25 декабрь

25 декабрь – Милади тәкъвимендә уникенче айның егерме бишенче көне. Ел ахырына кадәр 6 көн кала.

Бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

• Милади тәкъвиме буенча Раштуа бәйрәме (Гайсә пәйгамбәр туган көн).

Халыкара

• Бөтендөнья макарон көне

Милли

• Бөекбритания – галиҗәнап Элизабет II, гадәт буенча Раштуа бәйрәме мөрәҗагате белән Инглиз илләрнең берлеге һәм берләшкән патшалык халкына чыга;
• Мозамбик – Гаилә көне.
• Ислам Пакъстан Җөмһүрияте – Куайд-и-Азам көне
• Русия Федерациясе – 1812 ел Франция-Русия сугушында француз патшасы Наполеон Бонапартның хәрби көчләрне җиңү көне.
• Кытай Җөмһүрияте – Хәзерге көндә Тайвань утравында дәвам иткән Кытай республикасы – конституция көне

Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

• Төркия – Газиантеп шәһәренең азат ителү көне, 1921.
• Перу – 20px Куско регионына (рус.) кергән Чумбивилкас провинциясендә (рус.) җирле халыкның мәдәни мирасы булган Таканакуй (Кайнаган кан) бию һәм сугышу бәйрәме билгеләнә

Борыңгы җәмгыятьләр һәм дини бәйрәмнәре

• Кельтлар мифологиясе: Аналык бәйрәме – Җир анасы яңа вакытны билгеләүче "Кояш баласы"н тудыра.
• Борынгы Греция (Юнанистан) – Дионисий, шатлык һәм шәраб илаһы туу көне.
• Борынгы Мисыр – Хорус, карчыга башлы кояш илаһы тууы бәйрәме. Шулай ук – Митра, Осирис, Адонис һәм Дионисий.
• Борынгы Индия – Кришна тууы бәйрәме.
• Борынгы Персия – Митра тууы бәйрәме.
• Борынгы Рим – (Рим империясендә):
  • Кояш илаһы Митра тууы, Митриасизм, яки Митраизм культының иң әһәмиятле бәйрәме.
  • Җиңелмәгән кояш Раштуасы – юлиан тәкъвимына рим императоры Аурелий ягыннан 274 елдан кертелүе, кояш монотеизм таба үзгәрешне билгели.
• Нахларда (чеченнәр һәм ингушлар) Исламдан элек мәҗүси кояш бәйрәме – Мальх.

Христианлык

• • Раштуа, Гайсә тууын билгеләүче бәйрәм, көне 354 елда папа Либерус ягыннан билгеләнде – шулай кыш кояш торгынлыгы башка мөмкин булган көннәр арасыннан (6 гыйнвар, 28 март, 19 апрель, һәм 29 май. Шулай да, 25 декабрь көне югары Христиан чиркәве иерархларыннан әле Рим заманында (хәзерге Ватикан) тарафыннан Гайсәнең Палестинаның Вефлеем шәһәрендә тууын билгеләү өчен сайланган иде. Шулай да, бу дата Митра тууы көненә билгеләнә. Раштуа көннен Христианлык дөньясы өчен әһәмияте анын гадәтенчә христиан илләрендә ял көне булуы билгели : Аурупа илләрендә, Көньяк Америкада, Төньяк Америкада, һәм б..

=Бердәм Католик һәм Православ=

• Евгения (~257 ел), Рим шәһәреннән Евгения, гыйффәтле кыз хатын римлы, «Изге» Филипп кызы, императорВалэриэн вакытында җәфа чиккән.
• Анастасия (303 ел), Диоклет заманында Сирмиум(хәзерге Сремски Карловцы) шәһәрендә җәфа чигүче гыйффәтле кыз хатын.

=Католик изгеләре=

• Адальсиндэ (715 ел), Маршиенне аббатлык башлыгы, «Изге» Риктруд һәм «Изге» Адальбод кызы.
  • Изге Уильтондан Албурга (810 ел), англо-саксон принцесса, Солсбери да 773 елда Уилтон аббатлыгын оештырган Вульфстан хатыны.
• Фольке (1231 ел), Тулузадан Фольке һәм Марсельдан Фольке кушаматлары белән билгеле, шатлыклы, Җэн яклы менестрель, хәзерге Франциянең Вар департаментындагы Торонэт цистериан аббатлыгы монахы һәм соңрак башлыгы, 1206 елнчы елда Тулуза диоцезыепископы була.
  • ШатлыклыНера Толомеи (1287 ел)
• Жакопонэ (1306 ел), Тодидан Жакопонэ, тумышы белән Италиядагы Тоди шәһәреннән, францискан, auteur du Стабат Матэр.
• Ангелина (1435 ел), Корбарадан Ангелина, Монтэҗовэдан Ангелина, Марчианодан Ангелина һәм Фолиньодан Ангелина кушаматлары белән танылган, шатлыклы, 1397 елнче елда Фолиньо шәһәрендә «Изге» Анна монастырен оештыруга ирешә; бәйрәме шулай ук 15 июль бәрәм ителә.
• Мария Тереза Вулленвебер, (1907 ел), 1888 елда Сальваториан сөңелләре җәмгыятен оештыручысы һәм беренче башлыгы, Папа Павел VI тарафыннан 1968 ел)нче елда изгеләштерелде. Тумышы белән Германияның Гладбах шәһәре атаклы гайләсеннән.
• «Изге» Альберт Чмиеловски, (1916 ел), тумышы буенча Адам исемле, францискан орденынын рухание, фәкыйрләргә ярдәм итүче ир кешеләр һәм хатын кызлар җәмгыятлернең оештыручы, Краков шәһәре Польша

=Православ изгеләре=

• * «Изге» Яктыртучы Спиридон, (~348 ел) епископ Тримифунтский, могҗиза ясаучы.

Вакыйгалар

• 1991 – Михаил Горбачёв үз ССРБ президенты постыннан китә.

Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:25 декабрь көнне туганнар

• 1895 – Ситдыйк Айдаров, артист.
• 1905 – Газиз Иделле, язучы.
• 1927 – Мөсәгыйть Хәбибуллин, язучы.
• 1961 – Рафаил Насибуллов, классик көрәш буенча Европа чемпионы, дөнья чемпионатында икенче урын алучы.

Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:25 декабрь көнне вафатлар

• 1977 – Чарли Чаплин, актёр, режиссёр, сценарийлар язучы.
• 2009 – Мидхәт Миншин, язучы һәм журналист.

Сынамышлар

• Егерме бишенче декабрьдә агачларны бәс тотса, алдагы елда иген уңар.
• Егерме бишенче декабрьгә каршы төнне йолдызлар күп күренсә, чәчәкле ашлыклар бик уңар.
• Таң вакытында тын булып йомшак кына кар яуса, ашлык яхшы булыр.
• Кар көндез яуса, чикләвек яхшы булыр.
• Бу көнне җылы һәм буранлы булса, җәй салкын килер.

Чыганаклар

• Без бер тамырдан: Керәшен татарларының этногенезын һәм этнографиясен өйрәнү буенча урта гомуми белем мәктәпләре өчен уку ярдәмлеге/Төзүчесе Н.В. Максимов. – Казан: Мәгариф, 2002. – 223б. ISBN 5-7761-1255-9