Тольятти

1780 Тольятти Байрак Герб Ил РусияРусия Республика Самара өлкәсеСамара өлкәсе Координаталар 53.516667, 49.41666753°31′00″т.к. 49°25′00″кч.о.  Шәһәр башлыгы Андреев, Сергей Нигезләнде 1737 Мәйдан 314,79 км² Климат төре уртача Халык саны 719 484 кеше (2011) Милли состав урыслар — 83,2% татарлар — 3,8% украиннар — 2,8 % мордвалар — 2,0% чуашлар — 1,8% башкалар — 6,4% Почта индексы 445xxx Рәсми сайт http://portal.tgl.ru/ Тольятти Викиҗыентыкта

Толья́тти ( 1964 елга кадәр Ста́врополь; яки Ста́врополь-на-Во́лге или Идел буендагы Ста́врополь ) — Самара өлкәсендәге шәһәр, Ставрополь районы административ үзәге. Регион үзәге булмаган шәһәрләр арасында халык саны буенча Русиядә иң зур шәһәр.

Тольятти машина төзүчеләр шәһәре буларак дан тота. Тольяттиның гомуми халкы 720 мең. Урыслардан кала, татарларның икенче урында булуы, заманында күпләрнең Тольяттига машина төзү заводларына эшкә килүе белән бәйле. Шәһәрдә татарлар саны кырык меңнән артык.

Шәһәрнең йөзек кашы – Тольяттиның техник музее. Утыз сигез гектар мәйданда биш йөздән артык төрле экспонат урнашкан.

Тарихи белешмә

1737 елда Василий Татищев тарафыннан дала халыкларыннан ныгытма буларак һәм чукындырылган калмыкларны җиргә утырту максатында корыла. XIX- XX гасыр башында Русиядә климатик курорт һәм кымыз белән дәвалану урыны буларак таныла. 1953—1955 елларда Куйбышев сусаклагычы төзелү сәбәпле биегрәк урынга күчерелә, ә шәһәр урыны су астында кала. 1964 елдан итальян коммунисты Пальмиро Тольятти исемен йөртә. 1970-елларда АвтоВАЗ заводы төзелү белән халык саны кискен арта. Бу предприятие әлегечә шәһәрнең төп терәве булып тора.

• 

  Шәһәргә керү юлы

• 

  ААҖ «АВТОВАЗ» конвейеры

• 

  «АвтоВАЗ»телерадиотапшырулар һәм басма конторы

Халык

1856	1897	1913	1926	1939	1959	1970	1979	1989	2002	2010
~4 200	5 969	~9 900	~6 000	~9 300	61 281	250 853	502 036	630 543	702 879	719 514

2002 елда милли состав буенча урыслар — 83,5 %, татарлар — 3,8 %, украиннар — 2,8 %, мордва — 2,0 %, чуашлар — 1,8 %, башкалар — 6,4 %.

Административ бүленеш

Тольятти өч районына бүленә:

• Автозавод районы (рус. Автозаводский район)
• Комсомол районы (рус. Комсомольский район)
• Үзәк районы (рус. Центральный район)

Икътисад

Бүген “АвтоВАЗ”да 110 мең кеше хезмәт куя. Самара өлкәсендә “АвтоВАЗ”га бәйле тагын өч йөзләп предприятие бар һәм аларда 1,5 миллион кеше эшли.2008 елда кризис башланганнан бирле Русиядә барлыгы 731 мең кеше эшсез калган. Шуның 12 мең 315е – Тольятти шәһәрендә.

Ел саен зурлап Сабан туе уздырыла. Тольятти татарлары, беренчеләрдән булып, 2001 елда ук Сабантуйда исерткеч эчемлекләр сатудан баш тартты. Шәһәрнең милли-мәдәни автономиясе каршында “Асыл” татар яшьләре оешмасы эшли. 81 нче, 37 нче, 27 нче мәктәпләрендә татар теле укытыла. 81, 62 нче мәктәпләре каршында татарча көрәш секцияләре эшли.

Дин

Тольятти Җәмигъ мәчете – бу калада яшәүче һәр татарның горурлыгы. Ярты гектар мәйданны биләгән, күккә ашкан 38 метрлы манаралы, 2500 кешене кочагына сыйдырырлык бу иман йорты дүрт ел дәвамында төзелеп, 2007 елның декабрендә ачылды.