Җәди йолдызлыгы
| Җәди | |
|---|---|
 сурәтне зурайтырга өчен чиртегез |
|
| Латинча исем | Capricornus (иял. к.: Capricorni) |
| Кыскартма | Cap |
| Нигез | кәҗә |
| Туры калкулык | 20сәг 00мин тан 21сәг 52мин кача |
| Авышлык | −28° тан −9° кача |
| Мәйдан | 414 кв. градус (40 урын) |
| Иң якты йолдызлар (зурлык < 3m) |
|
| Метеор агымнары | |
| Янәшә йолдызлыклар | |
| Йолдызлык +62° тан −90° кача киңлекләрендә күренә. Русия территориясендә иң яхшы күренүчәнлек вакыты — июль, август. |
|
Җәди йолдызлыгы (гарәп. الجدي әл-җәди — «кәҗә бәтие»[1]; шулай ук Кәҗәмөгез йолдызлыгы; лат. Capricornus) — күк йөзенең көньяк ярымшарында Дәлү һәм Кавәс йолдызлыклары арасында урнашкан зодиак йолдызлыгы. Кояш бу йолдызлыкта 19 гыйнвардан 15 февральгә кадәр була. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары июль–август айларында. Русиянең үзәк һәм көньяк өлкәләрендә күренә.
1846 елда Иоганн Галле һәм Гейнрих д’Арре бу йолдызлыкта Нептун планетасын ачалар.
[үзгәртү] Йолдызлар
Җәди α — Җәди, күренмә икеле йолдыз, ул бәйле булмаган ике йолдыздан тора, аларның һәрберсе чын куш йолдыз булып тора.
Җәди δ — Зәнәбелҗәди, +2,87 күренмә йолдызча зурлыклы, йолдызлыкның иң якты йолдызы.
[үзгәртү] Искәрмәләр
- ↑ Җәди — 1) кәҗә бәтие; 2) зодиак тамгасы буенча егерме икенче декабрьдан егерме икенче январьгача булган вакыт; Иран ел хисабы буенча 10 нчы ай. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге: татар әдәбиятында кулланылган гарәп һәм фарсы сүзләре / К.З. Хәмзин, М.И. Мәхмүтов, Г.Ш. Сәйфуллин. — Казан: Тат. кит. нәшр., 1965. — 792 б. — Б. 772.
| Хәмәл (♈) | Сәвер (♉) | Җәүза (♊) | Саратан (♋) | Әсәт (♌) | Сөмбелә (♍) | Мизан (♎) | Гакрәп (♏) | Кавәс (♐) | Җәди (♑) | Дәлү (♒) | Хут (♓) |
| Еланлы Кеше йолдызлыгы зодиак йолдызлыкларына керми, әмма Кояш аннан үтеп бара |
|
|
|
|---|---|
| Байер | α (Җәди) • β (Забих) • γ (Наширә) • δ (Зәнәбелҗәди) • ε (Кастра) • ζ • η (Армус) • θ (Дорсум) • ι • κ • λ • μ • ν (Әлшат) • ξ1 • ξ2 • ο • π • ρ • σ • τ1 • τ2 • υ • φ • χ • ψ • ω • b • c • A |
| Флемстид | 1 (ξ1) • 2 (ξ2) • 3 • 4 • 5 (α¹, Җәди Прима) • 6 (α², Җәди Секунда) • 7(σ) • 8 (ν, Әлшат) • 9 (β, Забих) • 10 (π) • 11 (ρ) • 12 (ο) • 13 (τ1) • 14 (τ2) • 15 (υ) • 16 (ψ) • 17 • 18 (ω) • 19 • 20 • 21 • 22 (η, Армус) • 23 (θ, Дорсум) • 24 (A) • 25 (χ) • 26 • 27 • 28 (φ) • 29 • 30 • 31 • 32(ι) • 33 • 34 (ζ) • 35 • 36 (b) • 37 • 38 • 39 (ε, Кастра) • 40 (γ, Наширә) • 41 • 42 • 43 (κ) • 44 • 45 • 46 (c) • 47 • 48 (λ) • 49 (δ, Зәнәбелҗәди) • 50 • 51 (μ) |
| Исемлек | |
|
|
|---|
| Аждаһа • Аккош • Алтын Балык • Андромеда • Әсәт • Бермөгез • Бүре • Вероника Чәчләре • Гакрәп • Ганка • Геркулес • Дельфин • Дәлү • Елан • Еланлы Кеше • Жираф • Җәди • Җәүза • Җилкәннәр • Зур Җидегән • Зур Эт • Йөкче • Кавәс • Калкан • Каракош • Касә • Кассиопея • Кәлтә • Кентавр • Кефей • Кече Ат • Кече Әсәт • Кече Җидегән • Кече Эт • Киль • Кискеч • Кит • Козгын • Компас • Кораб Койрыгы • Корбан Чалу Урыны • Көньяк Балык • Көньяк Өчпочмак • Көньяк Су Аждаһасы • Көньяк Таҗ • Көньяк Хач • Куян • Күгәрчен • Лира • Мизан • Микроскоп • Мич • Насос • Оҗмах Кошы • Октант • Орион • Очучан Балык • Өчпочмак • Пегас • Персей • Почмаклык • Рәссам • Саратан • Сәвер • Сәгать • Секстант • Селәүсен • Сөмбелә • Су Аждаһасы • Сынчы • Табын Тау • Тавис • Тазылар • Телескоп • Торна • Төлке • Төньяк Таҗ • Тукан • Ук • Үгезкөтүче • Хамелеон • Хәмәл • Хут • Һинд • Циркуль • Чебен • Челтәр • Эридан |
|
|
|
|---|---|
| 21 төньяк |
Дөббеләсгар (Кече Җидегән) | Дөббеләкбәр (Зур Җидегән) | Аждаһа | Кефей / Янучан | Кычкыручы / Улаучы (Үгезкөтүче) | Хәер Касәсе (Төньяк Таҗ) | Тезләнүче (Геркулес) | Лира / Кимвал | Таир / Дөҗаҗ (Аккош) | Зателкөрси (Кассиопея) | Персей / Хамил Рәэселгул | Тезген Тотучы (Йөкче) | Еланнарны Тылсымлаучы (Еланлы Кеше) | Хәйя (Елан) | Сәһем / Туку Станы (Ук) | Каракош | Дельфин | Кыйтгателфәрәс (Кече Ат) | Фәрәселзөлҗәнах (Пегас) | Андромеда | Мөсәлләс (Өчпочмак) |
| 12 зодиак | |
| 15 көньяк |
Кит / Сәбгелбәхер | Җәббар / Җәүза (Орион) | Нәһер (Эридан) | Әрнәб (Куян) | Кәлбеләкбәр (Зур Эт) | Кәлбелмөкаддәм (Кече Эт) | Сәфинә (Арго Корабы) | Шөҗаг (Су Аҗдаһасы) | Касә | Гораб (Козгын) | Кентавр | Сәбгъ (Бүре) | Төтәсләвеч (Корбан Чалу Урыны) | Таҗ (Көньяк Таҗ) | Хут (Көньяк Балык) |
