Смоленск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
863 ел
Смоленск
Байрак Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Төбәк Смоленск өлкәсе
Координаталар 54°46′58″ т. к. 32°02'43" кч. о. (G)
Нигезләнде 863 ел
Беренче телгә алу 863 ел
Халык саны Green Arrow Up Darker.svg 330,6 мең кеше (2012)
Халык тыгызлыгы 1964 кеше/км²
Сәгать кушагы UTC+3
Телефон коды +7 4812
Почта индексы 214XXX
Рәсми сайт http://www.smoladmin.ru (рус.)
Бүләкләр Каһарман шәһәр Ленин ордены I дәрәҗә Бөек Ватан Сугышы ордены
Смоленск (Россия)
Red pog.png
Смоленск (Смоленск өлкәсе)
Red pog.png

Смоле́нск (рус. Смоленск) — Русиядә, аның Аурупа өлешенең көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр, Смоленск өлкәсенең үзәге, Днепр елгасы буена урнашкан. Герой шәһәр.

Смоленскида Днепр елгасы

География[үзгәртү]

Смоленск Днепр елгасы өстендә, Смоленск калкулыгында, Мәскәү шәһәреннән 417 километр көньяк-көнбатышрак урнаша.

Климат[үзгәртү]

Смоленск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 9,3 9,0 17,5 28,0 30,2 31,2 34,4 37,2 29,5 24,8 14,6 9,0 37,2
Уртача максимум, °C −3,8 −3,4 2,1 11,2 18,0 21,0 23,1 21,7 15,8 9,0 1,3 −2,8 9,4
Уртача температура, °C −6,2 −6,4 −1,5 6,4 12,6 15,9 17,9 16,2 10,8 5,3 −0,9 −5,2 5,4
Уртача минимум, °C −8,9 −9,6 −4,9 1,9 7,3 10,9 12,9 11,5 6,7 2,2 −3,2 −7,6 1,6
Абсолют минимум, °C −37,9 −36,8 −28,1 −19,8 −5,4 −0,7 4,4 0,3 −4,4 −12,8 −24,8 −35,2 −37,9
Явым-төшем нормасы, мм 49 42 42 38 61 87 90 85 70 66 58 51 739
Чыганак: [1]

Сәгать поясы[үзгәртү]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Смоленск халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

Тарих[үзгәртү]

Смоленск беренче тапкыр «Повесть временных лет» елъязмасында 862 елда кривичлар кабиләсе үзәге буларак телгә алына.

882 елны Кенәз Олег Смоленск, Любеч һәм Киевны алды. Киевны Борынгы урыс дәүләтенең башкаласа дип белдерде.

XII гасырданСмоленск кенәзлеге үзәге.

1404 елданБөек Литва кенәзлеге составында.

1514 елда Василий III җитәкчелегендәге Мәскәү гаскәре шәһәрне ала һәм ул Бөек Мәскәү кенәзлеге составына күчә. 1611 елда, ике еллы камалыштан соң, шәһәргә поляк гаскәрләре керәләр. Руслар тарафыннан кайтару омтылышлар (16151617, 1634) уңышсызлыкка очраганнар.

1654 елданРусия составында. 1708 елданСмоленск губернасы үзәге.

1812 елда Смоленск тирәсендә Смоленск сугышы узган.

18681870 елларда шәһәр аша баручы РигаОрёл һәм МәскәүБрест тимер юллары төзеләләр.

1919 елның 1 гыйнварында Смоленскида Совет Социалистик Белорусия Республикасы игълан ителә һәм бер атна эчендә Смоленск аның башкаласы булып тора — 8 гыйнварда ССБР хөкүмәте Смоленскидан Минскига күчә.

1940 елда Смоленск тирәсендә Катынь атышы булган.

2010 елның 10 апреленда Смоленск янында булган авиаһаләкәт нәтиҗәсендә Польша президенты Лех Качиньский вафат була.

Смоленск кенәзләре[үзгәртү]

Смоленск Киев Русе составында:

Эчке бүленеш[үзгәртү]

Район исеме Халык саны
(мең кеше)
Мәйдан
(гектар)
Мәгълүмат
1 Заднепровский районы 91,42 10 141
2 Промышленный районы 130,12 5 000
3 Ленин районы 105,323 2 371

Халык[үзгәртү]

Халык саны
1811[1] 1840[1] 1856[1] 1863[1] 1897[2] 1913[1] 1914[1] 1923[1] 1926[2] 1931[1]
12 400 11 000 9200 23 100 47 000 73 100 74 100 63 700 79 000 86 500
1939[2] 1956[3] 1959[4] 1962[1] 1967[1] 1970[5] 1973[1] 1976[1] 1979[6] 1982[1]
157 000 131 000 147 196 164 000 196 000 210 779 234 000 279 000 276 402 316 000
1986[1] 1989[7] 1992[1] 1996[1] 1998[1] 2000[1] 2001[1] 2002[2] 2003[1] 2004[8]
334 000 341 483 351 600 355 700 355 900 353 400 350 600 325 000 325 100 322 000
2005[1] 2006[1] 2007[1] 2008[1] 2009[8] 2010[2] 2011[1] 2012[9] 2013[10] 2014[11]
319 300 317 900 317 700 316 500 316 000 327 000 326 900 329 944 330 970 330 961

Мэр[үзгәртү]

Шәһәрнең башлыгы — шәһәр башлыгы. Бу вазыйфаны Александр Данилюк башкара.

Күренкле урыннары[үзгәртү]

Собор тау храмнары

Смоленск шәһәренең иң билгеле урыны булып Успенский соборы тора.

Икътисад[үзгәртү]

  • Шәһәрдә Россия авиация сәнәгатенең очкычлар чыгару ("СмАЗ") предприятиесе эшләп килә. Советлар Союзында спорт Як-18Т һәм пассажирлар Як-42 очкычларның серияләп җыелар.

Транспорт[үзгәртү]

Тимер юл транспорты[үзгәртү]

Смоленсктә тимер юл вокзалы бар: (Прага, Брест, Минск, Варшава, Калининград, Гомель, Мәскәү)

Автомобиль транспорты[үзгәртү]

Мәскәү — М1 «Беларусь» (Мәскәү — Смоленск — Белорусия белән чиге)

Автобус станциясе.

Танылган шәхесләр[үзгәртү]

Кардәш шәһәрләр[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 «Минем шәһәр» халык энциклопедиясе. Смоленск. 27 октябрь 2013 көнне тикшерелгән. 27 октябрь 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 100 мең кеше һәм зуррак халык саны белән шәһәрләр. 17 август 2013 көнне тикшерелгән. 17 август 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  3. 1956 елда ССРБ халык хуҗалыгы (Статистик җыентык). Дәүләт статистика нәшрияты. Мәскәү. 1956. 26 октябрь 2013 көнне тикшерелгән. 26 октябрь 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  4. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу(рус.). Демоскоп Weekly. 25 сентябрь 2013 көнне тикшерелгән. 28 апрель 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  5. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 25 сентябрь 2013 көнне тикшерелгән. 28 апрель 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  6. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 25 сентябрь 2013 көнне тикшерелгән. 28 апрель 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  7. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. 22 август 2011 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  8. 8,0 8,1 4.13. 100 мең кеше һәм зуррак халык саны белән шәһәрләр. 1 май 2014 көнне тикшерелгән. 1 май 2014 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. 31 май 2014 көнне тикшерелгән. 31 май 2014 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). 16 ноябрь 2013 көнне тикшерелгән. 16 ноябрь 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  11. 2014 елның 1 гыйнварына Русия Федерациясенең муниципаль берәмлекләр буенча халык саны. 2 август 2014 көнне тикшерелгән. 2 август 2014 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  12. Томск и Смоленск стали городами-побратимами

Тышкы сылтамалар[үзгәртү]