Пермь

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Пермь
Байрак Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Республика Пермь крае
Шәһәр бүлгесе Пермь
Координаталар 58°00′50″ т. к. 56°14'56" кч. о. (G) (Я)
Эчке бүленеш 7 район
Нигезләнде 1723
Беренче телгә алу 1647
Мәйдан 799,68 [1] км²
Мәркәз биеклеге 171 м
Рәсми тел рус теле
Халык саны 991 530 кеше (2010)
Сәгать кушагы UTC+4
Телефон коды +7 342[2]
Почта индексы 614xxx
Рәсми сайт http://www.gorodperm.ru/
Шәһәр көне 12 июнь
Бүләкләр Ленин ордены
Пермь (Россия)
Red pog.png
Пермь (Пермь крае)
Red pog.png

Пермь (рус. Пермь, коми-перм. Перем, коми Перым) (19401957 елларда — Молотов) – Рәсәй шәһәре, Пермь крае үзәге.

Халык саны – 1 000 672 кеше (2012).

География[үзгәртү]

Урынлаштыру[үзгәртү]

Пермь Русиянең Аурупа өлеше көнчыгышында, Чулман елгасының ике ярында, Мәскәүдән 1382 километр төньяк-көнчыгыштарак урнашкан.

Сәгать поясы[үзгәртү]

Map of Russia - Yekaterinburg time zone.svg

Пермь халыкара стандарт буенча Yekaterinburg Time Zone (YEKT) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +6:00 гә тигез.

Климат[үзгәртү]

Пермь климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 4,3 6,0 15,0 27,3 34,6 35,4 36,6 37,2 30,7 22,5 11,9 4,5 37,2
Уртача максимум, °C −9,3 −7,6 0,1 8,7 16,9 22,5 24,2 20,5 13,9 5,9 −3,1 −8 7,1
Уртача температура, °C −12,8 −11,6 −4,2 3,6 10,4 16,5 18,7 15,3 9,8 3,0 −5,8 −11,1 2,7
Уртача минимум, °C −16,2 −15,1 −8,2 −0,9 5,4 11,1 13,3 10,9 6,2 0,5 −8,4 −14,2 −1,3
Абсолют минимум, °C −44,9 −40,8 −34,8 −23,5 −13 −3,4 1,3 −1,9 −7,8 −25,2 −38,5 −47,1 −47,1
Явым-төшем нормасы, мм 44 30 28 36 59 79 69 76 72 64 55 45 657

Тарих[үзгәртү]

XVII гасырда бу җирләр Строгановлар сәүдәгәрләрнең биләмәсе булган.

1647 елда хәзерге Пермь урыныда Ягошиха пүчинкәсе телгән алына.[3] 1723 елның 4 (15) маенда аның тирәсендә Ягошиха бакыр эретү заводы төзелеше башланган. Бу дата Пермьнең нигезләнү көне булып санала.

1780 елда Ягошиха бакыр эретү заводы Пермь шәһәренә үзәгертеп корыла һәм ул Пермь губернасы үзәге итеп тәгаенләнә.

19 гасырда Пермь берничә металлургия, кәгазь һәм ут көймәләрне (пароход) эшләп чыгаручы заводлар белән, 1860-елларда 20 мең халкы яшәгән эре сәүдә һәм сәнәнгать үзәгенә әверелгән. 1870 елда шәһәрдә опера театры ачылган, ә 1871 елда Русиядә иң беренче фосфор заводы корылган. 1916 елда Пермь дәүләт университеты ачылган.

Русиядә Ватандашлар сугышы башлаганнан соң, Пермь, анда сугыш кирәк-яраклары фабрикалары булганга, һәр ике як өчен мөһим пункт булып киткән. 1918 елның 25 декабрендә Анатолий Пепеляев җитәкчелегендәге Себер Ак Армиясе шәһәрне басып алды. 1919 елның 1 июлендә шәһәр Кызыл Армиясе тарафыннан кире кайтарылган.

Совет дәвере[үзгәртү]

1930-елларда Пермь бу дәверендә төзелгән авиация, көймәләр төзү, һәм химия заводлары белән эре индустриаль үзәгенә әверелгән. Бөек Ватан сугышы дәверендә, Пермь Советлар Берлегендә артиллерия җитештерүнең бер мөһим үзәге булган.

Эчке бүленеш[үзгәртү]

Administrative divisions of Perm (ru).svg
  1. Дзержинский районы
  2. Индустриаль районы
  3. Киров районы
  4. Ленин районы
  5. Мотовилиха районы
  6. Орджоникидзе районы
  7. Свердлов районы

Икътисад[үзгәртү]

Пермь, халык саны буенча Екатеринбург, Чиләбе һәм Уфадан кечерәк булса да, Урал шәһәрләре арасында иң зур сәнәгый җитештерү күләменә ия.

Пермь крае сәнәгатенең 35% өлеше Пермьдә урнашкан.[4] Электр энергетикасы, нефть һәм газны эшкәртү, химия, нефтехимия, урман эшкәртү, полграфия һәм азык-төлек сәнәгатьләре үсеш алганнар.

Транспорт[үзгәртү]

Пермь Транссебер магистраленең мөһим тимер юл төене булып санала. Биредән Төньяк Уралга, Үзәк Русиягә һәм Ерак Көнчыгышка тимер юл сызыклары баралар. Чулман елгасы Пермьне Аурупа су юллары белән тоташтыра. Бу Ак, Балтыйк, Кара, Азак һәм Каспий диңгезләре портларына йөкләрне яңадан төяүсез ташырга мөмкинлек бирә.

Пермьгә Большое Савино һава аланы тарафыннан хезмәт күрсәтелә.

Мәгариф[үзгәртү]

Пермь мәгариф үзәге булып санала; фәнни институтарның кайберләре Русия Фәннәр академиясенең Урал филиалына берләштергәннәр.

Пермь берничә югары уку йорты урнашкан: Пермь дәүләт университеты[5], Пермь дәүләт техника университеты, Пермь дәүләт педагогия университеты, Пермь дәүләт табибият акдемиясе, Пермь дәүләт фармацевтика акдемиясе, Пермь дәүләт авыл хуҗалыгы акдемиясе, Пермь дәүләт сәнгать һәм мәдәният акдемиясе, Пермь дәүләт хореография мәктәбе, Югары икътисад мәктәбенең Пермь филиалы һ.б. Биредә шулай ук өч хәрби укуханә урнашкан.

Кардәш шәһәрләр[6][үзгәртү]

Партнӗр шәһәрләр

Искәрмәләр[үзгәртү]


Калып:Link FA