Дания

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү


Дания
Flag of Denmark.svg Дания илтамгасы
Байрак Илтамга
Дания милли һимны
EU-Denmark.svg
Рәсми телләр Дания теле
Башкала Копенһаген
{{{Җитәкчеләр вазифалары}}} {{{Җитәкчеләр}}}
Халык саны
• Бәя
Халык тыгызлыгы

5 707 251 кеше кеше (1 гыйнвар 2016)[1]
ТЭП (номинал)
  • Барлыгы
  • Кеше башына

342 362 478 767±1 $[2] $
КПҮИ  0,9±0,001[3] 
Акча берәмлеге Дания кронасы[d]
Интернет-домен .dk
ISO коды DK
ХОК коды DEN
Телефон коды +45
Сәгать кушаклары Үзәк Аурупа вакыты[d], UTC+02:00, UTC+01:00 һәм Europe/Copenhagen[d]
Балигъ булу яше 18 яшь

Дания (дан. Danmark)Төньяк Аурупада урнашкан дәүләт. Балтыйк һәм Төньяк диңгезләре белән юыла. Алманиядән төньякта урнашкан Ютландия ярымутравында һәм шулай ук берничә кече утрауларда урнаша. Ил исеме алман кабиләнен исеменнән килә – даннар.

Аурупа берлегенә керә.

Географик мәгълүмат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Дания Ютландия ярымутравында, Фюн, Зеландия, Фальстер, Лоллан, Борнһольм утрауларында урнаша.

Дания — скандинав илләренең иң көньяктагысы, Швециядан көньяк-көнбатышта, Норвегиядан көньякта. Аста көньяк чиге Алмания белән чиктәш һәм аннан төньякта урнашкан зур гына Ютландия ярымутравыннан тыш тагын да 409 утрауны үз эченә ала. Алар арасында Юн, Зеландия, Фаллер, Луллан, Весел-Кертү һәм Борнхольм исемлеләре киңерәк билгеле.

Балтыйк диңгезе һәм Төньяк диңгезе сулары белән юыла.

Данияныӊ административ королошо[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Данияныӊ административ королошо
№п/п Регион Мәйдан,
км²
Халык[4],
кеше (01. 01. 2013)
Тыгызлык,
кеше/км²
Административ үзәк Муниципалитетлар саны
1 Ховедстаден
(Hovedstaden)
2561 1 732 068 676,32 Хиллерёд 29
2 Зеландия
(Sjælland)
7273 816 359 112,25 Сорё 17
3 Төнъяк Ютландия
(Nordjylland)
7927 580 272 73,20 Ольборг 11
4 Үзәк Ютландия
(Midtjylland)
13 142 1 272 510 96,83 Виборг 19
5 Көнъяк Дания
(Syddanmark)
12 191 1 201 419 98,55 Вайле 22
Гомуми 43 094 5 602 628 130,01 98

Дания иктисады[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Дөнья банкы классификациясе буенча Дания - югары үсешле ил гибрид иктисады белән. Бер кешегә эчке тулай җимеш (алу мөмкинлеге паритеты нигезендә) буенча 18 нче урында.

Дания дуңгызчылык буенча Аурупа Берләшмәсендә алдынгы урында.[5]

1945 елга кадәр сөрүлек булуына сәбәпле Дания аграр ил булган. 2006 елда сәнәгать тармагы иктисадын 25% тәшкил итә, ә авыл хуҗалыгы өлеше 2%-ка кәмегән [8] Зур ролен корыч, металлургия, химия, фармацевтика уйный. Дания азык һәм энергия буенча нетто-экспортер.

Табигый ресурслары аз булуы сәбәпле Дания иктисады кеше потенциалына таяна. Иктисадын селамәтләндерү секторы бик зур. Минимал эш хакы юк.

Табигый ресурслары аз булуы булсада Дания үзен тулысынча табигый ресурслар белән тәэмин итә. Сугы елларда Төнъяк дигезене шельфында, Данияне иктисады зонасында карамай табылды. Данияда карамай шулай ук Ютландиянең көнчыгышында бар. Дания нефтне, табигый газны җитештерелә. Электр энергия җил һәм биоэнергия аша эшләнә.

Экспортын төп продукциясе - машиналар төзү, приборлар һәм еган, азык.

АКШ Данияны сәүдә балансын 5% тәшкил итә. АКШ Данияга самолетлар, компьютерлар, машиналар сата. Дания АКШ-ка сәнәгать еган, химия сәнәгате продукциясе, фармацевтика продукциясен җибәрә.

Данияда түбән инфляция, банкларда түбән процент ставкалары һәм тотрыклы милли акча. Эшсезлек – 5%.

Транспорт яктан иң күп йөк флот аша тапшырыла. Дания донъяны күп илләр белән бәйләнештә тора. Авыл хуҗалыгы үзгәрелә.

Дания брендлар арасында: MYC4, DONG Energy, "Лего", Maersk, Scandlines. Scandlines оешмасы Данияны Алмания белән, Данияне Швеция белән тоташтырган паромнар хужасы елда 167 миллион евро керем күрсәтте. Елынанн утраудан Еман утрауга кадәр бер кичү юл хакы – 12 евро.

Бәйрәмнар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Гимны[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Дәүләт гимнының беренче куплеты:

Der er et yndigt land,

det står med brede bøge

nær salten østerstrand,

nær salten østerstrand.

Det bugter sig i bakke dal,

det hedder gamle Danmark,

og det er Frejas sal,

og det er Frejas sal!

Vort gamle Danmark skal bestå

så længe bøgen spejler,

sin top i bølgen blå,

sin top i bølgen blå.

Әдәби тәрҗемәсе:
Äy, söyekle Watan!

Tozlı diñgez yarında

bükläreñ tezelep basqan, tezelep basqan.

Borınğı Danmark ilen,

diñgezdän iskän cilen

Freya yaratqan,

Freya yaratqan!

Mäñge yäşär, urmannar kük,

qödrät alıp, dannar ile,

zäñgär dulqınnardan,

zäñgär dulqınnardan.

  1. 1,0 1,1 http://www.statistikbanken.dk/FOLK1Statistics Denmark. 19 февраль 2016 көнне тикшерелгән.
  2. 2,0 2,1 http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD
  3. 3,0 3,1 http://hdr.undp.org/en/content/table-1-human-development-index-and-its-components
  4. Population by region and time(ингл.). Statistics Denmark (Калып:TranslateDate/en). 2 октябрь 2012 көнне тикшерелгән. 14 октябрь 2012 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  5. An Overview of Danish Pork Industry: Integration and Structure by Karen Hamann – The Institute for Food Studies & Agroindustrial Development. Access date: 23 July 2012.