Франция
Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Франция (фр. France [fʁɑ̃s], рәсми атамасы Франция Җөмһүрияте (République française)) — Көнбатыш Аурупада урнашкан дәүләт. Башкала — Париж каласы. Ил исеме борынгы герман кабиләсе исеменнән килә — франклар.
Франция халкының саны — 65,4 млн кеше (2010 елның гыйнвары), аларның арасында 90 %-ты Франция гражданнары. Канун чыгару органы — икепалаталы парламент. Административ бүленү — 26 регионга бүленә.
Аурупа берлегенә һәм НАТОга керә.
Эчтәлек |
Географик мәгълүмат [үзгәртү]
Географик урнашу [үзгәртү]
Франциянең күпчелек өлеше Көнбатыш Аурупада урнаша. Коры җир буенча ул төньяк-көнчыгышта Бельгия, Люксембург һәм Алмания белән, көнчыгышта Алмания һәм Швейцария белән, көньяк-көнчыгышта Монако һәм Италия белән, көньяк-көнбатышта исә Испания һәм Андорра белән чиктәш. Көнбатышта һәм төньякта ил территориясе Атлантик океан (Бискай култыгы һәм Ла-Манш бугазы), көньякта Урта диңгез тарафыннан юыла.
Шулай ук дәүләт составына Урта диңгездә урнашкан Корсика утравы һәм егермедән артык департаметлар һәм буйсынган территорияләр керә.
Илнең гомуми мәйданы 547 мең км² (буйсынган территорияләр белән 643,4 мең км²). Бу Аурупа Берлегенә кергән иң зур дәүләт.
Климат [үзгәртү]
Франциянең кыйтга өлешендә климат уртача диңгезле, көньякта субтропик. Җәй көннәре гадәттә эссе һәм коры, июль аенда уртача температура + 23-25 градусны тәшкил итә. Шул вакытта гыйнвар аенда исә уртача температура + 7-8. Кыш көннәре өчен яңгырлар табигый.
Явым-төшем саны якынча 600—1000 мм. Таулы районнарда бу күрсәткеч 2000 мм-дан да югарырак улырга мөмкин.
Тарих [үзгәртү]
Башлангыч тарих [үзгәртү]
Археология яңа мәгълүмәте буенча, хәзерге Франция территориясендә борынгы кеше эзләрнең яше
- Франклар дәуләте.
- Бөек Карлның империясе барлыкка килү һәм җимерелү.
- Тәре походлары.
- 1792 — Беренче республика.
- 1848—1852 — Икенче республика.
- 1870—1940 — Өченче республика.
- 1946—1958 — Дүртенче республика.
Сәясәт [үзгәртү]
Символика [үзгәртү]
Халык [үзгәртү]
Мәдәният [үзгәртү]
Моны да карагыз [үзгәртү]
Сылтамалар [үзгәртү]
|
|
||
|---|---|---|
| Кораллы көчләр • Фән | ||
| Тарих | Галлия • Урта гасырлар • Абсолютизм • Бөек француз инкыйлабы • Бурбоннар реставрациясе • Өченче җөмһүрият • Франция XX гасырда | |
| Сәясәт | Дәүләт төзелеше • Конституция • Тышкы сәясәт • Франция президенты • Социаль сәясәте | |
| Cимволлар | Герб • Флаг • Гимн • Француз Җөмһүриятенең символлары | |
| Икътисад | Салымнар • Валюта • Транспорт • Почта • Туризм (милли парклар • бөтендөнья мирасы) | |
| География | Башкала • Идарә бүленеше • Департаментлары • Шәһәрләр • Елгалар • Халык (французлар) • Диңгез арты биләмәләре (колонияләре) | |
| Мәдәният | Телләр • Мәгариф • Әдәбият • Музыка • Архитектура • Спорт • Бәйрәмнәр • Кухня • Кино • Телевидение | |
| Дин | Католиклык • Ислам • Протестантлык | |
| «Франция» порталы • «Франция» проекты | ||
|
|
|
|---|---|
Буйсынган территориялар: Акротири һәм Декелия • Аланд утраулары • Гернси • Гибралтар • Җерси • Мэн утравы • Фарер утраулары • Шпицберген • Ян-Майен |
|
|
|
|---|
Керүгә кандидатлар: |
|
|
|
|---|---|
| Албания | Алмания |Бельгия | Болгария | Бөек Британия | Венгрия | Греция | Дания | Исландия | Испания | Италия | Канада | Латвия | Литва | Люксембург | Нидерландлар | Норвегия | Польша | Португалия | Румыния | Словакия | Словения | АКШ | Төркия | Франция | Хорватия | Чехия | Эстония | |