгы ике юл ике тапкыр кабатлана.

Татарстан гимнының сүзләрен Рамазан Байтимеров шигыре нигезендә татарча Гәрәй Рәхим язган һәм бу текст Филипп Пираев тарафыннан рус теленә тәрҗемә ителгән.

Татарстан гимнының сүзләре:

Мәңге яшә, газиз Ватаныбыз,
Халкым тели изге теләкләр!
Гомерлеккә якын туган булып
Яши бездә төрле милләтләр.
Күп гасырлар кичкән чал тарихлы
Данлы илем, үзең бер дастан!
Синдә генә безнең язмышыбыз,
Республикам минем, Татарстан!

Цвети, священная земля моя,
Да будет мирным твой небосвод!
Единый дом у нас, одна семья,
Живет в согласии наш народ.
Богатый мудростью седых веков,
Надеждой, верою ты нам стал,
И пусть хранит тебя моя любовь,
Моя Республика, мой Татарстан!

Тавыш бирүдә 89 депутат катнашты, бөтенесе бу гимн сүзләрен хуплады.

Тарих[үзгәртү]

Гимнның сүзләренә нигез итеп Рамазан Байтимеров тарафыннан 70нче елларда язылган “Туган ягым” шигыренең тексты алынды. Заманында нәкъ менә әлеге сүзләр Рөстәм Яхинны нәтиҗәдә республика гимнына әверелгән музыканы язуга илһамландырган булган. Рус телендәге гимн исә Филипп Пираев тәрҗемәсендә яңгырый.

Рамазан Байтимеров оригиналь текст чыганагы:

Күпме юллар йөрдем, дөнья күрдем,
Назлы җилләр йөзем сыйпады.
Сиңа кайткач кына, туган ягым,
Күкрәгемә шатлык сыймады.

Тик бер генә көнгә аерылсам да
Ямансулап сине юксынам.
Синнән башка миңа, туган ягым,
Бу дөньяда тормыш юк сыман.

Тик бер генә көнгә аерылсам да
Ятим калган кебек буламын.
Тик син генә яшәү матурлыгы,
Гүзәллеге якты дөньяның!

2010 елның 27 май көнне Казанда ТАССРның 90 еллыгына багышланган тантаналы утырышта дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин үзенең чыгышында якын арада Татарстан гимнына сүзләр язу бәйгесе игълан ителәчәген әйтте[1]. Бу бәйге 2012 елда игълан ителде. Бәйгедә 182 автор катнашты, ләкин комиссия объектив рәвештә эшли алмады[2]. Моның сәбәбе Рамазан Байтимеровның кызы Кушелкова Гөлшат авторлык хокуклары бозыла дип каршы төшүе булды. 2013 елның 21 февралендә Татарстан парламенты депутатлары кабул иткән текст Рамазан Байтимеровның оригиналь текст чыганагыннан аерыла һәм аны Рамазан Байтимеровныкы дип раслап булмый. 2013 елда яңа кабул ителгән текстта "Барс" вариантында булган идеялар һәм сүзләр күп булуы ачыктан-ачык күренеп тора.

2012 елгы бәйгегә бирелгән текстлар[үзгәртү]

"Алмыш" варианты
Атыбыз бар данлы, хакыбыз бар:
Гасырларның уздык юлларын.
Гел алга юл алды, югалмады -
Байрагыбыз һаман югары.
Кушымта:
Кояш белән торып аяк баскан,
Тыныч хезмәт белән ярашкан.
Мең яшәсен безнең азат Ватан -
Мең яшәсен газиз Татарстан!

Илдә кояш көлә, ишетелә
Сабыйларның шаян авазы.
Ходай үзе бирде: туган җирне
Югалтырга инде язмасын.
Кушымта.

Котлы булсын еллар, безнең куллар
Күрешергә бары сузылган.
Безнең йөрәкләргә иярле ат -
Татарстан дигән ил сыйган.
Кушымта.


"Барс" варианты (авторы - Ринат Нуруллин)
Батыр, тырыш һәм хөр халык йорты,
Без сөябез сине, изге Ватан!
Матурлыгың буенча дөньяда
Сиңа тиң илләр юк, Татарстан!

Чал тарихың белән горурланып,
Кодрәт җыеп рухи мирастан.
Үткәннәрне барлап, алга карап
Киләчәккә атла, Татарстан!

Тормыш дәрте, сафлык һәм яңарыш
Байрагыңда синең расланган.
Кыю, көчле булып, ак барыстай,
Гасырларда яшә, Татарстан!


Сәйлән варианты (авторы - Ләйсән Мөгътәсимова)
Татарстан ,күпме йөрәкләрдә
Саклап йөрткән изге талисман!
Җиңүләргә илткән аргамак ат-
Уртак Ватан-гүзәл Татарстан.

Дәрт һәм куәт алып яши халкың,
Гербыңдагы горур Барстан,
Күпмилләтле бердәм дуслык иле-
Уртак Ватан-гүзәл Татарстан.

Алгарышта синдә һәр туган көн,
Өмет тулы һәрбер атар таң.
Тормыш дәрте биргән изге туфрак,
Уртак Ватан-гүзәл Татарстан.

Бөек һәм хөр синең киләчәгең,
Батырлыгың-шанлы тарихтан.
Кояш кебек балкып мәңге яшә,
Уртак Ватан-гүзәл Татарстан.

Шулай ук карагыз[үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]