Киев

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Киев latin yazuında])
(Kiev битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Киев
укр. Київ
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Kyiv Kurovskyi.svgCOA of Kyiv Kurovskyi.svg
Логотип
Сурәт
Нигезләнү датасы 482
Рәсми исем Київ[1]
Кушамат/тәхәллүс Мати міст Руських, Новий Єрусалим, Місто, де все починається, Великий Рим һәм Мать городов русских
... хөрмәтенә аталган Кий[d]
Демоним Kiévien[2] һәм Kiévienne[2]
Дәүләт Flag of Ukraine.svg Украина
Нәрсәнең башкаласы Украина
Административ-территориаль берәмлек Украина
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Днипро
Тиритуриясенә дәгъва итә Рейхскомиссариат Украина[d], Украина Совет Социалистик Республикасы, Вооружённые силы Юга России[d] һәм Польша Җөмһүрияте (1918—1939)
Хөкүмәт башлыгы Виталий Владимирович Кличко[d]
Идарә итүче орган Киевская городская государственная администрация[d]
Канунбирү органы Киевский городской совет[d]
Халык саны 2 967 000 кеше кеше (1 март 2020)
Административ бүленеше Голосеевский район[d], Дарницкий район[d], Деснянский район[d], Днепровский район[d], Печер районы[d], Оболонский район[d], Соломәнка районы[d], Святошинский район[d], Шевченковский район[d] һәм Подольский район[d]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 179 ± 0 метр
Сәгать поясы Көнчыгыш Аурупа вакыты[d], UTC+02:00, UTC+03:00 һәм җәйге вакыт
Кардәш шәһәр Махачкала[3], Мүнхен[4][5][6], Вилнүс[7][5], Әнкара[7][5], Кастория[d], Райниккендорф[d], Эдинбург[4][5][8], Рига[7][5], Үһән[5], Афин[5], Бакы[5], Братислава[9][4][5], Београд[5], Брүсил[5], Будапешт[5], Чикаго[7][5], Кракув[7][10][5], Флоренция[4][5][11], Һелсинки[5], Кьото[4][5][12], Минск[7][5], Оденсе[4][5], Пекин[5], Pretoriä[5], Рио-де-Жанейро[5], Сантьяго[5], София[5], Эстүгүлем[d][5], Таллин[7][5], Тбилиси[5], Тирана, Торонто[5], Тулуза[4][5], Варшау[5], Виянә[5], Санкт-Петербург[3], Амстердам, Буэнос-Айрес[5], Мехико[5], Нур-Солтан[7][5], Ирәван[7][5], Провиденс, Кишенәү[7][5], Тампере[4][7][13][…], Сучжоу[d][4][5], Ашкабад[7][5], Волгоград[3], Мәскәү[3], Hanoy[7], Лейпциг[4][14][5], Лейпциг[4][14], Амстердам коммунасы[d], Берлин[5], Бишкәк[5], Бразилиа[5], Һавана[5], Җакарта[5], Котдус[5], Лима[5], Лизбун[5], Ош[5], Париж[5], Рим[5], Ташкәнт[5], Триполи[d][5] һәм Улан-Удэ[3]
Моның хуҗасы Старт[d]
Чиктәш дәүләтләр Киев өлкәсе
Кулланылган тел украин теле һәм Рус теле
Бүләкләр
«Алтын Йолдыз» медале (ССРБ) Ленин ордены Ленин ордены Халыклар Дуслыгы ордены
Телгә алынган� хезмәтләр Civilization V[d]
Мәйдан 848 км²[15]
Почта индексы 01000–06999
Рәсми веб-сайт kmr.gov.ua(укр.)
Харита сурәте
Коллаж
Святой покровитель архангел Михаил[d]
Нинди веб-биттә тасвирланган tripadvisor.com/Tourism-g294474-Kiev-Vacations.html(ингл.)[16] һәм wikitravel.org/en/Kyiv(ингл.)[17]
Җирле телефон коды 44
Нумир тамгасы куды AA, KA
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Open Data portal Kyiv city Open Data Portal[d]
Экономика темы economy of Kiev[d]
Commons-logo.svg Киев Викиҗыентыкта

Киев (укр. Київ - Кыйив) — Украинаның башкаласы, Киев өлкәсенең административ үзәге (аның эченә керми). Герой шәһәр. Шәһәр Днепр елгасында урнашкан. Мәйданы — 835,6 км², халкы — 2799,9 мең кеше (2011 елның 1 апреленә).

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Next.svg Төп мәкалә: Киев Русе
  • 864 елны Аскольд белән Дир Киевны басып алалар.
  • 10 гасырда Киев Русе дәүләте барлыкка килгән. 988 елда праваслау динен кабул иткән.
  • 1132-1134 елдан соң Киев Русе күп кенәзлекләргә таркалган. 1132 елда Полоцк, 1134 елда Новгород шәһәре Киев кенәзенең хакимиятен танырга туктаганнар, «разодралась вся земля русская» (Новгород кулъязмасы). Аерым рус кенәзлекләре үз кенәзе белән идарә ителгән, кайчакта рус кенәзлекләре арасында үзара сугышлар булганнар.
  • 1240 елда Бату хан Киев шәһәрен басып җимергән. Алтын Урда ханнары Владимир кенәзләренә ярлык бирә башлаган. Шулай итеп, Киев шәһәре башкала вазифасын югалткан.
  • 1941 елның 19 сентябрьИкенче бөтендөнья сугышы барышында Киев алман гаскәрләре тарафыннан алына.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Көнчыгыш-Аурупа тигезлегендә, Днепр елгасы өстендә урнаша. Шулай ук Днепр елгасының кушылдыклары: Десна, Дарница, Лыбедь, Горенка, Любка, һәм тагын якынча 20 елга һәм гөрләвек ага.

Киевтан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Белорусия байрагыПинск ~ 360 км.
Белорусия байрагыМинск ~ 430 км.
Польша байрагыВаршау ~ 680 км.
Белорусия байрагыҺомел ~ 225 км.
Русия байрагыСмоленск ~ 500 км.
Русия байрагыСанкт-Петербург ~ 1050 км.
Украина байрагыЧернигов ~ 125 км.
Русия байрагыБрянск ~ 410 км.
Русия байрагыМәскәү ~ 750 км.
Украина байрагыЖитомир ~ 135 км.
Украина байрагыРовно ~ 305 км.
Украина байрагыЛуцк ~ 370 км.
Җилләр розасы
Украина байрагыСумы ~ 315 км.
Украина байрагыХаркау ~ 405 км.
Русия байрагыБелгород ~ 435 км.
Украина байрагыВинница ~ 200 км.
Украина байрагыХмельницкий ~ 275 км.
Украина байрагыИвано-Франковск ~ 450 км.
Молдавия байрагыКишенәү ~ 395 км.
Украина байрагыНиколаев ~ 400 км.
Украина байрагыӘдис ~ 435 км.
Украина байрагыКременчуг ~ 260 км.
Украина байрагыДнепр ~ 390 км.
Украина байрагыЗапорожье~ 440 км

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уртача еллык температура — +8,4 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 2,5 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 74%
Киев климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 11,1 17,3 22,4 30,2 33,6 35,0 39,4 39,9 33,8 27,9 23,2 14,7 39,9
Уртача максимум, °C −0,9 0,0 5,6 14,0 20,7 23,5 25,6 24,9 19,0 12,5 4,9 0,0 12,5
Уртача температура, °C −3,5 −3 1,8 9,3 15,5 18,5 20,5 19,7 14,2 8,4 1,9 −2,3 8,4
Уртача минимум, °C −5,8 −5,7 −1,4 5,1 10,8 14,2 16,1 15,2 10,2 4,9 0,0 −4,6 4,9
Абсолют минимум, °C −31,1 −32,2 −24,9 −10,4 −2,4 2,4 5,8 3,3 −2,9 −17,8 −21,9 −30 −32,2
Явым-төшем нормасы, мм 36 39 36 46 57 82 72 61 58 40 48 44 619


Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Адміністративний поділ Києва.gif

Киев 10 районына бүленә:

  1. Голосеево районы
  2. Дарница районы
  3. Днепр районы
  4. Десна районы
  5. Соломенка районы
  6. Святошино районы
  7. Оболонь районы
  8. Подол районы
  9. Печерск районы
  10. Шевченко районы

Киевта туганнар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Верховна Рада України. Адміністративно-територіальний устрій
  2. 2,0 2,1 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 http://consultant.parus.ua/?doc=0A10E557DA
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 http://www.shevkyivlib.org.ua/diznaysya/traditsiyi-i-svyata/117-mista-pobratimi-zagalny-spisok.html
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 5,24 5,25 5,26 5,27 5,28 5,29 5,30 5,31 5,32 5,33 5,34 5,35 5,36 5,37 5,38 5,39 5,40 5,41 5,42 5,43 5,44 5,45 5,46 5,47 5,48 5,49 5,50 5,51 https://old.kyivcity.gov.ua/files/2018/2/15/Mista-pobratymy.pdf
  6. https://www.muenchen.de/rathaus/Stadtpolitik/Partnerstaedte/Kiew.html
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 https://kievcity.gov.ua/news/205.html
  8. https://www.edinburghlive.co.uk/news/edinburgh-news/edinburghs-ten-sisters-remarkable-cities-18177349
  9. http://www.bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns
  10. http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,miasto,1,0,otwarty_na_swiat.html
  11. https://www.comune.fi.it/pagina/firenze-internazionale/gemellaggi-e-patti-di-amicizia
  12. https://www.city.kyoto.lg.jp/sogo/page/0000117802.html
  13. YstävyyskaupungitТампере.
  14. 14,0 14,1 https://www.leipzig.de/buergerservice-und-verwaltung/partnerstaedte/kiew/
  15. https://web.archive.org/web/20150918152231/http://atu.gki.com.ua/atu/26
  16. TripAdvisor — 2000.
  17. (not translated to ar) Wikitravel — 2003.

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]