Ядернә

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Ядернә latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Ядернә
чуаш. Етĕрне
Илтамга
Герб Ядрина 1989.jpg
Сурәт
Нигезләнү датасы 1590
Рәсми исем Етĕрне, Ядырна һәм Йӓдӹрнӓ
Рәсми тел чуаш теле һәм Рус теле
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Ядринское городское поселение[d][1] һәм Ядернә районы
Административ-территориаль берәмлек Ядринское городское поселение[d]
Халык саны 8387 кеше кеше (1 гыйнвар 2018)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 70 метр
Сәгать поясы UTC+03:00
Мәйдан 55 км²
Почта индексы 429060
Рәсми веб-сайт ядрин.рф
Җирле телефон коды 83547
Commons-logo.svg Ядернә Викиҗыентыкта

Ядернә — (рус. Ядрин, тау мари телендә Йӓдӹрнӓ, болын мари телендә Ядырна, чуаш. Етĕрне) — Чуашиянең төньяк-көнбатышында урнашкан шәһәр (1781 елдан), Ядернә районының административ үзәге.

Халык саны — 9 614 кеше (2010).[3]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Сыры елганың ярында, Чабаксардан 77 километр ераклыкта урнаша. Шәһәр янында М7 «Идел» (МәскәүУфа) мәгистрәле уза. Иң якындагы тимер юл станциясе — Шөмерлә (59 км).

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ядернә 1590 елда ниегзләнә.

Халык этимология буенча, «Ядрин» исеме «ядро» (ядрә) сүзеннән чыккан, ләкин бу версия дөрес түгел. Хәзерге этимология шәһәрнең исемне Етĕрне/Едьрне (шәһәр барлыкка килгән җирнең хуҗасы) исеменнән чыккан, яки Етерне чуаш авылы белән (бигрәк ихтимал версиясе) бәйли.

Ядернәнең беренче яшәүчеләр тупчылар, укчылар һәм башка хәрби хезмәткәрләре булган.

1781 елда Ядернә бер үк исемдәге өязенең үзәге була һәм шәһәр статусын ала.

1791 елда кече (1804 елдан — өяз училищесы) халык училищесы ачыла, 1817 елда училище каршында китапханә ачыла.

1927 елданЯдернә районының административ үзәге.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1840[4] 1897[5] 1959[6] 1970[7] 1979[8] 1989[9] 2002[10] 2010[3]
1 989 2 454 6 273 6 821 7 304 10 149 10 573 9 614

Милли состав: чуашлар — 66,6%, руслар — 31,2%.[11]

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Акционерлар җәмгыятьләре:"Ядринский промкомбинат", "Ядринский пищекомбинат", "Ядринмолоко". Спирт заводы, ит эшкәртү предприятиесе, машзавод.

Ядернә янында Чуаш ат заводы урнаша.

Балчык чыганаклары бар.

Шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]