Клайпеда

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Клайпеда latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар.

Клайпеда
Klaipėda
БайракИлтамга
Klaipeda City Flag.svgKlaipeda City Arms.svg
Quite summer evening in the port city Klaipeda.jpg
Нигезләнү датасы 1252
Рәсми исем Klaipėda, Memel, Клайпеда, Мемель, Memel, Memel һәм Klaipéda
Дәүләт Flag of Lithuania.svg Литва[1]
Нәрсәнең башкаласы Клайпеда өязе[d], Клайпедская область[d], Клайпедское городское самоуправление[d] һәм Клайпедский край[d]
Административ-территориаль берәмлек Клайпедское городское самоуправление[d]
Хөкүмәт башлыгы Vytautas Grubliauskas[d]
Халык саны 164 310 кеше кеше (2018)
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 21 ± 1 метр
Сәгать поясы UTC+02:00 һәм UTC+03:00
Кардәш шәһәр Маннһейм[2], Лиепая[3][4], Дебрецен[5], Кудзи[6], Карлскруна[d][7][8], Лүбек[9], Кливленд[10], Череповец, Гдынә[11][12], Көге[d], Калининград[13], Котка[d][14][15], Норт-Тайнсайд[d][16], Могилёв[17], Шчечин[18], Лейпциг, Әдис[19][20], Чиңдау, Мерида, Засниц[d][21][22] һәм Яңа Орлеан[23]
Моның хуҗасы Central stadium of Klaipėda[d]
Мәйдан 98 км²
Почта индексы LT-91001
Рәсми веб-сайт klaipeda.lt
Landkarte Klaipeda.PNG
Беренче язма телгә алу 1252
Җирле телефон коды 846
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Klaipėda Викиҗыентыкта

Кла́йпеда (литв. Klaipėda , алман. Memel) — Литваның халык саны буенча өченче шәһәр, Клайпеда өязе һәм Клайпеда районының административ үзәге; Литваның иң эре порты.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Клайпеда Литваның көнбатышында, Балтыйк диңгезе ярында урнашкан.

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уртача еллык температура — +7,8 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 4,5 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 81%
Клайпеда климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 9,5 15,4 18,6 26,6 30,4 32,7 33,5 32,7 30,4 22,1 15,4 11,5 33,5
Уртача максимум, °C 0,9 0,9 4,1 10,1 15,7 18,3 21,3 21,4 17,0 11,7 5,9 2,4 10,8
Уртача температура, °C −1,2 −1,3 1,3 6,1 11,3 14,5 17,8 17,7 13,6 9,0 3,9 0,4 7,8
Уртача минимум, °C −3,4 −3,6 −1,1 2,8 7,4 11,2 14,3 14,4 10,3 6,3 1,6 −1,6 4,9
Абсолют минимум, °C −32 −33,4 −22,8 −12,8 −5,2 −2,8 5,2 2,9 −3,3 −7,5 −14,6 −24,1 −33,4
Явым-төшем нормасы, мм 64 41 45 35 38 66 69 86 79 98 98 74 792
Чыганак: Погода и климат

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Клайпеда, XX гасыр башы

Клайпеда 1252 елда Ливония ордены рыцарьлары тарафыннан Мемель исеме астында нигезлнгән. 1384 елда Тевтон ордены составына күчкән.

15251618 елларда — Пруссия һерцоглыгы, 1618—1629 елларда Бранденбург-Пруссия, 1629—35 елларда — Швеция, 1701 елданПруссия корольлеге составында булган.

1871 елдан барлыкка килгән Алман империясенең иң төньяк шәһәре булып тораган.

Версаль килешүе буенча, 1919 елда Клайпеда Антанта протектораты астында кала. 1923 елда Литва тарафыннан басып алына. 1939 елда Өченче рейх Литвага Клайпеданы кайтару таләбе белән ультиматум куйган; Литва шул ультиматумны кабул итәргә мәҗбүр булган.

1945 елның 28 гыйнварында Кызыл Армия тарафыннан алына; шәһәр ССРБның Литва ССРы составына кертелә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1959[24] 1970[25] 1979[26] 1989[27] 2001[28] 2011[29]
89 923 140 012 175 834 204 248 192 954 162 360

Милли состав (2011): литвалылар — 73,9%, урыслар — 19,6%, украиннар — 1,9%, белоруслар — 1,7%.

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. archINFORM — 1994.
  2. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/manheimas-mannheim-vokietija/3516
  3. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/liepoja-liepaja-latvija/3514
  4. https://www.liepaja.lv/sadraudzibas-pilsetas/
  5. http://portal.debrecen.hu/varosunk/testvervarosok/klaipeda_testvervarosok.html
  6. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/kudzi-kuji-japonija/3513
  7. https://www.karlskrona.se/kommun-och-politik/sa-arbetar-vi-med/internationellt-arbete/vanorter-och-natverk/
  8. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/karlskrona-svedija/3510
  9. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/liubekas-lbeck-vokietija/3515
  10. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/klyvlendas-cleveland-jav/3511
  11. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/gdyne-gdynia-lenkija/3508
  12. https://www.gdynia.pl/bip/miasta-siostrzane,1760/klajpeda,341503
  13. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/kaliningradas-rusija/3509
  14. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/kotka-suomija/3512
  15. http://www.kotka.fi/tietoa_kotkasta/kansainvalinen_toiminta
  16. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/siaures-tainsaidas-north-tyneside-jungtine-karalyste/3521
  17. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/mogiliovas-baltarusija/3517
  18. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/scecinas-lenkija/3520
  19. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/odesa-ukraina/3518
  20. https://omr.gov.ua/ua/international/goroda-partneri/klaypeda-litva/
  21. https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/riugenas-zasnicas-vokietija/3519
  22. https://www.sassnitz.de/seite/204148/klaip%C3%A9da.html
  23. https://nola.gov/mayor/news/archive/2018/20180105-pr-mayor-landrieu,-orleans,-france-mayor/
  24. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php
  25. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php
  26. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php
  27. http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php
  28. http://web.stat.gov.lt/uploads/docs/Urban_areas_population_ethnicity_2001.xls
  29. http://web.stat.gov.lt/uploads/docs/Population_by_locality.xls