Тәһран

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Тәһран latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Тәһран
фар. تهران
Сурәт
Нигезләнү датасы 20 март 1794
Рәсми исем تهران
Кушамат/тәхәллүс دار السلطنه
Демоним تهرانی, Tehrani, طهراني, طهرانية, Teheranano, Téhéranais[1] һәм Téhéranaise[1]
Рәсми тел фарсы теле
Дәүләт Flag of Iran.svg Иран
Нәрсәнең башкаласы Иран, Каҗарлар[d] һәм Пәһләви[d]
Административ-территориаль берәмлек Центральный бахш[d]
Епархия Епископальная Церковь Иерусалима и Ближнего Востока[d]
Хөкүмәт башлыгы Афшани, Мохаммад-Али[d]
Канунбирү органы Tehran City Council[d]
Халык саны 8 846 782 кеше кеше (2016)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 1200 метр
Сәгать поясы UTC+3:30[d], Тәһран вакыты[d] һәм UTC+4:30[d]
Акча берәмлеге Иран риалы[d]
Кардәш шәһәр Минск, Лондон, Пекин, Кабул, Бразилиа, Һавана, Берлин, Багдад, Эль-Кувейт[d], Мәскәү, Санкт-Петербург, Хартум, Дүшәнбе, Каракас, Сәнга, Лос-Анджелес, Сеул, Pretoriä, Павлодар, Kinşasa, Манила, Bangkok, Будапешт, Тбилиси һәм Дөбәй
Моның хуҗасы Shahre Qods Stadium[d]
Мәйдан 686 км²
Почта индексы 13ххх-15ххх
Рәсми веб-сайт tehran.ir(фарсыча)(ингл.)
Харита сурәте
Вид в ночное время
Панорамный вид
Җирле телефон коды 021
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме [d]
Экономика темы economy of Tehran[d]
Commons-logo.svg Тәһран Викиҗыентыкта

Тәһран (фар. تهران) — Иранның башкаласы һәм иң зур шәһәре. Азиянең иң эре торак пунктларының берсе. Илнең сәяси, икътисади, мәдәни, транспорт һәм сәүдә үзәге.

Атаманың килеп чыгышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тәһранның фарсыча язылышы

Шәһәрнең рәсми сайты буенча Тәһран атамасы «төп», «ас» мәгънәсен аңлатучы ته (тәһ) һәм «тау бите» мәгънәсенә туры килүче искергән ران (ран) сүзләреннән барлыкка килгән. Шул рәвешле, Тәһран сүзен "тау бите астында" урнашкан дип тәрҗемә итәргә була. Шәһәр, чынлап та, Точал тавыннан көньякта урнашкан.[3]

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халкы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тәһранның төньягындагы Илаһия торак районы

XVIII гасырда Тәһранның халык саны якынча 100 мең кеше тәшкил итә. Аеручы зур тизлек белән халык саны XX гасырда үсә.

Тәһранда халык саны үсеше тарихы
1891 1922 1932 1956 1966 1980 1986 1991
Халык 160,000 210,000 249,504 1,512,082 2,719,730 5,361,335 6,042,584 6,475,527
Тыгызлык (кеше/км²) 6,540 8,590 10,200 15,120 9,610 9,600 8,430 8,990
Еллык арту, % 3 4 4,6 5,9 5,8 4,1
Мигрантлар санының артуы 3,800 1,700 24,900 25,900 47,500 35,000
Чыганак: Atlas de Téhéran et Mansour Ohadi

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ил Шәһәр
Калып:Байрак/Әᴍᴎpикə Кушма Штатлары Әᴍᴎpикə Кушма Штатлары Лос Анҗелес[4]
Көньяк Корея байрагы Көньяк Корея Сеул[5]
Берләшкән Гарәп Әмирлекләре байрагы БГӘ Дөбәй[6]
Филиппиннар байрагы Филипин Манила
Калып:Байрак/БелаPəcəй БелаPəcəй Минск[7]
Таҗикстан байрагы Таҗикстан Душанбе
Калып:Байрак/Pəcəй Pəcəй Мәскәү
Венесуэла байрагы Венесуэла Каракас
Куба байрагы Куба Гавана

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]