Бауман урамы (Казан)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Бауман урамы (Казан) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Бауман урамы
Baumana Street Kazan Russia 2009 sept 06.jpg
Төбәк Татарстан
Шәһәр Казан
Район Казан һәм 1 нче пүлисә бүлеге
Халык саны, кеше 1,544[1]
Почта индексы 420111[2]
Якындагы метро стансасы Кремль, Тукай мәйданы
Кисеп үтә
Меңъеллык мəйданы, Һөнберлек урамы, Чернышевски урамы, Муса Җәлил урамы, Кави Нәҗми урамы, Астрономия урамы, Үнивирситит урамы, Пушкин урамы һәм Тукай мәйданы

Бауман урамыКазанның Вахитов районында, тарихи үзәктә урнашкан урам. Урам, Казан Кремле янындагы Меңъеллык мəйданында башланып, көньяк-көнчыгышка таба дәвам итә, Тукай мәйданында тәмамлана.

Үзенчәлекләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бауман урамының озынлыгы - 1885 метр. Биредә төрле чорлардан һәйкәлләр очрый: борынгы храмнар заманча сәүдә үзәкләре белән янәшә тора, ә метро станциясендәге керү урыннары урта гасырның ярымподвал биналар җыелмасын хәтерләтә.[3]

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бауман урамы Казанда иң борынгы урамнарның берсе. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган (шул вакытта ул Ногай юлы атамасын йөрткән). Әлеге вакытта 1905 елда Мәскәүдә үтерелгән инкыйлабчы Николай Бауман хөрмәтенә атала.

Бауман урамының исеме[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хәзерге Татарстан башкаласы Россия империясе составына кергәнче, Казанның төп урамы Ногай юлы дип атала. Исеме нугайлылардан барлыкка килә, алар Казан ханлыгын көнчыгыш һәм көньяктан контрольдә тота. Иван Грозный ханлыкны яулап алганнан соң, ул җирле атамаларны яңгырашы русныкына якын булган сүзләргә алыштырырга була. Штурм вакытында аның стеналарында ике киң пробоина барлыкка килә, алар Ногай юлы башында һәм ахырында урнаша. Сугыш һәм җиңү истәлеге итеп, рус патшасы элеккеге кәрван трактын Проломная урамына үзгәртә, ә соңрак ул Зур Проломная була.

Урамның тарихи исеме император фамилиясен, патша династиясе җимерелгәнче һәм большевиклар хакимияткә килгәнче канәгатьләндерә. Совет хөкүмәтенең җиңел кулы белән Татарстан башкаласының топографик объектлары исемлегендә, 1930 елдан башлап, революционер Николай Бауман хөрмәтенә яңа исем барлыкка килә.

Яңа Россиянең демократик җитәкчелеге совет үткәнен хәтерләткән элеккеге атамалардан арынуны максат итеп куя. Әйтик, шәһәр хакимияте талантлы опера башкаручысы һәм тумышы белән бу шәһәрдән булган Федор Шаляпин хөрмәтенә җәяүлеләр проспектын атарга тәкъдим итә. Әмма шәһәр халкы каршы булу сәбәпле, Казан мэриясе әлеге истәлекле урынны үзгәртүдән баш тарта.

Бауман урамының истәлекле урыннары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Казан Арбатында бик күп истәлекле урыннар урнашкан. Мәсәлән, 1917 елга кадәр сәүдәгәрләр Шмелев һәм Смоленцевныкы булган ике бинада урнашкан "Шаляпин" кунакханәсе. Отель янында 1999 елда ачылган Шаляпин һәйкәле урнашкан.

Җирле мәдәниятнең чираттагы объекты - 1833 елда төзелгән Качалов театры. 1914 елда бина реконструкцияләнә. Архитекторлар яңа сәхнә трибунасын һәм 500 урынга исәпләнгән тамаша залын проектладылар. Театр каршында Бауман урамындагы тагын бер истәлекле урын - ерак 1767 нче елда Казанга килгән Екатерина II каретасы макеты урнаштырылган.

1930 елларда биредә яңа чор корылмалары барлыкка килә. Шуларның берсе - ул чордагы барлык төп газета-журналлар дөнья күргән Матбугат йорты. 2012 елда, яңадан планлаштырылганнан соң, бинада ресторан һәм автомобиль стоянкасы белән заманча кунакханә торгызыла.

XVIII гасырда чәчәк аткан Татарстан башкаласы белән нәтиҗәлерәк идарә итәргә кирәк була, шуңа күрә 1788 елда җирле хакимиятләр урамда шәһәр магистраты бинасын торгыза. Дәүләт оешмасы стеналарында Казан түрәләре шәһәрнең үсеше барышын нинди юл белән хәл итәргә кирәклеген карыйлар. Соңрак йортны ятимнәр йортына бирәләр, ә Совет хакимияте чорында бу корылма республика икмәк пешерү сәнәгате идарәсенең штаб-квартирасы була.

Бауман урамындагы революцион вакыйгалар тарихы белән бәйле истәлекле урын — Милли банк (1914). Нәкъ менә монда большевиклар басып алган Россия империясенең алтын запасы саклана. Патша офицерлары кыйммәтле йөкнең бер өлешен генә алып китә ала.

XIX гасырның иң матур сәүдәгәр йортларының берсе - Бауман урамында урнашкан Соломин-Смолин йортын атарга була. Соломин танылган сәүдәгәр була, ә алар кондитер эшләнмәләре җитештерү белән шөгыльләнә. 1871 елгы чигендә Бауман урамындагы истәлекле урыннар исемлеген башка йорт - Каретников йорты тулыландыра.

Игътибарга лаек объектлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Фотосурәтләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]