Омск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Омск
Омск
Байрак Герб
Flag of Omsk.svg Coat of Arms of Omsk (2002).png
Ил
Русия
Өлкә
Омск өлкәсе
Эчке бүленеш
округ
Мэр
Нигезләнде
Мәйдан
572,9 км²
Халык саны
Green Arrow Up Darker.svg 1 134 000 кеше
Халык тыгызлыгы
1968 кеше/км²
Этнохороним
омсклы
Сәгать поясы
Телефон коды
3812
Почта индексы
644xxx
Рәсми сайт
Бүләкләр
Хезмәт Кызыл Байрак ордены
Омск (Россия)
Red pog.png
Омск (Омск өлкәсе )
Red pog.png

Омск (бараба тат. Умбы) — Русиядә эре шәһәр, Омск өлкәсенең үзәге. Эре сәнәгатьле үзәк. Себер тимер юлында зур төен.

Халык исәбе 1 127 мең кеше (2009). Руслар (86 %), украиннар (2,8 %), казакълар (2,8 %), татарлар (1,9 %), алманнар (1,8 %) һ.б.

География[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Омск Иртешка Омь елгасы койган урында, Көнбатыш Себер тигезлегенең көньяк өлешендә, Мәскәүдән 2555 километр көнчыгышрак урнашкан.

Омскидан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Тубыл ~ 679 км
Төмән ~ 629 км
Түбән Варта ~ 1483 км
Курган ~ 543 км
Казакстан байрагы Петропавловск ~ 256 км
Җилләр розасы
Новосибирск ~ 663 км
Кемерово ~ 937 км
Казакстан байрагы Костанай ~ 706 км Казакстан байрагы Караганда ~ 863 км Казакстан байрагы Павлодар ~ 412 км

Климат[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Омски климаты континенталь, елда айларның иң салкыны — гыйнвар (уртача −16,9 °C), иң җылысы — июль (уртача 19,6 °C). Елның урта җил тизлеге — 2,8 м/с, һава дымлылыгы — 71%.

Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1940 елның 18 июлендә тәшкил ителгән — 40,4 °C, иң түбән 1931 елның 3 февралендә — −45,5 °C.

Омск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 4,2 3,6 14,1 31,3 35,5 40,1 40,4 38,0 32,9 27,4 16,1 4,5 40,4
Уртача максимум, °C −12 −10,3 −2,5 9,0 19,0 23,9 25,3 22,7 15,9 8,1 −3,7 −9,8 7,1
Уртача температура, °C −16,3 −15 −7,3 3,7 12,5 18,0 19,6 16,9 10,4 3,5 −7,3 −13,8 2,1
Уртача минимум, °C −20,5 −19,4 −12 −1 6,3 12,0 14,1 11,6 5,7 −0,3 −10,5 −17,9 −2,7
Абсолют минимум, °C −45,1 −45,5 −41,1 −26,4 −12,9 −3,1 2,1 −1,7 −7,6 −28,1 −41,2 −44,7 −45,5
Явым-төшем нормасы, мм 23 18 17 21 35 51 66 54 37 30 34 29 415
Чыганак: Погода и климат

Тарих[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

1716 елда чик буе ныгытмасы буларак нигезләнгән.

1782 елданшәһәр. 1782—1796 елларда Тубыл наместниклыгының, 1804—22, 1839—68 елларда — Тубыл губернасының өяз үзәге. 1822—1839 елларда — Омск өлкәсе, 1839 елдан 1918 елга кадәр — Акмола өлкәсе үзәге.

Русия ватандашлар сугышы вакытында — адмирал Колчак хөкүмәтенең башкаласы (1918—1920).

1925 елдан Себер краеның (соңрак — Көнбатыш Себер краеның) район һәм округ үзәге, 1934 елданОмск өлкәсе үзәге. Шул ук елларда шәһәр составына Ленинск-Омский (1922 елдан шәһәр, 1930 елда кертелгән) һәм Новоомск (1924 елдан шәһәр, 1931 елда кертелгән) шәһәрләре кертеләләр.

Шәһәрдә туган танылган шәхесләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Татарлар[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Халык[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

1840[1] 1856[2] 1897[3] 1914[2] 1926[2] 1931[2] 1939[2] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2002[8] 2010[9]
11 116 ~16 400 37 396 ~134 800 ~111 200 ~162 200 ~288 900 581 108 821 151 1 014 246 1 148 418 1 134 016 1 154 116

Милли состав[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Милләт 2002[10] 2010[11]
руслар 87,6% 88,8%
казакълар 2,8% 3,4%
украиннар 2,8% 2,0%
татарлар 1,9% 1,9%
алманнар 1,8% 1,3%

Административ бүленеш[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Admin Omsk 1.PNG

Омск 5 административ округына бүленә:

  1. Совет административ округы
  2. Үзәк административ округы
  3. Октябрь административ округы
  4. Ленин административ округы
  5. Киров административ округы

Искәрмәләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

  1. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 http://www.mojgorod.ru/omsk_obl/omsk/
  3. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=785
  4. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  5. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
  10. 2002 ел сан алу базасы
  11. Доля наиболее многочисленных национальностей Омской области в численности населения муниципальных районов и г. Омска