Мариуполь

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Мариуполь
Мариуполь (Украина)
Мариуполь
Байрак Герб[d]
Байрак Герб
Ил Украина
Координатлар 47°07′50″ т. к. 37°33′50″ кч. о.HGЯO
Башлык Хотлубей, Юрий Юрьевич[d]
Нигезләнгән XVI век
Элеккеге исемнәр 1778 елга кадәр — Домаха
(Кальмиусская паланка)

1780 елга кадәр — Павловск
1948 елга кадәр — Мариуполь
1989 елга кадәр — Жданов
Мәйдан 284,0 км²
Халык саны Red Arrow Down.svg 482 000 кеше
Халык тыгызлыгы 2 900 кеше/км²
Сәгать кушагы UTC+2
Телефон коды 629
почта индекслары 87500—87590
Рәсми сайт marsovet.org.ua

Мариу́поль (укр. Маріу́поль, рус. Мариуполь, грек. Μαριούπολη) — Украинаның Донецк өлкәсендәге шәһәр, халык саны буенча өлкәдә икенче урында. Мариуполь районының администраив үзәге (район составына керми). Халык саны буенча Украинада беренче дистәдә.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мариуполь Азак диңгезенең ярында, Кальмиус елгасының тамагында урнашкан.

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мариуполь (1993-2013 еллар) климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача максимум, °C −0,5 0,1 5,2 13,4 20,1 25,1 28,1 27,6 21,3 13,9 5,9 0,9 13,4
Уртача температура, °C −2,4 −2,2 2,5 10,0 16,3 20,8 23,7 23,1 17,3 10,8 3,7 −1 10,2
Уртача минимум, °C −4,2 −4,6 −0,1 6,7 12,4 16,5 19,3 18,6 13,3 7,6 1,4 −2,8 7,0
Явым-төшем нормасы, мм 45 36 35 28 31 46 31 28 32 31 39 42 424
Чыганак: weatheronline.co.uk.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр үзәгендә

Элек Мариуполь урынында Домаха исемле казаклар ныгытмасы урнашкан була. 1778 елда биредә шәһәр нигезләнә (Павловск исеме астында).

1780 елда шәһәргә Кырымнан сөрелгән юнаннар килеп урнаша һәм аңа Мариуполь исеме кушыла. XIX гасыр азагында шәһәрдә тимер юл, яңа эре порт һәм металлургия заводлары барлыкка килә. Индустриализация елларында биредә «Азовсталь» заводы һәм башка төрле ширкәтләр төзелә. Шәһәр алман оккупацияне һәм 1990-еллардагы икътисади төшүне кичергән. Әлеге вакытта Мариуполь — Донецк өлкәсенең әһәмиятле икътсади үзәге, шуның белән бергә, ул ял урыны да булып тора. Шәһәр — Украиндагы юнан мәдәниятенең танылган үзәге.

2014 елның июль[1] — октябрендә[2] Донецк өлкәсенең вакытлы башкаласы булып торган.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1897[3] 1926[3] 1939[3] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2001[8]
31 116 40 825 221 529 283 570 416 927 502 581 518 933 492 176

Милли состав (2001): украиннар — 47,6 %, урыслар — 43,4 %, юнаннар — 6,5%
Туган тел буенча состав (2001): урыс теле — 89,5 %, украин теле — 9,9 %.[9]

Администраттив бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Диңгез буе районы
  2. Кальмиус районы
  3. Үзәк районы
  4. Сул як яр районы

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Мотиенко Я. В., Александрович Э. П., Славянск, фотоальбом, стр. 82, тираж 30000 экз. Издательство: «Мистецтво», Киев, 1976

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]