Кефей йолдызлыгы
| Кефей | |
|---|---|
 сурәтне зурайтырга өчен чиртегез |
|
| Латинча исем | Cepheus (иял. к.: Cephei) |
| Кыскартма | Cep |
| Нигез | Кефей |
| Туры калкулык | 20h 00m тан 8h 00m кача |
| Авышлык | +52° 45′ тан +88° кача |
| Мәйдан | 588 кв. градус (27 урын) |
| Иң якты йолдызлар (зурлык < 3m) |
Әлзирамин (α) — 2,45m |
| Метеор агымнары |
юк |
| Янәшә йолдызлыклар | |
| Йолдызлык +90° тан −2° кача киңлекләрендә күренә. Русия территориясендә иң яхшы күренүчәнлек вакыты — июль–сентябрь. |
|
Кефей йолдызлыгы (лат. Cepheus) — күк йөзенең төньяк ярымшарындагы төзексез бишпочмак рәвешле йолдызлык. Йолдызлыкның көньяк өлеше Киек каз юлында ята. Күк йөзендә 587,8 квадрат градус мәйданны иңләп тора һәм гади күз белән күренүчән 148 йолдыз эченә ала.
Прецессия сәбәпле Кефей тарафына дөньяның төньяк котыбы күчә. Шуңа күрә Әлрагый (Кефей γ) котып янында 3100 елда була, Әлфирк (Кефей β) — 5100 елдан 6500 елга кадәр котыпка якынрак була, ә 8300 елдан котып йолдызы сыйфатыны Әлзирамин (Кефей α) үзенә ала.
[үзгәртү] Йолдызлар
Кефей α — Әлзирамин (гарәп. الذراع اليمين әз-зира‘ әл-йәмин — «уң кул»[1]; инг. Alderamin), +2,5m йолдызча зурлыктагы йолдыз 49 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей β — Әлфирк (гарәп. الفرق әл-фирқ, الفرقة әл-фирқәһ — «өер»[2]; инг. Alfirk), үзгәрмә йолдыз, Кефей β сыман үзгәрмә йолдызлар сыйныфының беренче үрнәге, аның ялтыравы 0,19 көн эчендә +3,15m дән +3,21m гәчә үзгәрә. Җирдән 595 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей γ — Әлрагый (гарәп. الراعي әр-ра‘и — «көтүче»[3]; инг. Alrai), +3,22m йолдызча зурлыктагы куш йолдыз Җирдән 45 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей δ — Әлрәдиф (гарәп. الردف әр-рәдиф — «ияреп баручы»[4]; инг. Alrediph), үзгәрмә йолдыз, тотылышлы йолдызлар кефейлылар сыйныфының беренче үрнәге, аның ялтыравы 5 көн 9 сәгать эчендә +3,5m дән +4,4m гәчә үзгәрә. Җирдән 891 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей VV — тотылышлы куш йолдыз. Кефей VV A — иң зур йолдызлардан берсе.
[үзгәртү] Йолдызлар төркемнәре
Олугбәктә Әлзирамин (Кефей α), Әлфирк (Кефей β) һәм Кефей η йолдызлары бергә Кәвакибелфирк (гарәп. الكوكب الفرق әл-кәвакиб әл-фирқ — «өер йолдызлары»[5]) исеме йөртә иде.
[үзгәртү] Искәрмәләр
- ↑ Зираг — кул, терсәк; ямин — уң як, уң кул. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге: татар әдәбиятында кулланылган гарәп һәм фарсы сүзләре / К.З. Хәмзин, М.И. Мәхмүтов, Г.Ш. Сәйфуллин. — Казан: Тат. кит. нәшр., 1965. — 792 б.
- ↑ Фирка — төркем, груһ, партия. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге. — Б. 630.
- ↑ Рагый — көтүче, хайван багучы, чабан. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге. — Б. 476.
- ↑ Рәдиф — берәүгә ияреп баручы, арттан баручы, иярчен. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге. — Б. 484.
- ↑ Кәвакиб — йолдызлар. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге. — Б. 221.
|
|
|
|---|---|
| Байер | α (Әлзирамин) • β (Әлфирк) • γ (Әлрагый) • δ (Әлрәдиф) • ε • ζ • η • θ • ι • κ • λ • μ (Гранат йолдызы) • ν • ξ • ο • π • ρ¹ • ρ² |
| Флемстид | 1 (κ) • 2 (θ) • 3 (η) • 4 • 5 (α, Әлзирамин) • 6 • 7 • 8 (β, Әлфирк) • 9 • 10 (ν) • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 (ξ) • 18 • 19 • 20 • 21 (ζ) • 22 (λ) • 23 (ε) • 24 • 25 • 26 • 27 (δ) • 28 (ρ¹) • 29 (ρ²) • 30 • 31 • 32 (ι) • 33 (π) • 34 (ο) • 35 (γ, Әлрагый) • Кече Җидегән 2 • Аждаһа 77 • Аждаһа 78 |
| Якындагы | Крүгер 60 • Глизе 809 • Глизе 48 • GJ 1277 |
| Башка | T • V • VV • RW • V354 |
| Исемлек | |
|
|
|---|
| Аждаһа • Аккош • Алтын Балык • Андромеда • Әсәт • Бермөгез • Бүре • Вероника Чәчләре • Гакрәп • Ганка • Геркулес • Дельфин • Дәлү • Елан • Еланлы Кеше • Жираф • Җәди • Җәүза • Җилкәннәр • Зур Җидегән • Зур Эт • Йөкче • Кавәс • Калкан • Каракош • Касә • Кассиопея • Кәлтә • Кентавр • Кефей • Кече Ат • Кече Әсәт • Кече Җидегән • Кече Эт • Киль • Кискеч • Кит • Козгын • Компас • Кораб Койрыгы • Корбан Чалу Урыны • Көньяк Балык • Көньяк Өчпочмак • Көньяк Су Аждаһасы • Көньяк Таҗ • Көньяк Хач • Куян • Күгәрчен • Лира • Мизан • Микроскоп • Мич • Насос • Оҗмах Кошы • Октант • Орион • Очучан Балык • Өчпочмак • Пегас • Персей • Почмаклык • Рәссам • Саратан • Сәвер • Сәгать • Секстант • Селәүсен • Сөмбелә • Су Аждаһасы • Сынчы • Табын Тау • Тавис • Тазылар • Телескоп • Торна • Төлке • Төньяк Таҗ • Тукан • Ук • Үгезкөтүче • Хамелеон • Хәмәл • Хут • Һинд • Циркуль • Чебен • Челтәр • Эридан |
|
|
|
|---|---|
| 21 төньяк |
Дөббеләсгар (Кече Җидегән) | Дөббеләкбәр (Зур Җидегән) | Аждаһа | Кефей / Янучан | Кычкыручы / Улаучы (Үгезкөтүче) | Хәер Касәсе (Төньяк Таҗ) | Тезләнүче (Геркулес) | Лира / Кимвал | Таир / Дөҗаҗ (Аккош) | Зателкөрси (Кассиопея) | Персей / Хамил Рәэселгул | Тезген Тотучы (Йөкче) | Еланнарны Тылсымлаучы (Еланлы Кеше) | Хәйя (Елан) | Сәһем / Туку Станы (Ук) | Каракош | Дельфин | Кыйтгателфәрәс (Кече Ат) | Фәрәселзөлҗәнах (Пегас) | Андромеда | Мөсәлләс (Өчпочмак) |
| 12 зодиак | |
| 15 көньяк |
Кит / Сәбгелбәхер | Җәббар / Җәүза (Орион) | Нәһер (Эридан) | Әрнәб (Куян) | Кәлбеләкбәр (Зур Эт) | Кәлбелмөкаддәм (Кече Эт) | Сәфинә (Арго Корабы) | Шөҗаг (Су Аҗдаһасы) | Касә | Гораб (Козгын) | Кентавр | Сәбгъ (Бүре) | Төтәсләвеч (Корбан Чалу Урыны) | Таҗ (Көньяк Таҗ) | Хут (Көньяк Балык) |
