Висмут

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Висмут latin yazuında])
КургашВисмут / Bismuthum, Wismatum (Bi) Полоний
Атом номеры 83
Матдәнең тышкы күренеше
Атомның үзлекләре
Атом массасы
(моляр масса)
208,98040 (1) а. м. б. (г/моль)
Атом радиусы пм
Ионлаштыру энергиясе
(беренче электрон)
кДж/моль (эВ)
Электрон конфигурациясе
Химик үзлекләре
Ковалент радиусы пм
Ион радиусы пм
Электр тискәрелеге
(Полинг буенча)
Электрод потенциалы
Оксидлашу дәрәҗәсе
Матдәнең термодинамик үзлекләре
Тыгызлык 9,8 г/см³
Моляр җылы сыешлыгы Дж/(K·моль)
Җылы үткәрүчелек Вт/(м·K)
Эрү температурасы K
Эрү җылылыгы 271,4 кДж/моль
Кайнау температурасы 1560 K
Парга әйләнү җылылыгы кДж/моль
Моляр күләм см³/моль
Матдәнең кристаллик рәшәткәсе
Рәшәткә төзелеше
Рәшәткә параметрлары Å
Дебай температурасы K

Висмут (лат. Bismuthum, Wismatum, Bi) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период, 15 төркем элементы. Тәртип номеры - 83. Гади матдә нормаль шартларда көмешсу ялтыравыклы, алсурак төсмерле металл.

Висмут
Сурәт
Масса 208,9804 ± 1,0E−5 м.а.б.[1]
Илиминт симвылы Bi[2]
Химик фурмула Bi[3]
SMILES фурмуласы [Bi][3]
Атым саны 83
Иликтер кирелеге 2,02
Ионный радиус 0,96 ангстрем[4], 1,03 ангстрем[4], 1,17 ангстрем[4] һәм 0,76 ангстрем[4]
Бәллүри (кристаллик) система өчавышлыклы охшашпочамклык[d]
Дәвалау өчен кулланыла бактериальная инфекция[d][5], Шигеллёз[d][5], Коли-инфекция[d][5], peripheral vascular disease[d][5] һәм вирусные заболевания[d][5][6]
Commons-logo.svg Висмут Викиҗыентыкта

Символы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Висмут элементының символы — Bi (Висмут (20 гасыр уртаһынаса — Бисмут) тип укыла).

Тарихы һәм атаманың килеп чыгышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Латинча Bismuthum яки немец телендәге Masse weisse, «ак масса»[7] дигәннән килеп чыккан дип фараз ителә.

Висмут Европада гына кулланылып калмый. Инкалар салкын корал эшләү процессында кулланганнар, ул матур ялтыравык төс биргән, чөнки висмут оксиды шундый сыйфатларга ия. 1546 елда Висмут турында немец минералогы һәм металлургы Георгиус Агрикола тарафыннан беренче тапкыр телгә ала. 1739 елда немец химигы И. Г. Потт Висмут шулай да аерым химик элемент икәнен ачыклый. 80 елдан швед химигы Берцелиус химик элементлар исемлегенә беренче тапкыр Bi символын керткән[8].

Табигатьтә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Җир кабыгында массасы буенча висмут нисбәте — 2×10−5 % , диңгез суында — 2×10−5 мг/л.

Висмутны чыгару һәм куллану[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Висмут — ярыйсы сирәк металл, һәм аны чыгару/куллану елына 6000 тоннанан бик артмый (елына 5800-дән 6400 тоннага кадәр).

Билгеле булган висмут ятмалары Германия, Монголия, Боливия, Австралия, Перу дәүләтләрендә, Рәсәйдә һәм башка илләрдә[9].

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Висмут җитештерү буенча илләр исемлеге

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Meija J., Prohaska T., Coplen T. B. Atomic weights of the elements 2005 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2016. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1515/PAC-2015-0305
  2. Wieser M. E., Coplen T. B., Wieser M. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  3. 3,0 3,1 BISMUTH
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 (unspecified title)ISBN 0-8493-0485-7
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 NDF-RT
  6. (unspecified title)PMID:7372069
  7. Nicholas C; Norman. . — ISBN 978-0-7514-0389-3.
  8. Под ред. Дрица М. Е. .
  9. ВИСМУТ. әлеге чыганактан 2010-09-22 архивланды. 2010-09-23 тикшерелгән. 2010 елның 22 сентябрь көнендә архивланган.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]